Zaparcie jest jedną z najczęściej spotykanych dolegliwości w gabinecie pediatrycznym. Dotyczy dzieci w każdym wieku, z szacowaną częstością występowania u co 10. z nich [1]. W większości przypadków podłoże stanowią zaburzenia czynnościowe, które wynikają między innymi z zaburzeń osi mózg-jelito. Po wykluczeniu obecności objawów alarmowych wskazane jest rozpoczęcia leczenia przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Odpowiednio wczesna interwencja może zapobiec traumatyzującym skutkom przewlekającego się zaparcia, w tym niekontrolowanej defekacji i brudzeniu bielizny stolcem. Zgodnie z wytycznymi ESPGHAN – European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition lekiem pierwszego wyboru w terapii zaparcia czynnościowego u dzieci pozostają glikole polietylenowe (PEG, polyethylene glycol), inaczej makrogole.
Autor: Katarzyna Plata-Nazar
Biegunki przewlekłe stanowią jedno z trudniejszych wyzwań w praktyce pediatry. Problemem staje się nie tylko obszerność diagnostyki różnicowej, dobór badań dodatkowych oraz zaplanowanie skutecznej terapii, ale również leczenie powikłań biegunki związanych z jej przewlekłością. Pacjent – poza odwodnieniem, zaburzeniami elektrolitowymi, niedożywieniem – wielokrotnie zmaga się z licznymi objawami związanymi z chorobą podstawową, a nie samą biegunką. Kluczowa jest nie tylko wczesna interwencja medyczna, ale również przemyślane postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne, które często determinuje przebieg kliniczny i rokowanie choroby. Zarówno profilaktyka, jak i rozwój medycyny stopniowo zwiększają szanse na coraz efektywniejszą terapię biegunek przewlekłych.
Higiena nosa jest jednym z najważniejszych, a jednocześnie niedocenianych elementów profilaktyki i leczenia chorób układu oddechowego u dzieci. Obejmuje nie tylko mechaniczne oczyszczanie nosa, lecz także systematyczne nawilżanie błony śluzowej, zapobieganie jej wysychaniu oraz ochronę bariery nabłonkowej. U niemowląt i małych dzieci, u których drogi nosowe są wąskie i podatne na obrzęk, prawidłowa higiena przekłada się na komfort oddychania, jakość snu, karmienia oraz zmniejszenie ryzyka powikłań infekcji. W artykule przedstawiono aktualną wiedzę na temat fizjologii błony śluzowej nosa, wpływu czynników wysuszających (w tym leków obkurczających i sterydów donosowych), metod nawilżania, roli roztworów soli i aspiracji, a także praktyczne rekomendacje dla pediatrów.
Zakażenia wirusem grypy są bardzo powszechne wśród dzieci na całym świecie. Pomimo szerokiej dostępności szczepionek szacuje się, że rocznie dochodzi do około 90 milionów przypadków grypy wśród dzieci poniżej 5. r.ż. W Polsce liczba przypadków i podejrzeń oscyluje wokół 1–1,5 miliona. Tak duża liczba zachorowań wskazuje, jak istotnym problemem jest grypa zarówno dla lekarzy, jak i dla rodziców i dzieci.
Wczesne kształtowanie się mikrobioty jelitowej noworodków urodzonych drogą cięcia cesarskiego (CS) stanowi przedmiot intensywnych badań ze względu na możliwe konsekwencje immunologiczne i metaboliczne. W porównaniu z noworodkami urodzonymi drogą naturalną, noworodki urodzone przez cesarskie cięcie charakteryzują się mniejszą różnorodnością bakterii zasiedlających ich organizm oraz wolniejszym tempem kolonizacji mikrobioty. Wczesne kształtowanie się mikrobioty jelitowej u noworodków urodzonych przez cięcie cesarskie w 4.–5. dobie życia charakteryzuje się wyraźnie obniżonym tempem kolonizacji probiotycznymi bakteriami, takimi jak Bifidobacterium, Lactobacillus czy Bacteroides. Interwencje probiotyczne zastosowane od pierwszych dni życia mogą przyspieszyć wyrównanie zaburzonego składu mikroflory i zwiększyć udział korzystnych gatunków bakterii. Jednak pełne ukształtowanie właściwej równowagi flory bakteryjnej wymaga wsparcia czynników środowiskowych, takich jak odpowiednio prowadzona laktacja czy złożona probio-/synbiotykoterapia. Dalsze badania randomizowane i wieloośrodkowe są konieczne, by zoptymalizować strategie przywracania naturalnej mikrobioty w przypadku narodzin przy pomocy cięcia cesarskiego i minimalizować ryzyko dysbioz powiązanych z późniejszymi zaburzeniami immunologicznymi i metabolicznymi.
Zakażenia wirusem grypy są bardzo powszechne wśród dzieci na całym świecie. Pomimo szerokiej dostępności szczepionek szacuje się, że rocznie dochodzi do około 90 milionów przypadków wśród dzieci poniżej 5. r.ż. W Polsce liczba przypadków i podejrzeń oscyluje wokół 1–1,5 miliona. Tak duża liczba zachorowań wskazuje, jak istotnym problemem jest grypa zarówno dla lekarzy, jak i dla rodziców i dzieci.
Kaszel jest objawem, z którym spotka się każdy lekarz pediatra. Biorąc pod uwagę dużą liczbę pacjentów zgłaszających się z tym problemem do lekarza, bardzo ważna jest znajomość rekomendacji dotyczących diagnostyki i leczenia kaszlu, aby nie zlecać niepotrzebnych, obciążających pacjenta badań i wdrażać nieskutecznego bądź niepotrzebnego leczenia.
Artykuł analizuje wyzwania związane z sezonowym wzrostem infekcji, szczególnie w sezonie jesienno-zimowym, i rolę pediatrów w ich zarządzaniu. Najczęstsze infekcje to wirusy RSV, grypy, SARS-CoV-2 oraz rotawirusy. Pediatrzy powinni edukować rodziców i dzieci o higienie, promować zdrowe nawyki, szczepienia i suplementację witaminy D. Skuteczne zarządzanie wymaga planowania zasobów i koordynacji działań, aby zmniejszyć liczbę zachorowań i zapewnić odpowiednią opiekę.
Grypa jest jedną z najczęstszych chorób układu oddechowego o etiologii wirusowej. Jest to choroba wysoce zakaźna. Według WHO co roku na grypę choruje aż 20–30% dzieci na świecie. Chociaż u wielu dzieci grypa jest samoograniczającą się, niepowikłaną chorobą, w niektórych przypadkach może mieć przebieg ciężki z poważnymi powikłaniami, np. zapaleniem płuc czy zapaleniem mięśnia sercowego. Dzieci poniżej 5. r.ż. oraz starsze, obciążone chorobami przewlekłymi stanowią grupę ryzyka ciężkiego przebiegu grypy. Rozpoznanie choroby stawia się na podstawie obrazu klinicznego oraz dodatniego szybkiego testu antygenowego lub RT-PCR wymazu z nosa i gardła, choć w trakcie epidemii potwierdzenie rozpoznania nie jest konieczne do włączenia leczenia. Lekiem z wyboru jest oseltamiwir. Lek ten może skrócić czas trwania choroby i zmniejszyć ryzyko powikłań. Należy go włączyć u dziecka z grupy ryzyka, rozważyć włączenie go u pozostałych dzieci. Leczenie należy wdrożyć jak najwcześniej, w ciągu 48 h od wystąpienia pierwszych objawów choroby. Jest on również zalecany do chemioprofilaktyki poekspozycyjnej. Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania grypie pozostają coroczne szczepienia, które są zalecane każdemu dziecku powyżej 6. m.ż., u którego nie stwierdza się przeciwwskazań.
W pracy opisano patogenezę, klasyfikację, symptomatologię i leczenie zapaleń zatok przynosowych u dzieci w świetle wytyczanych EPOS 2020. Szczególnie przeanalizowano przydatność stosowania fitofarmaceutyków w tej grupie chorych.
Mikrobiota jelitowa to zespół mikroorganizmów tworzących w układzie pokarmowym złożony ekosystem. Większość z nich stanowią bakterie, jednak dolny odcinek układu pokarmowego „zamieszkują” też archeony (drobne jednokomórkowce), eukarionty (jądrowce), wirusy i grzyby. Istnieje wiele dowodów na to, że mikrobiota jelitowa odgrywa niezwykle ważną rolę dla zdrowia dziecka już od momentu jego narodzin. Natomiast probiotyki wspomagają jej korzystny wpływ na prawidłową funkcję układu pokarmowego i odpornościowego, głównie poprzez wspieranie naturalnej mikrobioty fizjologicznej i utrzymywanie jej równowagi. Tym samym zyskują one coraz więcej zastosowań również u najmłodszych pacjentów. Szczególną uwagą warto objąć szczepy z rodzaju Bifidobactrium, gdyż należą one do najliczniejszych bakterii w przewodzie pokarmowym zdrowego dziecka w pierwszych latach jego życia. Szczepy z gatunku Bifidobacterium breve zostały szczegółowo scharakteryzowane pod kątem potencjalnych właściwości probiotycznych. Należy podkreślić, że podobnie jak w przypadku wszystkich organizmów probiotycznych, korzystne efekty laboratoryjne i kliniczne są ściśle specyficzne dla szczepu. W pracy omówiona zostanie rola Bifidobacterium breve BR03 i Bifidobacterium breve B632 w ochronie prawidłowej funkcji przewodu pokarmowego niemowląt.
Ostre zapalenie zatok przynosowych to jedna z najczęstszych przyczyn konsultacji w gabinecie pediatry. W większości przypadków przyczyną jest infekcja wirusowa, a zakażenie ma charakter samoograniczający się i wymaga jedynie postępowania objawowego. Dzięki znajomości typowych objawów możliwe jest wdrożenie odpowiedniego leczenia i uniknięcie niepotrzebnej antybiotykoterapii, a także identyfikacja pacjentów wymagających pilnej hospitalizacji. W artykule przedstawię algorytm postępowania z pacjentem z objawami ostrego zapalenia zatok przynosowych oparty na zaleceniach zawartych w rekomendacjach EPOS 2020.