Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pediatria interdyscyplinarna

22 maja 2018

NR 19 (Luty 2018)

Prawie wszystko, co chcielibyście wiedzieć o higienie jamy ustnej dziecka, a o co nie macie możliwości zapytać

0 277

Dzięki nim uśmiech jest estetyczny. Symbolizują siłę, młodość, witalność. Ich obecność jest konieczna podczas mówienia czy gryzienia pokarmu. Bez nich nie można mówić o zdrowym ogólnie organizmie. Najpierw w liczbie dwudziestu mlecznych, później trzydziestu dwóch stałych, pojawiają się w okresie dzieciństwa i jeśli nie zadba się o nie od samego początku, nie mają szansy posłużyć nam w kolejnych etapach życia.

Troska o zęby, bo o nich mowa, powinna zacząć się jeszcze przed urodzeniem. Właściwe odżywianie kobiety w ciąży, bogate w składniki budulcowe: wapń, fosfor, mikroelementy, ograniczenie w diecie słodyczy (wpływają one negatywnie na przechodzenie przez łożysko wielu witamin, decydujących między innymi o prawidłowej budowie i mineralizacji zębów dziecka), zadbanie o zdrowie jamy ustnej ciężarnej i troska o fizjologiczną florę bakteryjną, czyli eliminacja próchnicy i stanu zapalnego przyzębia (ten ostatni skutkować może przedwczesnym porodem dziecka z niską masą urodzeniową), to ważny wstęp w trosce zarówno o zęby mleczne, jak i stałe uzębienie dziecka. 
Późniejsze przestrzeganie prostych reguł, takich jak prawidłowe układanie główki dziecka i całego tułowia w trakcie snu oraz karmienia oraz preferencja karmienia piersią (w ramach profilaktyki wielu wad zgryzu), dbanie o higienę jamy ustnej dziecka od urodzenia i wizyty kontrolne u stomatologa, rozpoczęte pierwszym spotkaniem tuż po pojawieniu się pierwszych mleczaków, procentują przez całe życie. 
Uświadomieni o tym rodzice, jako pierwsi nauczyciele malucha, osoby, które wyuczą wcześnie praktykowanie dobrych przyzwyczajeń w utrzymaniu higieny jamy ustnej i przyjaznych relacji ze stomatologiem, są ważnym w tym sojusznikiem.

Wpływ stanu jamy ustnej ciężarnej na zdrowie jamy ustnej dziecka, czyli dlaczego pieczątka stomatologa w karcie ciąży jest taka ważna

Ubytki próchnicze w uzębieniu kobiety w ciąży to nie tylko jej własny problem, mają one także związek z przyszłym uzębieniem dziecka. Jama ustna dziecka jest bowiem zaraz po urodzeniu jałowa. Osiedlające się w niej w ciągu kilku godzin po urodzeniu bakterie pochodzą głównie od matki (z jej jamy ustnej). Bakterie próchnicotwórcze pojawiają się w jamie ustnej dziecka z reguły po wyrżnięciu pierwszych zębów mlecznych. Niejednokrotnie jednak, w związku z zaniedbanym stanem jamy ustnej matki, obecne u niej liczne bakterie chorobotwórcze wcześniej trafiają do jamy ustnej dziecka, zwiększając ryzyko próchnicy wczesnej w zębach mlecznych. U 18-godzinnego noworodka stwierdzić można obecność bakterii Streptococcus mutans o tym samym serotypie, który występuje u matki. Bakterie początkowo przylegają do błony śluzowej jamy ustnej, osiedlają się, czekają i rozmnażają, by po pojawieniu się w niej tylko zębów mlecznych (z nie w pełni dojrzałym jeszcze szkliwem), zaatakować je i stać się przyczyną ich wczesnej próchnicy.
Prócz zdrowych zębów ważne u ciężarnej są zdrowe dziąsła i przyzębie. Dlaczego? Każdego roku około 10% rodzi się dzieci przedwcześnie, to znaczy przed 32. tygodniem ciąży. Mimo postępów w medycynie pre- i perinatalnej, około połowa z nich umiera. Wcześniactwo to także częsty powód upośledzenia tych noworodków, które przeżyły (większe jest u nich ryzyko upośledzenia umysłowego, porażenia mózgowego, niewydolności płuc, przewodu pokarmowego, wad słuchu i wzroku). Przyczyny przedwczesnego porodu nie są jeszcze dobrze poznane. Dotychczas uznane za czynniki ryzyka: palenie papierosów, picie alkoholu, infekcje, niewystarczająca waga matki, niedożywienie, wyjaśniają tylko część takich porodów. 
Uważa się jednak, że dużą rolę odgrywają obecne u ciężarnej przewlekłe stany zapalne. Pośród nich wymienia się także przewlekły, nieleczony stan zapalny dziąseł i przyzębia. Prostaglandyna PGE2 oraz czynnik martwicy nowotworu TNF, a także inne cytokiny i mediatory lipidowe, pojawiają się w krwioobiegu ciężarnej na skutek odpowiedzi tkanek (tu: przyzębia) na infekcję Gram(-) beztlenowymi bakteriami (Camphylobacter rectus, Prevotella intermedia, Porphyromonas gingivalis, Bacteroides forsythus). Obarcza się je więc także odpowiedzialnością za przedwczesne skurcze i nieterminowe rozpoczęcie akcji porodowej. 
Przyczyn niskiej masy urodzeniowej (poniżej 2500 g) dziecka upatruje się również w stanie zapalnym dziąseł przyszłej matki. Wspomniane, wydzielane do krwioobiegu mediatory zapalne wpływają na nieprawidłową absorpcję na poziomie łożyska składników odżywczych, w szczególności lipidów. Dotychczasowe obserwacje skłaniają do hipotezy, że ciężarna z nieleczonym, przewlekłym stanem zapalnym dziąseł i przyzębia ryzykuje siedem razy częściej urodzenie dziecka przedwcześnie, z niską masą urodzeniową.
Warto wspomnieć także o teorii, według której „programowanie” układu odpornościowego dziecka, co do rozpoznawania późniejszego fizjologicznej flory bakteryjnej jego jamy ustnej, odbywa się już w okresie płodowym i zależy od bakterii obecnych wówczas w jamie ustnej ciężarnej. Łożysko to miejsce, gdzie obecny jest biofilm, analogiczny jak w jamie ustnej. Wychwytuje ono także bakterie patologiczne z jamy ustnej ciężarnej, które dostają się do jej krwioobiegu na okoliczność bakteriemii (także w związku z żuciem pokarmów, szczotkowaniem zębów, jeśli są obfite w związku z toczącym się zapaleniem przyzębia, mnogimi ubytkami próchniczymi i innymi zaniedbaniami). Te ostatnie mogą zakłócać proces nauki układu odpornościowego dziecka, bo istnieje ryzyko, iż bakterie patologiczne traktowane będą jako element fizjologicznej flory bakteryjnej.
To wszystko skłania do stwierdzenia,...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy