Dział: Studium przypadku

Ból u dzieci pozostaje częstym, lecz nadal niedostatecznie rozpoznawanym i leczonym problemem. Szacuje się, że nawet 20% dzieci doświadcza bólu przewlekłego, a większość pacjentów po zabiegach operacyjnych zgłasza znaczne dolegliwości bólowe. Artykuł omawia rodzaje bólu (ostry, przewlekły, neuropatyczny), jego ocenę z wykorzystaniem odpowiednich skal dostosowanych do wieku dziecka oraz zasady farmakoterapii zgodne z drabiną analgetyczną WHO.

Artykuł omawia problem moczenia nocnego u dzieci, jego przyczyny, diagnostykę oraz strategie terapeutyczne zilustrowane przypadkami klinicznymi. Przedstawiono mechanizmy patogenetyczne, w tym zaburzenia wydzielania wazopresyny, ograniczoną pojemność pęcherza oraz nocną nadczynność wypieracza. Omówiono znaczenie szczegółowego wywiadu, badania fizykalnego oraz badań dodatkowych, takich jak ogólne badanie moczu i USG jamy brzusznej, w celu wykluczenia wad anatomicznych i chorób ogólnoustrojowych.

Zapalenie gardła to zjawisko niezwykle częste i stosunkowo rzadko wywoływane przez czynniki bakteryjne (15% to paciorkowce, głównie z grupy A oraz C i G, a <5% inne bakterie). Pozostałe zapalenia wywoływane są w 50% przez wirusy lub inne niewyizolowane patogeny. Większość zapaleń gardła wymaga jedynie leczenia objawowego i prawie jedynym istotnym na co dzień bakteryjnym zapaleniem jest angina paciorkowcowa. Do rozpoznania, poza charakterystycznym obrazem klinicznym, konieczne jest wykonanie szybkiego testu na paciorkowce i/lub zlecenie posiewu wymazu z gardła, ale jedynie na paciorkowce, wraz z antybiogramem na makrolidy, gdyż paciorkowiec wciąż wrażliwy jest w niemal 100% na penicylinę. Dla mniej doświadczonych nieocenioną rolę diagnostyczną odgrywa skala Centora/McIssaca. Angina paciorkowcowa (i szkarlatyna) powinna być leczona skutecznym antybiotykiem, aby zmniejszyć ryzyko gorączki reumatycznej, choć współcześnie nie jest ono wielkie. Antybiotykoterapia nie chroni przed kłębuszkowym zapaleniem nerek. W zapobieganiu nawracającym anginom paciorkowcowym pewna rolę odgrywa specyficzna probiotykoprofilaktyka za pomocą mieszanki Streptococcus salivarius 24SMBc ze Streptococcus oralis 89a.

Eksperci Międzynarodowego Towarzystwa Badania Bólu ustalili definicję bólu już w latach 70. ubiegłego wieku i jest ona aktualna do dzisiaj. Zgodnie z tą definicją: „Ból to subiektywnie przykre oraz jednoznacznie negatywne wrażenie zmysłowe i emocjonalne, powstające pod wpływem bodźców uszkadzających tkankę lub zagrażających jej uszkodzeniu albo opisywanym w kategoriach takiego uszkodzenia”. Populacja dziecięca stanowi szczególną grupę pacjentów, u których ocena dolegliwości bólowych jest szczególnie trudna. Z tego powodu istotne jest dobranie odpowiedniej skali oceny bólu.

Alergiczny nieżyt nosa (ANN) jest jedną z najczęstszych chorób przewlekłych w populacji pediatrycznej, dotykającą według szacunków nawet 40% populacji w Europie [1]. Choć klasycznie kojarzony jest z sezonowym pyleniem roślin, u wielu dzieci objawy mogą mieć charakter całoroczny [7]. W obrazie klinicznym obok typowych symptomów, takich jak: kichanie, katar czy zapalenie spojówek [1, 10], kluczowym i często dominującym problemem jest przewlekły kaszel [8, 11]. Wynika on najczęściej z zespołu kaszlu z górnych dróg oddechowych (ang. Upper Airway Cough Syndrome, UACS/PNDS) lub jest pierwszym sygnałem rozwijającej się astmy oskrzelowej [1]. Nieleczony ANN i towarzyszący mu kaszel mogą znacząco obniżać komfort i jakość życia pacjentów oraz ich rodzin [8], a także zwiększać ryzyko powikłań [1]. Zrozumienie tego złożonego obrazu klinicznego jest kluczowe dla wdrożenia skutecznego leczenia zgodnego z aktualnymi standardami międzynarodowymi i polskimi [2, 3, 4].

Wczesne kształtowanie się mikrobioty jelitowej noworodków urodzonych drogą cięcia cesarskiego (CS) stanowi przedmiot intensywnych badań ze względu na możliwe konsekwencje immunologiczne i metaboliczne. W porównaniu z noworodkami urodzonymi drogą naturalną, noworodki urodzone przez cesarskie cięcie charakteryzują się mniejszą różnorodnością bakterii zasiedlających ich organizm oraz wolniejszym tempem kolonizacji mikrobioty. Wczesne kształtowanie się mikrobioty jelitowej u noworodków urodzonych przez cięcie cesarskie w 4.–5. dobie życia charakteryzuje się wyraźnie obniżonym tempem kolonizacji probiotycznymi bakteriami, takimi jak Bifidobacterium, Lactobacillus czy Bacteroides. Interwencje probiotyczne zastosowane od pierwszych dni życia mogą przyspieszyć wyrównanie zaburzonego składu mikroflory i zwiększyć udział korzystnych gatunków bakterii. Jednak pełne ukształtowanie właściwej równowagi flory bakteryjnej wymaga wsparcia czynników środowiskowych, takich jak odpowiednio prowadzona laktacja czy złożona probio-/synbiotykoterapia. Dalsze badania randomizowane i wieloośrodkowe są konieczne, by zoptymalizować strategie przywracania naturalnej mikrobioty w przypadku narodzin przy pomocy cięcia cesarskiego i minimalizować ryzyko dysbioz powiązanych z późniejszymi zaburzeniami immunologicznymi i metabolicznymi.

Ospa wietrzna jest stosunkowo często występującą w Polsce i najczęściej łagodną chorobą wieku dziecięcego. Skuteczną metodą zapobiegania ospie wietrznej jest szczepienie ochronne stosowane rutynowo w schemacie dwudawkowym; szczepionkę można podać już od 9. m.ż., a standardowo stosuje się dwie dawki szczepionki (schemat dwudawkowy), zgodnie z aktualnymi zaleceniami krajowymi [1]. W przebiegu ospy na skórze całego ciała występują zmiany pęcherzykowe na podłożu rumieniowym, zmiany mogę obejmować także błony śluzowe. Najczęściej obserwowanym powikłaniem ospy wietrznej jest bakteryjne nadkażenie wykwitów, zapalenie płuc, a także powikłania neurologiczne – ataksja móżdżkowa, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Leczenie ospy wietrznej w niepowikłanych przypadkach u pacjentów poniżej 12. r.ż. jest objawowe. Leczenia przyczynowego wymagają pacjenci powyżej 12. r.ż., chorzy przewlekle, osoby z upośledzoną odpornością i dzieci z kontaktów domowych.

Nietolerancja histaminy, inaczej nazywana pseudoalergią, jest typem nadwrażliwości, której diagnostyka w dalszym ciągu przysparza wielu trudności. Jej przyczyną jest brak równowagi pomiędzy ilością histaminy, która dostarczana jest do organizmu, a możliwością jej rozkładu, co wywołuje niepożądane objawy mające charakter wieloukładowy. Szczególnie bogate w histaminę są produkty fermentujące i długodojrzewające, a także niektóre owoce i warzywa oraz napoje. Ponadto wyróżniamy produkty, które stymulują uwalnianie histaminy zmagazynowanej w ustroju. Od klasycznej alergii odróżnia ją to, że w jej mechanizmie nie uczestniczą immunoglobuliny IgE. W artykule omówiono przyczyny, objawy oraz postępowanie w przypadku podejrzenia oraz rozpoznania nietolerancji histaminy [1, 2, 3].