Wirusowe infekcje dróg oddechowych pozostają jedną z najczęstszych przyczyn zgłaszania się pacjentów pediatrycznych do lekarza. Ich przebieg jest zwykle łagodny i samoograniczający się. W obrazie klinicznym dominują kaszel, katar, ból gardła oraz objawy ogólne, z których kaszel stanowi najczęściej najbardziej dokuczliwą dolegliwość. Jego nasilenie wiąże się ze stanem zapalnym, nadmiernym wydzielaniem śluzu oraz zwiększoną reaktywnością dróg oddechowych. W tym kontekście szczególne znaczenie mają preparaty mukoaktywne, w tym standaryzowany suchy ekstrakt z liści Hedera helix (EA 575). Dostępne dane wskazują, że EA 575 wykazuje działanie wykrztuśne oraz przeciwzapalne, co może odpowiadać za poprawę klirensu śluzowo-rzęskowego, zmniejszenie nasilenia kaszlu i łagodzenie objawów infekcji. Badania kliniczne i obserwacyjne potwierdzają skuteczność i dobrą tolerancję tego preparatu w kaszlu produktywnym oraz ostrym zapaleniu oskrzeli, także w populacji dziecięcej. EA 575 może stanowić użyteczną opcję leczenia objawowego w infekcjach dróg oddechowych zwłaszcza wtedy, gdy celem terapii jest zmniejszenie nasilenia kaszlu i ułatwienie odkrztuszania bez nieuzasadnionego stosowania antybiotyków. Szeroki profil bezpieczeństwa jest szczególnie ważny u dzieci, ponieważ w infekcjach samoograniczających się decyzja o farmakoterapii powinna zawsze uwzględniać bilans korzyści i ryzyka.
Autor: Ewa Willak-Janc
Alergiczny nieżyt nosa oraz zapalenie zatok przynosowych to jedne z najczęstszych chorób górnych dróg oddechowych, z którymi mierzą się pediatrzy i lekarze medycyny rodzinnej. Mimo szerokiej dostępności wytycznych, prawidłowe rozpoznanie tych chorób i dobór optymalnego leczenia nadal stanowią wyzwanie w codziennej praktyce klinicznej. Szczególne znaczenie ma uwzględnienie współistnienia obu schorzeń oraz różnicowanie komponentów alergicznych i infekcyjnych. W artykule omówiono aktualne zasady diagnostyki i leczenia alergicznego nieżytu nosa oraz zapalenia zatok przynosowych u dzieci, ze szczególnym uwzględnieniem nowych koncepcji, takich jak lokalny alergiczny nieżyt nosa, a także roli racjonalnej farmakoterapii, immunoterapii swoistej oraz ograniczenia nieuzasadnionej antybiotykoterapii.
Alergiczny nieżyt nosa (ANN) jest najczęściej spotykaną chorobą przewlekłą w ambulatoryjnej praktyce lekarskiej. Statystyki wskazują, że choroba występuje u 10–30% dorosłych i prawie u 40% dzieci. Dotychczasowe postępowanie z ANN obejmuje terapię objawową oraz immunoterapię alergenową, swoistą, poprzedzoną szczegółową diagnozą. Klasyczne metody immunoterapii to wieloletnie i powtarzalne podawanie alergenów podskórnie (SCIT) lub podjęzykowo (SLIT). Nowe badania skupiają się na nowych metodach immunoterapii, głównie iniekcyjnej, ale opartej na krótszych schematach i zmodyfikowanych alergenach. W pomocy pacjentowi z poradzeniem sobie w ostrym okresie choroby przychodzi telemedycyna oraz aplikacje mobilne, usprawniające komunikację z lekarzem. Aby ułatwić pacjentowi dostęp do terapii, wiele leków można kupić bez recepty, korzystając z porady farmaceuty. Istotna jest współpraca między lekarzami różnych specjalności oraz farmaceutami.
Wirusy są najczęstszą przyczyną infekcji górnych dróg oddechowych u dzieci. Mamy jednak dość ograniczone możliwości, aby leczyć je przyczynowo, skupiamy się przede wszystkim na łagodzeniu objawów. Pelargonia afrykańska jest aktywnie działającym lekiem roślinnym, który ze względu na swoje dobrze udokumentowane badania polecany jest przez towarzystwa naukowe do leczenia infekcji dróg oddechowych. Udowodniono, że zastosowanie ekstraktu z pelargonii skraca czas trwania infekcji i łagodzi jej przebieg. Ma bezpośrednie działanie przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne oraz immunomodulujące.
Pelargonia afrykańska (Pelargonium sidoides) zawiera wiele aktywnych związków o korzystnych właściwościach zdrowotnych. Jednym z głównych jest umkalina, która wykazuje działanie przeciwwirusowe i przeciwzapalne. Dodatkowo pelargonia zawiera flawonoidy, garbniki, olejki eteryczne, które wspierają układ odpornościowy i pomagają w walce z infekcjami. Może stanowić alternatywę dla antybiotyków w przypadku infekcji górnych dróg oddechowych u dzieci. Badania wykazały, że ekstrakt z tej rośliny może skracać czas trwania objawów choroby i pomagać w łagodzeniu dolegliwości. Jej działanie przeciwwirusowe jest szczególnie korzystne, gdyż większość infekcji wieku dziecięcego ma takie właśnie podłoże. Poza tym pelargonia afrykańska jest bezpieczna.
Alergiczny nieżyt nosa (ANN) jest najczęściej spotykaną chorobą przewlekłą w ambulatoryjnej praktyce lekarskiej. Statystyki wskazują, że choroba występuje u 10–30% dorosłych i prawie u 40% dzieci. Dotychczasowe postępowanie z ANN obejmuje terapię objawową oraz immunoterapię alergenową, swoistą, poprzedzoną szczegółową diagnozą. Klasyczne metody immunoterapii to wieloletnie i powtarzalne podawanie alergenów podskórnie (SCIT) lub podjęzykowo (SLIT). Nowe badania skupiają się na nowych metodach immunoterapii, głównie iniekcyjnej, ale opartej na krótszych schematach i zmodyfikowanych alergenach. W pomocy pacjentowi z poradzeniem sobie w ostrym okresie choroby przychodzi telemedycyna oraz aplikacje mobilne, usprawniające komunikację z lekarzem. Aby ułatwić pacjentowi dostęp do terapii, wiele leków można kupić bez recepty, korzystając z porady farmaceuty. Istotna jest współpraca między lekarzami różnych specjalności oraz farmaceutami.
Steroidy donosowe (INC) są rekomendowane jako leczenie pierwszej linii w alergicznym nieżycie nosa, a jako leczenie wspomagające w zapaleniu zatok, polipach nosa i wielu innych. Istnieje wiele danych potwierdzających ich bezpieczeństwo i skuteczność. Preparaty steroidowe różnią się między sobą i można dopasować konkretny preparat do oczekiwań pacjenta. Aby zoptymalizować sposób podania i zminimalizować działania niepożądane należy przekazać pacjentowi wskazówki co do techniki i sposobu prawidłowej aplikacji leku oraz czasie trwania terapii.
Alergiczny nieżyt nosa (ANN) jest najczęściej spotykaną chorobą przewlekłą w ambulatoryjnej praktyce lekarskiej. Częstość jego występowania rośnie równolegle z innymi chorobami IgE zależnymi. Statystyki podają, że choroba występuje u 10–30% dorosłych i nawet do 40% u dzieci. Połowa pacjentów z ANN doświadcza objawów do 4 miesięcy w roku, podczas gdy ponad 20% ma objawy dłużej niż 9 miesięcy w roku. Choroba ta często wiąże się z astmą oskrzelową, zapaleniem zatok i zapaleniem ucha środkowego.
Astma oskrzelowa jest chorobą przewlekłą, mającą istotny wpływ na jakość życia, co jest szczególnie ważne w okresie dojrzewania. Opieka nad nastolatkiem z astmą powinna uwzględniać szybkie zmiany fizyczne, emocjonalne, poznawcze i społeczne, które zachodzą w tym okresie. Proces diagnostyczny może być trudniejszy, gdyż nastolatki zaprzeczają swojej chorobie. Zatem zarówno niedodiagnozowanie, jak i niedocenianie ciężkości astmy mogą prowadzić do nieprawidłowości w procesie leczenia i możliwego do uniknięcia pogorszenia przebiegu choroby, a nawet śmierci. I odwrotnie, nastolatki mogą mieć błędną diagnozę astmy oskrzelowej lub nasilenie choroby może być przecenione, co też może prowadzić do niewłaściwego lub nadmiernego leczenia.
Choroby zapalne nosa i zatok przynosowych są bardzo powszechne w społeczeństwie, a ich objawy i powikłania mogą w znaczący sposób wpłynąć na jakość życia. Donosowo podawane kortykosterydy są skuteczną i preferowaną metodą leczenia, gdyż terapia jest szybka, względnie prosta i optymalizuje jakość życia, nie niosąc ryzyka znacznych objawów ubocznych i powikłań. Ponieważ na rynku farmaceutycznym jest dostępnych wiele różnych preparatów, artykuł ten porównuje ich właściwości, aby ułatwić wybór tego najlepszego dla naszych pacjentów.
Wzrost użycia steroidów donosowych w leczeniu różnych schorzeń dotyczących jamy nosowej odzwierciedla ich skuteczność, dobrą tolerancję i niezawodność. Jednak kwestie związane z bezpieczeństwem nadal wywołują dyskusje i zamieszanie wśród klinicystów. W związku z tym nadal panuje niechęć i niepewność w ordynowaniu i stosowaniu tych skutecznych środków do leczenia schorzeń przewlekłych. Szczególnie obawy budzi pytanie, czy steroidy donosowe niekorzystnie wpływają na różne układy homeostatyczne, wzrost i metabolizm kości oraz na wzrok. Ponadto rosnąca rola steroidów donosowych w populacjach pediatrycznych wzbudza obawy, że środki te mogą powodować nadmierne obciążenie sterydami, które łatwiej wywołują działania niepożądane. Przegląd piśmiennictwa w przeważający sposób potwierdza tezę, że steroidy donosowe są bezpieczne w standardowo przepisywanych dawkach, że są środkiem skutecznym, a w niektórych sytuacjach wręcz niezastąpionym.
Alergiczny nieżyt nosa (ANN) jest bardzo powszechnym schorzeniem, u podłoża którego leży immunologicznie uwarunkowana nadwrażliwość na alergeny często występujące w otoczeniu. W zależności od rodzaju alergenu dzielimy go na sezonowy (drzewa, trawy, chwasty) oraz całoroczny (roztocza, zwierzęta domowe). Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania objawom jest eliminacja alergenów z otoczenia, jeśli nie jest to możliwe, wprowadza się terapię doustnymi lekami antyhistaminowymi oraz sterydami stosowanymi miejscowo do jamy nosowej. Optymalną metodą leczenia jest immunoterapia, jednak aby jej zastosowanie było skuteczne, należy zidentyfikować czynnik wywołujący symptomy i pewnie skorelować je z występującymi objawami.