Alergiczny nieżyt nosa u dzieci

Studium przypadku Otwarty dostęp

Alergiczny nieżyt nosa (ANN) jest bardzo powszechnym schorzeniem, u podłoża którego leży immunologicznie uwarunkowana nadwrażliwość na alergeny często występujące w otoczeniu. W zależności od rodzaju alergenu dzielimy go na sezonowy (drzewa, trawy, chwasty) oraz całoroczny (roztocza, zwierzęta domowe). Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania objawom jest eliminacja alergenów z otoczenia, jeśli nie jest to możliwe, wprowadza się terapię doustnymi lekami antyhistaminowymi oraz sterydami stosowanymi miejscowo do jamy nosowej. Optymalną metodą leczenia jest immunoterapia, jednak aby jej zastosowanie było skuteczne, należy zidentyfikować czynnik wywołujący symptomy i pewnie skorelować je z występującymi objawami.

Nos to najbardziej paradoksalny organ ludzkiego ciała. Ma korzeń u góry, grzbiet z przodu, a skrzydła w dole i najbardziej lubi pakować się w miejsca, które do niego nie należą.

Diffenbach, 1831 r.

W ostatnich kilku dekadach choroby alergiczne stały się problemem społecznym. Wynika to ze znacznego wzrostu zachorowalności na schorzenia alergiczne, w tym także na alergiczny nieżyt nosa (ANN), który dotyka na świecie 10–40% dzieci [1, 2].
Zgodnie z wynikami programu ECAP (Epidemiologia Chorób Alergicznych w Polsce), przeprowadzonego przez prof. Bolesława Samolińskiego na grupie prawie 20 tys. respondentów, szacuje się, że alergia występuje u 40% Polaków zamieszkujących duże miasta. Trudno oszacować, jaki procent z tego dotyczy populacji dziecięcej, ale przyjmuje się, że u około 20% dzieci występują objawy ANN.
ANN z racji swojego przewlekłego charakteru może znacząco wpłynąć na jakość życia. Uważa się, że może w takim samym stopniu upośledzać jakość życia jak łagodna czy umiarkowana astma oskrzelowa. Chory, cierpiący z powodu blokady nosa jest mniej sprawny intelektualnie, ma problemy z koncentracją, zapamiętywaniem, źle śpi, w efekcie osiąga gorsze wyniki w pracy i w nauce. Czas wystąpienia objawów sezonowego alergicznego nieżytu nosa pokrywa się z czasem egzaminów maturalnych czy sesji studenckich, co stawia młodych ludzi w trudniejszej od konkurentów sytuacji. 
Brak swoistości objawów powoduje, że nieżyty nosa nie są prawidłowo rozpoznawane. Pomimo znacznych postępów w zrozumieniu mechanizmów patogenetycznych rozpoznanie różnych typów nieżytu nosa jest trudne, ponieważ ich kliniczna manifestacja jest podobna. Skutkiem tego mnożą się wizyty lekarskie, wzrasta liczba porad i koszty leczenia.
W patomechanizmie ANN główną rolę odgrywają gromadzące się w błonie śluzowej limfocyty Th2, komórki tuczne, bazofile oraz eozynofile. Komórki Th2 pobudzają limfocyty B do produkcji IgE swoistych dla danego alergenu. Alergen reaguje z komórką tuczną opłaszczoną IgE, powodując jej degranulację oraz uwolnienie mediatorów zmagazynowanych, głównie histaminy, ale także tych zsyntezowanych de novo, do których należą m.in. leukotrieny i prostaglandyny. Objawy ANN w fazie ostrej zależą w głównej mierze od histaminy, pozostałe mediatory wpływają raczej na fazę późną stanu zapalnego.
Według definicji, alergiczny nieżyt nosa to zespół objawów klinicznych, wywołanych przez IgE zależną reakcję zapalną błony śluzowej nosa w odpowiedzi na kontakt z alergenem. Do głównych symptomów ANN należą wyciek wodnistej wydzieliny, świąd i uczucie blokady nosa oraz napadowe kichanie. 
W zależności od rodzaju alergenu, będącego powodem dolegliwości, możemy wyodrębnić sezonowy i całoroczny nieżyt nosa. 
Sezonowy alergiczny nieżyt nosa związany jest z pyłkami roślin wiatropylnych (trawy, drzewa, chwasty), które pojawiają się tylko w określonych porach roku, głównie wiosną i latem. W dużym stopniu zależą od warunków atmosferycznych: wiatru, temperatury, deszczu (zwłaszcza trawy i chwasty). W dni gorące, suche i bezwietrzne stężenie pyłków jest największe i dolegliwości są wtedy najintensywniejsze.
Całoroczny alergiczny nieżyt nosa ma związek z ekspozycją głównie na alergeny roztoczy kurzu domowego, których nisza ekologiczna uwarunkowana jest przez czynniki atmosferyczne i mieszkaniowe. W warunkach wysokiej temperatury i dużej wilgotności ich rozwój jest szczególnie intensywny. W patogenezie całorocznego ANN znaczenie mają też alergeny zwierząt (psa, kota, gryzoni, koni czy karaluchów).
Alergeny zarodników grzybów pleśniowych zaliczane są raz do alergenów sezonowych raz do całorocznych, co jest spowodowane dużą zależnością rozwoju pleśni od pogody, temperatury i wilgotn...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy