Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

26 listopada 2018

NR 23 (Październik 2018)

Zachorowania na grypę u dzieci – zapobieganie, przebieg kliniczny i leczenie

0 11

Wirus grypy powoduje corocznie znaczną liczbę zachorowań epidemicznych w sezonie od października do kwietnia. Podstawowym objawem klinicznym grypy jest wysoka, zwykle trwająca kilka dni gorączka. Do innych objawów należy kaszel, wydzielina z nosa, uczucie osłabienia i bóle mięśniowe. Leczenie grypy zwykle jest objawowe. Dostępne leczenie przyczynowe w postaci oseltamiviru rekomendowane jest w grupach pacjentów, w których możemy spodziewać się ciężkiego przebiegu choroby lub w przypadkach powikłanych. Grypa może mieć ciężki przebieg nawet u wcześniej zdrowego dziecka, nieobciążonego czynnikami ryzyka powikłanego przebiegu choroby. Skutecznym sposobem zapobiegania zachorowaniom na grypę są szczepienia ochronne. W przypadku dzieci szczególnie zaleca się szczepienia od 6. m.ż. do ukończenia 60. m.ż.; ogólne zalecenia mówią jednak o grupie wiekowej do ukończenia 18. r.ż. 

Wirus grypy powoduje corocznie znaczącą liczbę zachorowań epidemicznych w sezonie od października do kwietnia. Zidentyfikowano do tej pory dwa typy wirusa grypy – A i B. Wirus wykazuje się dużą zmiennością i skłonnością do niemal ciągłych zmian antygenowych. Na podstawie dwóch białek powierzchniowych – hialuronidazy i neuraminidazy – wyróżniamy podtypy wirusa, które zarówno teraz, jak i w przeszłości były przyczyną wielu zachorowań o charakterze epidemicznym. W roku 1918 z powodu epidemii grypy typu A H1N1 (tzw. hiszpanki) zachorowało 500 mln ludzi, a 50–100 mln osób zmarło, co stanowiło wówczas 3–5% populacji ludzi na ziemi [1]. 
W roku 2009 zanotowano ponownie zachorowania wywołane wirusem typu A H1N1, który pierwotnie dotyczył trzody chlewnej, a następnie przełamał barierę gatunkową i zaczął szerzyć się wśród ludzi. Z tego względu zachorowania tym podtypem wirusa nazywane są do dziś potocznie świńską grypą [1]. Należy jednak zwrócić uwagę, że pomimo nazwy, zakażenia tym podtypem wirusa nie przenoszą się przez spożycie produktów pochodzenia zwierzęcego, a jedynie drogą kropelkową z człowieka na człowieka i przez bezpośredni kontakt z zarażonym zwierzęciem. W Polsce od kilku lat obserwowana jest rosnąca liczba przypadków grypy. W sezonie 2011–2012 odnotowano ich 1 085 471, w sezonie 2014–2015 3 803 998 zachorowań, natomiast w 2016–2017 już 4 841 678 przypadków grypy [2].

Szczepienia

Skutecznym sposobem zapobiegania zachorowaniom na grypę są szczepienia ochronne. Na rynku dostępnych jest kilka preparatów szczepionek inaktywowanych podawanych drogą iniekcji domięśniowych, jednak wskutek dużej zmienności wirusa konieczne jest coroczne powtarzanie szczepienia przed rozpoczęciem sezonu epidemicznego [3].
Niestety, jedynie niewielka część społeczeństwa szczepi się przeciwko grypie pomimo finansowania szczepień przez niektórych pracodawców. Panuje powszechne przekonanie o braku skuteczności takiego postępowania. Należy pamiętać, że wirus grypy jest jednym z prawie dwustu wirusów wywołujących zakażenia dróg oddechowych, a szczepienie przeciwko grypie zapobiega tylko i wyłącznie zachorowaniu na tę chorobę. Część ludzi obawia się również objawów niepożądanych po podaniu szczepionki, które są jednak bardzo rzadkie. Dostępne piśmiennictwo mówi o możliwych powikłaniach neurologicznych w postaci zespołu Guillaina-Barrego, ostrego rozsianego zapalenia mózgu i rdzenia, zapalenia nerwu wzrokowego, utraty słuchu. Są to jednak kazuistyczne przypadki, które obserwowane są dużo częściej po samych zachorowaniach na grypę [4]. Wśród czynników wymienianych jako przyczyny niepoddawania się szczepieniom przeciwko grypie mówi się również o konieczności corocznego ich powtarzania i jego mniejszej skuteczności względem ewentualnych nowych szczepów epidemicznych [5, 6]. Istnieją doniesienia mówiące o większej podatności na zakażenie wirusem grypy jako konsekwencji powtarzania szczepienia przeciwko tej chorobie w kolejnych latach [7], co już jednak nie jest widoczne w grupie chorych, którzy przebyli grypę w poprzednich sezonach epidemicznych [8]. Co więcej, z metaanalizy opublikowanej przez Bartoszko i wsp. wynika, że taka zwiększona podatność nie znajduje potwierdzenia w analizie przeprowadzonej na większej grupie pacjentów [9].
Efektywność szczepienia w zapobieganiu zachorowaniom na grypę waha się od 34% do 54% w zależności od ocenianego sezonu i typu wirusa [8, 10]. Natomiast w grupie chorych obciążonych dodatkowymi schorzeniami efektywność szczepienia w zapobieganiu hospitalizacji sięga 72%, a u osób starszych nawet do 78% [11]. Z tego względu szczepieniem na grypę powinny być w szczególności objęte osoby dotknięte przewlekłymi chorobami układu oddechowego, krążenia, moczowego, nerwowego, chorobami metabolicznymi, niedoborami odporności w tym HIV, chorobami układu krwiotwórczego, osoby po transplantacji narządów oraz wszystkie osoby powyżej 55. r.ż. W przypadku dzieci szczególnie zaleca się szczepienia od 6. m.ż. do ukończenia 60. m.ż.; ogólne zalecenia mówią jednak o grupie wiekowej do ukończenia 18. r.ż. Zaleca się również szczepienia ochronne osobom mającym kontakt z małymi dziećmi i osobami chorymi przewlekle, pracownikom ochrony zdrowia oraz pensjonariuszom domów opieki. Dzieci szczepione przeciwko grypie po raz pierwszy powinny przyjąć dwie dawki szczepionki w danym sezonie [3, 12].
Należy również zwrócić uwagę, że grypa może mieć szczególnie ciężki przebieg u kobiet ciężarnych, z tego względu należy zalecać szczepienie przeciwko grypie u wszystkich kobiet w wieku rozrodczym, najlepiej jeszcze przed planowaną ciążą. Centers for Disease Control and Prevention zaleca szczepienie przeciwko grypie u wszystkich kobiet w ciąży niezależnie od stopnia jej zaawansowania [13].

Objawy klin

...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy