Infekcje dróg oddechowych stanowią główną przyczynę konsultacji w ramach pediatrycznej opieki zdrowotnej. Ich etiologia jest głównie wirusowa, a terapia obejmuje przede wszystkim leczenie objawowe. Do rozpoznania wystarcza wywiad i badanie przedmiotowe. Tylko w niektórych przypadkach przydatne jest wykonanie dodatkowych badań. Rzadko konieczne jest włączenie antybiotykoterapii.
Dział: Studium przypadku
Mikrobiota jelitowa odgrywa kluczową rolę w programowaniu metabolizmu i odporności gospodarza, z natychmiastowymi i/lub długotrwałymi konsekwencjami zdrowotnymi. W artykule podsumowano podstawowe informacje na temat mikrobioty przewodu pokarmowego, ze szczególnym uwzględnieniem korzystnych i niekorzystnych czynników wpływających na jej rozwój we wczesnym okresie życia.
Higiena nosa jest jednym z najważniejszych, a jednocześnie niedocenianych elementów profilaktyki i leczenia chorób układu oddechowego u dzieci. Obejmuje nie tylko mechaniczne oczyszczanie nosa, lecz także systematyczne nawilżanie błony śluzowej, zapobieganie jej wysychaniu oraz ochronę bariery nabłonkowej. U niemowląt i małych dzieci, u których drogi nosowe są wąskie i podatne na obrzęk, prawidłowa higiena przekłada się na komfort oddychania, jakość snu, karmienia oraz zmniejszenie ryzyka powikłań infekcji. W artykule przedstawiono aktualną wiedzę na temat fizjologii błony śluzowej nosa, wpływu czynników wysuszających (w tym leków obkurczających i sterydów donosowych), metod nawilżania, roli roztworów soli i aspiracji, a także praktyczne rekomendacje dla pediatrów.
Stany zapalne błony śluzowej jamy ustnej i gardła stanowią jedną z częstszych przyczyn wizyt dzieci w gabinetach podstawowej opieki zdrowotnej. Różnorodność przyczyn mogących wywoływać stany zapalne w jamie ustnej może stanowić problem podczas stawiania diagnozy. Trudności terapeutyczne wynikają z braku wytycznych postępowania z pacjentem z zapaleniem jamy ustnej i gardła. W poniższym artykule podjęto próbę omówienia potencjalnych przyczyn rozwoju stanu zapalnego, dostępnych metod leczenia objawowego i wskazań do leczenia przyczynowego.
Alergiczny nieżyt nosa (ANN) jest globalnym problemem zdrowotnym dotykającym znaczący odsetek populacji i istotnie obniżającym jakość życia. Postępowanie terapeutyczne zgodne z wytycznymi ARIA jest uzależnione od klasyfikacji choroby (czasu trwania i nasilenia objawów). ANN jest również kluczowym elementem „marszu alergicznego” i uznanym czynnikiem ryzyka rozwoju astmy. W farmakoterapii postaci umiarkowanych i ciężkich dominują donosowe glikokortykosteroidy (dnGKS), jednak ich działanie jest odsunięte w czasie. Terapia skojarzona w jednym aplikatorze (FDC), łącząca furoinian mometazonu (dnGKS) i chlorowodorek olopatadyny (LPAH o działaniu stabilizującym mastocyty), wiąże szybki początek działania leku przeciwhistaminowego z silnym działaniem przeciwzapalnym steroidu. Badania kliniczne wykazały, że kombinacja olopatadyna/mometazon jest znamiennie skuteczniejsza w redukcji objawów nosowych (TNSS) i ocznych (TOSS) w porównaniu do monoterapii. Artykuł przedstawia podstawy diagnostyki ANN, jego rolę w patogenezie astmy oraz kliniczne dowody na skuteczność nowej terapii FDC.
Kolka to jedna z najczęstszych, choć oczywiście niejedyna przyczyna płaczu, krzyku u niemowląt poniżej 6. miesiąca życia (m.ż.). Niepokoi ona matki, opiekunów, bywa przyczyną ich znacznej frustracji oraz bardzo częstych porad i wizyt u pediatrów, pielęgniarek czy też odwiedzania różnych forów lub blogów internetowych. Czas płaczu nawet zdrowych niemowląt jest bardzo zróżnicowany i są dzieci płaczące zarówno długo i często (5–6 godz./24 godz.), są także średnio płaczące, jak i te całkiem ciche, rzadko i krótko płaczące (20–30 min/24 godz.). Choć kolka niemowlęca z definicji ustępuje do końca 5. m.ż., to do tego czasu bywa przyczyną znacznego niepokoju, a niekiedy depresji matek i opiekunów. Kolka niemowlęca, o czym zapominamy, może być także przyczyną zespołu potrząsanego dziecka. Podstawową rolę w terapii pełni, a zarazem niesłychanie ważnym zadaniem dla nas sprawujących opiekę nad ciężarnymi i młodymi matkami jest odpowiednie wsparcie i edukacja. Jak wykazano, działania wspierające i edukacja są w stanie zredukować czas płaczu z 3,2 godz./dobę
do 1,1 godz./dobę. Konieczne jest wskazanie skutecznych metod uspokajania, odpowiedniego postępowania dietetycznego oraz innych sprawdzonych i – co ważne – bezpiecznych metod terapii. Na szczególną uwagę zasługują probiotyki, szczególnie skuteczne u niemowląt karmionych piersią, a zwłaszcza jeden z nich, a mianowicie Limosilactobacillus reuteri DSM 17 938. Badania oraz metaanalizy wykazały, że probiotyk ten może skrócić czas trwania płaczu o ponad godzinę na dobę.
Ostra biegunka pozostaje jednym z najczęstszych powodów hospitalizacji dzieci poniżej 5. r.ż. i istotnym problemem zdrowia publicznego. Najgroźniejszym powikłaniem jest odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe. Niniejszy artykuł przedstawia aktualne zasady leczenia ostrej biegunki u dzieci z uwzględnieniem nawadniania doustnego, żywienia oraz innych metod postępowania objawowego. Standardem leczenia pozostaje nawadnianie doustne z wykorzystaniem roztworów o zmniejszonej osmolarności, które zmniejszają objętość stolca i ryzyko wymiotów (w porównaniu do roztworów standardowych). Suplementacja cynkiem skraca czas trwania biegunki i redukuje nawroty na terenach o częstym deficycie tego pierwiastka i występowaniu niedożywienia. Antybiotykoterapia powinna być zarezerwowana dla wybranych przypadków biegunki o etiologii bakteryjnej. Probiotyki (szczepy Lactobacillus rhamnosus GG, Saccharomyces boulardii) mogą skracać czas trwania biegunki wirusowej. Karmienie piersią należy kontynuować, a żywienie doustne wznowić jak najwcześniej. Podsumowując, leczenie ostrej biegunki u dzieci powinno być oparte na skutecznym nawadnianiu, wsparciu odżywienia i racjonalnym stosowaniu suplementacji. Kluczowe znaczenie ma unikanie niepotrzebnej antybiotykoterapii.
Zakażenia wirusem grypy są bardzo powszechne wśród dzieci na całym świecie. Pomimo szerokiej dostępności szczepionek szacuje się, że rocznie dochodzi do około 90 milionów przypadków grypy wśród dzieci poniżej 5. r.ż. W Polsce liczba przypadków i podejrzeń oscyluje wokół 1–1,5 miliona. Tak duża liczba zachorowań wskazuje, jak istotnym problemem jest grypa zarówno dla lekarzy, jak i dla rodziców i dzieci.
Kaszel suchy, mimo że pełni funkcję ochronną, stanowi częstą i uciążliwą dolegliwość u dzieci, wymagającą zróżnicowanego podejścia diagnostycznego i terapeutycznego. Współczesne zalecenia koncentrują się na ograniczonym, krótkotrwałym stosowaniu farmakoterapii oraz na znaczeniu metod niefarmakologicznych, takich jak: inhalacje z soli fizjologicznej, odpowiednie nawodnienie i higiena środowiska. W leczeniu objawowym preferuje się leki działające obwodowo, przede wszystkim lewodropropizynę, ze względu na jej potwierdzoną skuteczność i bezpieczeństwo. Leki ośrodkowe, takie jak kodeina i dekstrometorfan, nie są zalecane w terapii pediatrycznej. Kluczowe pozostaje indywidualne podejście do pacjenta, rozpoznanie przyczyny kaszlu oraz modyfikacja postępowania w zależności od jego charakteru i dynamiki.
Nawrotowe zakażenia dróg oddechowych są częstym problemem zwłaszcza u dzieci, wynikającym m.in. z niedojrzałości układu odpornościowego. Powodują liczne obciążenia zdrowotne i ekonomiczne, a ich definicja wciąż pozostaje niejednoznaczna, dlatego w praktyce istotna jest indywidualna ocena pacjenta i wykluczenie pierwotnych niedoborów odporności.
Zgodnie z definicją WHO biegunka jest to stan, w którym dziecko oddaje zwiększoną liczbę i objętość stolca o nieprawidłowej luźnej konsystencji – co najmniej trzy wypróżnienia w ciągu doby lub pojedyncze luźne stolce z dodatkiem krwi, ropy, śluzu. Niemowlęta, zwłaszcza karmione piersią, mogą oddawać stolec po każdym karmieniu, a o biegunce świadczy zwiększenie dotychczasowej częstości wypróżnień i zmiana ich charakteru.