Dołącz do czytelników
Brak wyników

Studium przypadku , Otwarty dostęp

27 października 2020

NR 35 (Październik 2020)

Astma nastolatków – czy coś się zmieniło?

41

Astma oskrzelowa jest chorobą przewlekłą, mającą istotny wpływ na jakość życia, co jest szczególnie ważne w okresie dojrzewania. Opieka nad nastolatkiem z astmą powinna uwzględniać szybkie zmiany fizyczne, emocjonalne, poznawcze i społeczne, które zachodzą w tym okresie. Proces diagnostyczny może być trudniejszy, gdyż nastolatki zaprzeczają swojej chorobie. Zatem zarówno niedodiagnozowanie, jak i niedocenianie ciężkości astmy mogą prowadzić do nieprawidłowości w procesie leczenia i możliwego do uniknięcia pogorszenia przebiegu choroby, a nawet śmierci. I odwrotnie, nastolatki mogą mieć błędną diagnozę astmy oskrzelowej lub nasilenie choroby może być przecenione, co też może prowadzić do niewłaściwego lub nadmiernego leczenia.

WPolsce na astmę oskrzelową choruje około 4 mln osób: 11% dzieci w wieku 6–14 lat i około 9–10% populacji dorosłych. Jednak są to statystyki jedynie szacunkowe, ponieważ wiele przypadków pozostaje nierozpoznanych. Astma jest powszechną chorobą u dzieci i młodzieży i jest najczęstszą chorobą przewlekłą w tym okresie życia. 
Nieprawidłowe rozpoznanie, niedostateczne lub nadmierne leczenie, nieregularne przyjmowanie leków oraz inne specyficzne „związane z wiekiem” kwestie, takie jak negacja samej choroby lub niedocenianie jej ciężkości, słabe przestrzeganie zaleceń terapeutycznych, ryzykowne zachowania stanowią realne zagrożenia dla nastolatków z astmą. Pomimo jawnej preferencji nastolatków do zachowania tajemnicy o ich chorobie i ich irytacji przy próbie zainteresowania się chorobą przez rodziców czy nauczycieli, de facto szukają oni zrozumienia u tych dorosłych, którzy mogą im pomóc.
Choroby układu oddechowego są szóstą główną przyczyną niepełnosprawności na całym świecie u osób w wieku 10–24 lat, szacuje się, że astma jest odpowiedzialna za 346 tys. zgonów [1].
W Brytyjskim Krajowym Przeglądzie Zgonów (https://www.rcplondon.ac.uk/projects/outputs/why-asthma-still-kills) stwierdzono, że 46% zgonów z powodu astmy można by uniknąć, gdyby pacjenci w ostatnim roku przed śmiercią byli lepiej leczeni. Szczegółowa analiza problemów wykazała, że pacjenci nie otrzymywali jasnych wskazówek, które uważa się za podstawowe w przewlekłym leczeniu. Czyli brakowało pisemnych zaleceń co do zachowania się na co dzień i podczas zaostrzeń, a ustnie przekazywane informacje często ulegały błędnej interpretacji, ataki astmy były źle kontrolowane, a osoby z ciężkim przebiegiem nie trafiały do specjalisty. Zaledwie 4% wśród młodzieży poniżej 19. r.ż. miało prawidłowo i bez zastrzeżeń prowadzoną astmę [2]. Te wnioski są bardzo przygnębiające, ponieważ potencjalnie można było zapobiec 60% czynników zidentyfikowanych jako przyczyna zgonu z powodu astmy.
Roczne sprawozdanie australijskiego Zespołu ds. Śmierci Dzieci z Nowej Południowej Walii ujawniło wzrost liczby zgonów z powodu astmy u dzieci w wieku do lat 17. Spośród nich głównym czynnikiem ryzyka był niski status socjoekonomiczny, niedostateczna opieka medyczna, nieprzestrzeganie zaleceń lekarskich, brak pisemnych planów działania i narażenie na dym tytoniowy [3].
W przeciwieństwie do tych danych, niektóre kraje, szczególnie Finlandia i Brazylia, ograniczyły częstość napadów astmy i liczbę zgonów do minimum, co wskazuje, że możliwa jest skuteczna poprawa jakości opieki nad młodocianymi chorymi na astmę [4, 5]. 

POLECAMY

Astma nastolatków – czynniki ryzyka

Naturalny przebieg astmy jest niejednorodny i dynamiczny. Remisja choroby jest częsta, zdarza się głównie w późniejszym okresie dojrzewania, dotyczy według różnych danych od 16% do 60% pacjentów [6]. Łagodny przebieg choroby, płeć męska, tylko niewielkie nasilenie procesu zapalnego w drogach oddechowych i brak nadwrażliwości alergicznej są czynnikami zwiększającymi prawdopodobieństwo remisji, natomiast nadal nie mamy pewnych dowodów na wpływ dziedziczenia, płci, palenia tytoniu oraz alergii na przebieg choroby [7, 8].
Z drugiej strony do ważnych czynników wpływających na przebieg astmy nastolatków należą wcześnie występująca obturacja dróg oddechowych, uczulenie na roztocza kurzu domowego oraz na zwierzęta futerkowe, ciężki przebieg astmy, obciążenie rodzinne (nawet alergiczny nieżyt nosa), bycie pierworodnym dzieckiem oraz zaburzenia okołoporodowe [9, 10, 11]. Crump i wsp. stwierdzili w swojej pracy, że ekstremalnie wczesne porody (23.–27. tydz. ciąży) są związane ze wzrostem ryzyka rozwoju astmy (lub innej choroby układu oddechowego) w okresie dzieciństwa i wczesnej młodości. Obniżenie wskaźników czynności płuc oraz jakości życia utrzymuje się do okresu dorosłości [12].
Istnieją dowody na to, że występowanie i częstość astmy do lat 25 różnią się w zależności od płci i że te różnice zmieniają się wraz z wiekiem [13, 14]. Astma częściej występuje u chłopców przed okresem dojrzewania, natomiast u kobiet w wieku dojrzałym, z tym że kobiety mają większe ryzyko ciężkiego przebiegu astmy i większą podatność na negatywne skutki palenia.
Żaden pojedynczy prosty mechanizm nie jest w stanie wyjaśnić różnic między płciami, ale zaproponowano kilka powodów tych różnic, w tym specyficzny dla płci, „lepszy” u kobiet, wzrost płuc, wpływy hormonalne, uwarunkowania genetyczne, dojrzałość odpornościowa oraz różnice w liczbie wizyt lekarskich [15].
Do pewnego stopnia różnice w rozpoznanej astmie rzeczywiście mogą odzwierciedlać rozbieżności w występowaniu objawów pomiędzy płciami, ale Wright i wsp. wykazali, że może to być spotęgowane faktem, że zachowania prozdrowotne różnią się ze względu na płeć, gdyż dziewczęta rzadziej są prowadzone na wizytę lekarską, jeśli incydenty świszczącego oddechu są sporadyczne. 
Ponadto dziewczęta, które zgłaszają się do lekarza z powodu świszczącego oddechu, mają później stawiane rozpoznanie astmy oskrzelowej i wdrażane leczenie, a czas między postawieniem rozpoznania a wdrożeniem leczenia jest dłuższy [16].
Pewne dowody wskazują, że odpowiedź na wziewny kortykosteroid może być zależna od płci, ponieważ u kobiet obserwujemy mniejsze prawdopodobieństwo wystąpienia niekontrolowanej przewlekłej astmy, przyczyny takiego stanu są jednak niejasne [17].
Zmiany w strukturze i funkcji płuc w kluczowych etapach życia, takich jak dojrzewanie, sugerują modelującą rolę steroidów płciowych w zjawisku „wyrastania” z astmy. Rzeczywiście, pojawia się coraz więcej głosów przemawiających za tym, że to hormony płciowe mają działanie biologiczne i patofizjologiczne w obwodowych, niereprodukcyjnych narządach, w tym w płucach [18].

Problemy diagnostyczne

Istnieje wiele potencjalnych pułapek, o których należy stale pamiętać przy rozpoznawaniu astmy i postępowaniu z nastolatkiem z astmą, szczególnie jeśli odpowiedź na leczenie jest nieoczekiwanie słaba.
Dobrze zebrany wywiad, badanie fizykalne przeprowadzone ze szczególnym uwzględnieniem każdego objawu, który mógłby sugerować inne możliwe rozpoznania, z obiektywną dokumentacją zmiennej obturacji dróg oddechowych, alergii i stężenia tlenku azotu leżą u podstawy prawidłowego rozpoznania. Ważne, że pułapki diagnostyczne są szczególnie prawdopodobne w grupie nastoletnich pacjentów [19]. Konieczne jest wzięcie pod uwagę wielu stanów, które mogą imitować astmę u młodzieży z trudnościami w oddychaniu.
Częstym objawem u młodzieży jest duszność wywołana wysiłkiem fizycznym (exercise induced dyspnoea – EID). Są dwie możliwe przyczyny EID, zwężenie oskrzeli wywołane wysiłkiem (exercise-induced bronchoconstriction – EIB) i niedrożność krtani wywołana wysiłkiem (exercise-induced laryngeal obstruction – EILO), w tej drugiej przepływ powietrza podczas wysiłku jest blokowany na poziomie krtani [20, 21, 22]. Występowanie EIB i EILO w ogólnej populacji nastolatków wynosi odpowiednio 19,2% i 5,7%, bez różnic płciowych. Prawie połowa tych osób, które miały EILO, miała również EIB, więc EILO i EIB często współistnieją. Około połowa badanych zgłaszających EID nie miała ani EILO, ani EIB, a niewyjaśnione EID częściej występowało u chłopców. W retrospektywnym przeglądzie testów wysiłkowych u 142 nastolatków prezentujących EID stwierdzono, że tylko 11 (9%) spośród nich miało dowody na istnienie EIB [23, 24]. Co więcej, istnieje coraz częstsze przekonanie, że nastolatki z astmą ograniczają swoją aktywność fizyczną z różnych powodów, w tym nawyków zdrowotnych rodziców, postaw i wiedzy nauczycieli i trenerów na temat astmy, jej leczenia i postrzegania objawów oraz względem ograniczania forsownych wysiłków [25]. Bardzo często okazuje się, że przyczyną objawów u nastolatków może być brak kondycji raczej niż EIA (exercise induced asthma). W tych przypadkach stopniowany trening może przynieść pozytywne efekty [26].
Brak ćwiczeń, obok ryzyka błędnej diagnozy, może być ważnym, możliwym czynnikiem rozwoju otyłości, a także przyczyną zaburzeń relacji z rówieśnikami [27]. Natomiast EID może mieć inne przyczyny, takie jak zaburzenia restrykcyjne, pierwotną hiperwentylacyjną, chorobę serca czy wrodzone malformacje [28].
Chinellato i wsp. zgłosili związek pomiędzy EID a stężeniem witaminy D [29]. Wykazano, że niskie stężenie witaminy D w surowicy koreluje ze zwiększoną przebudową drzewa oskrzelowego (airway remodeling) i ryzykiem wystąpienia zaostrzeń u dzieci z ciężką postacią astmy [30]. Jednak w badaniu VIDA suplementacja witaminy D nie doprowadziła do poprawy kontroli astmy [31]. Niezwykle potrzebne są długoterminowe badania u osób z niskim stężeniem witaminy D, aby móc ocenić wpływ suplementacji na kontrolę astmy, ponieważ badania przekrojowe nie pozwalają ustalić, czy niedobór witaminy D jest odpowiedzialny za osłabienie czynności płuc u astmatyków, czy też styl życia związany z astmą, taki jak mniej ćwiczeń na świeżym powietrzu, a tym samym zmniejszona ekspozycja na światło słoneczne czy też mniejsze spożycie witaminy w diecie są odpowiedzialne za niskie stężenie witaminy D w surowicy [32].
Dysfunkcja strun głosowych (VCD), która pokrywa się z EILO, jest często błędnie rozpoznawana jako astma u nastolatków. Objawy obejmują duszność, ucisk w klatce piersiowej, kaszel, ściskanie w gardle, świszczący oddech czy zmianę głosu [33]. Przyczyny tych dolegliwości można doszukać się w stresogennym życiu, wielu bowiem z tych nastolatków osiąga co prawda doskonałe wyniki w nauce lub sporcie, są jednak pod wpływem stałej presji ze strony rodziny czy też nauczycieli i żyją w związku z tym w ciągłym stresie [34]. Każdy z tych objawów może naśladować EIB i może współistnieć z astmą nawet w 50% przypadków, co jeszcze bardziej utrudnia postawienie rozpoznania [35].
VCD daje objawy nieregularnie, często nie uzyskuje się charakterystycznego spłaszczenia w krzywej wdechowej w badaniu spirometrycznym, jeśli pacjent w danym momencie jest bezobjawowy. VCD można jednak podejrzewać u każdego pacjenta, u którego leczenie przeciwastmatyczne jest nieskuteczne, zwłaszcza jeśli pacjent nie ma objawów nocnych. W istocie potwierdzenie diagnozy można uzyskać przez bezpośrednią wizualizację nieprawidłowej ruchomości strun głosowych podczas gdy pacjent ma objawy. Jednak ocena strun głosowych podczas napadu może być trudna, stąd zaproponowano prostą skalę kliniczną ułatwiającą rozpoznanie, ale do jej upowszechnienia potrzebne są dalsze badania [36].
Trudnym problemem w okresie dojrzewania jest kaszel psychogenny, który często jest niewłaściwie leczony lekami przeciwastmatycznymi. W diagnostyce różnicowej uwzględnić się powinno brak objawów podczas snu, wzmożoną koncentrację, płeć żeńską i doskonałe wyniki w nauce.

Zagadnienia psychologiczne

Nastolatki z rozpoznaną chorobą przewlekłą przejawiają większą tendencję do zachowań ryzykownych niż ich zdrowi rówieśnicy [37]. Poczucie niższej wartości sprzyja chęci imponowania, niepowstrzymywania się chociażby od palenia papierosów. Samo rozpoznanie astmy wiąże się z wyższym ryzykiem wystąpienia depresji, co z kolei utrudnia funkcjonowanie. 
Oprócz problemów z normalnym rozwojem, nastolatki z astmą zgłaszają wyższy poziom lęku społecznego, niższą samoocenę i popełniają więcej samobójstw w porównaniu ze zdrowymi rówieśnikami [38]. Związek między astmą a stanem psychicznym może ulec wzmocnieniu przez słabą kontrolę astmy; w badaniu Letitre SL i wsp. dzieci z dobrze kontrolowaną astmą nie miały zwiększonego poczucia lęku, depresji i słabej samooceny [39]. Dlatego ocena ogólnego stanu zdrowia powinna uwzględniać kwestionariusz jakości życia przeznaczony dla pacjentów z chorobą przewlekłą [40]. 
Istnieje wiele doniesień o niewłaściwym stosowaniu i nadużywaniu beta 2-mimetyków przez osoby z astmą i bez takiego rozpoznania. 27% młodych ludzi, którym przepisano inhalator, zgłosiło, że celowo nadmiernie go używała, a 1/3 wszystkich nastolatków używała inhalatora bez zaleceń lekarskich. Potencjalne przyczyny niewłaściwego użycia mogą być związane z widocznymi korzyściami pobudzenia układu współczulnego. Zasadniczo, osoby nadużywające beta 2-mimetyków miały wyższy wskaźnik nadużywania alkoholu, papierosów, marihuany oraz innych modnych środków odurzających [41].

Postępowanie i cele

Schematy leczenia nastolatka z astmą oskrzelową powinny obejmować zarówno aspekty farmakologiczne, jak i niefarmakologiczne i być jak najbardziej zindywidualizowane oraz dostosowane do stylu życia pacjenta. Terapia często jest oparta na większych i częstszych dawkach leków, ze względu na konieczność zapewnienia młodemu człowiekowi szansy dorównania rówieśnikom w każdej dziedzinie życia. Zamiast ograniczeń wynikających z konieczności unikania alergenów, odczulamy i dajemy leki antyhistaminowe, w oczekiwaniu, że w momencie osiągnięcia dojrzałości sam młody człowiek zrozumie, co jest dla niego najlepsze. Zamiast ograniczeń w aktywności sportowej dajemy szybko- i długodziałające beta 2-mimetyki przed wysiłkiem, aby duszność nie spowodowała konieczności rezygnacji z treningu czy gry zespołowej, a zarazem obniżenia samooceny. Zachęcamy do znalezienia akceptowalnej formy ćwiczeń, która pozwala na poprawienie kondycji i jednocześnie sprawia przyjemność (np. taniec), a nie jest zbyt męcząca, bo taka forma tylko zniechęca do aktywności zamiast zachęcać. Podpowiadamy uprawianie pływania zamiast modnego joggingu, gdyż bieganie, szczególnie długodystansowe, jest zwykle trudne dla astmatyka (często nawet niemożliwe). Namawiamy do poprawiania wydolności płuc poprzez ćwiczenia oddechowe, nurkowanie, medytację. 
Stale, mimochodem wspominamy nie tylko o szkodliwości palenia, ale też o unikaniu środowiska palaczy, starając się raczej używać racjonalnych argumentów, niż pouczać. Zamiast promować podawanie leków wziewnych przez spacer (taki sposób poprawia depozycje leku w płucach), co jest bardzo stygmatyzujące albo też uważane za dziecinne, przykładamy wagę do tego, by nauczono się używać inhalatorów ciśnieniowych, uwalnianych wdechem czy proszkowych. Nie staramy się zalecać wielu inhalatorów, ale dopuszczamy leczenie typu SMART (czyli i stale, i doraźnie z jednego inhalatora). Ważne jest przeszkolenie w prawidłowym użyciu inhalatorów, ale i regularne sprawdzanie techniki ich używania. 
Podczas wizyt kontrolnych sprawdzamy za pomocą kwestionariusza jakości życia ogólne samopoczucie nastolatka, zużycie leków i poziom aktywności.
Pamiętajmy o tym, że astma jako choroba może być przez nastolatka odrzucana, ukryta lub ignorowana. Może być przyczyną nieprzestrzegania planów leczenia i predestynować młodzież do słabej kontroli astmy. Dlatego jeśli tylko wyczujemy taką potrzebę, przedyskutujmy wrażliwe kwestie w cztery oczy. Uczmy, na czym polega choroba, wtedy nastolatek będzie lepiej rozumiał, jak samodzielnie radzić sobie z astmą, łatwiej go będzie przekonać do przyjmowania leków nawet wtedy, kiedy czuje się zupełnie zdrowy, a nie tylko w czasie ataku.
Podstawowe kroki w postępowaniu w przypadku astmy są zebrane w międzynarodowych wytycznych [42]. Leczenie zapobiegawcze obejmuje stosowanie wziewnych kortykosteroidów (ICS). Gdy umiarkowana dawka ICS nie zapewnia kontroli, dodajemy długodziałający beta 2-mimetyk (LABA), najlepiej jako kombinację ICS i LABA w jednym inhalatorze, który poprawia kliniczne wyniki leczenia astmy i zmniejsza liczbę zaostrzeń oraz zapewnia osiągnięcie kontroli astmy u większej liczby pacjentów, szybciej i przy niższej dawce ICS niż ICS podawanej osobno. Takie połączenie zwiększa szansę na stosowania stałe ICS, a nie tylko beta 2-mimetyku. Ostatnio promowana strategia leczenia astmy opiera się na zastosowaniu pojedynczego leku w terapii podtrzymującej i łagodzącej (SMART) z pojedynczym inhalatorem zawierającym kortykosteroid (budezonidu) z LABA (formoterol) do regularnego leczenia, a także do stosowania w razie potrzeby w celu dodatkowego, ratunkowego użycia [43]. Taka strategia zapewnia zmniejszenie liczby zaostrzeń i poprawę kontroli astmy przy niższych dawkach ICS w porównaniu z terapią konwencjonalną. 
Krótkodziałające beta 2-mimetyki są leczeniem z wyboru w celu złagodzenia objawów podczas ataku astmy. Najtrudniejszym zadaniem dla lekarza jest uświadomienie nastolatkowi wagi leczenia zapobiegawczego. Nastolatki chętniej przyjmują leki, gdy czują się chore, stąd ogromna popularność beta 2-mimetyków, które szybko przynoszą ulgę w ataku. Dlatego też pacjenci często ich nadużywają, 
zamiast używać leków kontrolujących, których efekt działania jest odsunięty w czasie i wymaga systematyczności. Jednak nadużywanie lub niewłaściwe stosowanie beta 2-mimetyków może zmniejszyć ich skuteczność w przyszłości, może maskować stan zapalny w drogach oddechowych, może zwiększyć ryzyko działań niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego.
Przestrzeganie zaleceń przez młodzież jest wyzwaniem dla lekarza, gdyż niestosowanie się do nich jest alarmująco wysokie. Ponad 50% młodzieży leczonej przewlekle z powodu astmy przyznaje się do porzucenia leczenia, przynajmniej na jakiś czas [44].
Rhee i wsp. wyróżnili cztery główne przyczyny niestosowania się do schematów leczenia u nastolatków: negatywne postrzeganie leczenia, niezrozumienie wskazówek otrzymanych od lekarza, bariery socjalne oraz tendencję do zaprzeczania i niedoceniania choroby [45].
W wieku młodzieńczym takie czynniki jak świadomość zdrowotna, zdolności organizacyjne, samodyscyplina znacząco sprzyjają przestrzeganiu zaleceń. Nastolatki często zgłaszają lęk przed skutkami ubocznymi, wymagającym schematem leczenia czy złym smakiem ICS jako przeszkody w regularnym leczeniu [46]. Uważa się, że aktywne słuchanie jest podstawą skutecznego postępowania, ale słuchanie bez osądu. Zalecenia powinny wynikać ze wskazań medycznych, a nie moralnych. Nigdy nie zadziała próba bycia na równym poziomie lub próba wywarcia na nastolatkach wrażenia – lekarz w kontaktach z nastolatkami powinien być profesjonalnym dorosłym autorytetem. Komunikacja z młodzieżą odgrywa olbrzymią rolę, jest trudna i wymaga autentycznej akceptacji i zrozumienia szczególnego stanu umysłu nastolatka. Jeśli lekarz chce zdobyć zaufanie pacjenta, powinien stosować podejście całościowe, a nie tylko zajmować się leczeniem astmy. 
 

Tab. 1. Wspomaganie lepszej kontroli astmy
1. Zdobywaj zaufanie nastolatków
2. Zidentyfikuj wszystkie bariery utrudniające optymalną kontrolę
3. Bądź partnerem i wspólnie podejmujcie decyzje w celu osiągnięcia uzgodnionych efektów
4. Napisz plan leczenia na czas stabilnego okresu choroby, opisz symptomy utraty kontroli oraz strategie działania na czas zaostrzenia
5. Zaplanuj sesje edukacyjne, aby szkolić młodzież w samodzielnym radzeniu sobie z astmą
6. Sprawdzaj, czy nastolatek umie prawidłowo obsłużyć inhalator
7. Uprość schemat leczenia
8. Umawiaj chorego na regularne wizyty kontrolne u siebie
9. Zaangażuj w proces leczenia rodzinę i opiekunów pacjenta


Coraz ważniejsze jest rozważenie wpływu mediów społecznościowych. Podczas gdy media zapewniają nastolatkom nowe możliwości doskonalenia umiejętności, kreatywności i ekspresji, to wprowadzają również nowe zagrożenia jak cybernękanie związane z lękiem społecznym i depresją. Nowe możliwości licznych komunikatorów, aplikacji, portali tworzą potencjalne potężne narzędzie poprawy kontroli astmy, ułatwiają łączność między lekarzem a pacjentem. Ułatwiają edukację, która jest procesem ciągłym i powinna stanowić integralną część większości konsultacji. Zasadnicze elementy edukacji obejmują upewnienie się co do umiejętności obsługi inhalatora, zachęcanie do regularnego stosowania leków, szkolenie w zakresie samodzielnego rozpoznawania objawów pogorszenia się astmy i pisemny plan postępowania w przypadku jego wystąpienia.
Podstawą postępowania jest uproszczenie schematów leczenia, utrzymanie ciągłości opieki u tego samego lekarza, zapewniające spójność zaleceń i zindywidualizowane plany działania w okresie zaostrzeń. Pomocne i skuteczne u młodzieży może być wspólne opracowanie planu postępowania proponowanego przez specjalistę. Wsparcie ze strony rodziny łagodzi często negatywne postawy wobec leków i lekarzy oraz pomaga osiągnąć optymalną kontrolę astmy.
Postęp w zrozumieniu patofizjologii choroby, znaczenia systematycznego stosowania leków przyczynił się do tego, że w krajach rozwiniętych młodzież chora na astmę może prowadzić całkiem normalne życie. Niestety, czasami młodzi ludzie z powodu swej choroby mają nadal poczucie obniżonej jakości życia. Dlatego należy starać się podnieść standard opieki. Dobra kontrola astmy nie polega na najnowszym leczeniu, ale na poprawieniu podstaw: postawieniu prawidłowej diagnozy, zapewnieniu odpowiedniego poziomu terapii oraz upewnieniu się, że zarówno nastolatek, jak i jego rodzina rozumieją chorobę. Chociaż młodzież z astmą może być bardzo trudna, nieskuteczne leczenie może wynikać z niepowodzeń klinicystów. Nastolatek musi zrozumieć warunki i sposób leczenia, rozumiejąc, że terapia może być potrzebna przez całe życie. Czas poświęcony na dyskusję jest bardzo cenny. Wielu pacjentów (i wielu lekarzy) ma niskie oczekiwania co do tego, ile można osiągnąć dzięki odpowiedniej terapii. Należy uświadomić młodzieży, że możliwe jest uprawianie sportu na wysokim poziomie i normalne uczęszczanie do szkoły, pod warunkiem że pacjent będzie postępował zgodnie ze wspólnie opracowanym planem leczenia. Głównym problemem wśród nastolatków jest ich niechęć do stałego leczenia; potrzebnych jest więcej badań, które pomogą opracować jakieś przydatne strategie zachęcające do długotrwałego stosowania się do zaleceń. Przykładem mogą być inhalatory z audiowizualnym przypomnieniem, które pomoże pamiętać o kolejnej dawce i zwiększy stosowanie się do zaleceń, a także elektroniczne monitorowanie, które dostarczy obiektywnych i szczegółowych danych dotyczących przestrzegania zaleceń i pomoże ocenić systematyczność terapii. Obiecujące i bardzo pomocne wydają się podręczne inteligentne aparaty do pomiaru szczytowego przepływu wydechowego (pikflometry) z aplikacją do monitorowania astmy (smart peak flow meter), umożliwiające wykonywanie pomiaru w każdym miejscu oraz o każdej porze i w łatwy sposób umożliwiające dostęp do wyników pomiaru lekarzowi prowadzącemu. 
 

11-letni chłopiec chorujący od wczesnego dzieciństwa na astmę oskrzelową, z rodziny wielodzietnej (starszy niepełnosprawny brat z porażeniem mózgowym i trzy z...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy