Zastosowanie wyciągu z bluszczu EA 575 w leczeniu kaszlu w infekcjach dróg oddechowych u dzieci

Zakażenia dróg oddechowych (ZDO), określane potocznie jako „przeziębienie”, występują powszechnie zarówno u dzieci, jak i dorosłych i stanowią jedną z najczęstszych przyczyn wizyt u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej oraz w aptece. Wysoka zapadalność na te schorzenia wiąże się z istotnymi kosztami społecznymi wynikającymi m.in. z absencji w pracy i szkole oraz w niektórych przypadkach z nadmiernego korzystania z opieki medycznej [1]. W klimacie umiarkowanym, charakterystycznym dla Polski, infekcje dróg oddechowych stanowią szczególnie istotną przyczynę hospitalizacji i nieobecności w okresie jesienno-zimowym [2].
Do najczęstszych objawów towarzyszących infekcjom należą: katar, ból gardła, ból ucha oraz kaszel [3–5].
Obraz kliniczny może być zróżnicowany pod względem czasu trwania, charakteru i nasilenia objawów, które często ulegają zmianie w przebiegu choroby [6]. Najczęstszą przyczyną ZDO są ostre infekcje górnych dróg oddechowych o etiologii wirusowej, które zazwyczaj mają łagodny i samoograniczający się przebieg. Wywoływane są przez różne grupy wirusów, takie jak: rinowirusy, koronawirusy, wirusy paragrypy, syncytialny wirus oddechowy (RSV), adenowirusy, ludzki metapneumowirus, wirusy grypy, enterowirusy oraz ludzki bokawirus (HBoV) [1, 7].

Zakażenia dróg oddechowych – uwarunkowania epidemiologiczne i kliniczne

W Stanach Zjednoczonych szacuje się, że roczne koszty związane z diagnostyką i leczeniem zakażeń dróg oddechowych wynoszą około 22 miliardów dolarów [8]. Dane epidemiologiczne dotyczące krajów rozwijających się pozostają jednak ograniczone [9].
Zakażenia przenoszone są głównie drogą kropelkową, dlatego kontakt z wydzielinami osoby chorej sprzyja rozwojowi infekcji, natomiast przestrzeganie podstawowych zasad higieny może istotnie ograniczyć ryzyko zachorowania. Zakażenia rynowirusowe występują przez cały rok, z wyraźnym nasileniem w okresie wiosennym i jesiennym, natomiast zachorowania na grypę osiągają szczyt w miesiącach zimowych [1].
Odpowiednio dobrana terapia zakażeń dróg oddechowych pozwala na skrócenie czasu trwania choroby oraz poprawę komfortu życia pacjentów. Rozpoznanie ostrego zapalenia oskrzeli, najczęściej o etiologii wirusowej, opiera się przede wszystkim na obrazie klinicznym, gdyż brak jest wiarygodnych testów diagnostycznych umożliwiających jednoznaczne potwierdzenie rozpoznania [10]. Choroba ta manifestuje się głównie kaszlem, a w odróżnieniu od zapalenia płuc zazwyczaj nie towarzyszą jej wysoka gorączka, znaczna tachykardia ani charakterystyczne objawy osłuchowe, takie jak trzeszczenia czy stłumienie odgłosu opukowego [11, 12].
Znajomość objawów podmiotowych i przedmiotowych zakażeń dróg oddechowych umożliwia postawienie trafnego rozpoznania oraz może stanowić wskazówkę co do etiologii choroby [2]. Istotnym problemem terapeutycznym pozostaje jednak nadużywanie antybiotyków, mimo że większość zakażeń ma podłoże wirusowe. Nieuzasadniona antybiotykoterapia nie tylko nie przynosi oczekiwanych efektów, ale również sprzyja selekcji szczepów opornych i narastaniu zjawiska antybiotykooporności [13].

Właściwości farmakologiczne wyciągu z liści bluszczu (Hederae helicis folium)

Środki stosowane w łagodzeniu objawów kaszlu w przebiegu zakażeń górnych dróg oddechowych obejmują preparaty zawierające substancje o działaniu sekretolitycznym, mukolitycznym oraz bronchospazmolitycznym [14, 15]. Substancje mukolityczne odpowiadają za rozrzedzenie zalegającej wydzieliny i ułatwienie jej usuwania, natomiast działanie bronchospazmolityczne prowadzi do rozkurczu oskrzeli.
Wśród preparatów wykazujących właściwości zarówno broncholityczne, jak i sekretolityczne ugruntowaną pozycję w leczeniu kaszlu produktywnego oraz ostrego kaszlu towarzyszącego stanom zapalnym drzewa oskrzelowego zajmują produkty roślinne zawierające standaryzowany wyciąg z liści bluszczu (Hederae helicis folii extractum), pozyskiwany z bluszczu pospolitego (Hedera helix L.) należącego do rodziny Araliaceae [16, 17].
Bezpieczeństwo i dobra tolerancja wyciągów z liści bluszczu zostały potwierdzone w licznych badaniach [18, 19].
Dodatkowo ich stosowanie w populacji pediatrycznej w leczeniu kaszlu związanego z przeziębieniem zostało zaakceptowane przez Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC) działający przy European Medicines Agency (EMA) [20]. Zgodnie z rekomendacjami EMA preparaty te mogą być stosowane u dzieci powyżej 4. r.ż. Z kolei monografia opracowana przez European Scientific Cooperative on Phytotherapy (ESCOP) dopuszcza ich stosowanie u dzieci w każdym wieku, również poniżej 4. r.ż., pod warunkiem przestrzegania odpowiednich dawek [21, 22].
Aktywność farmakologiczna suchego ekstraktu z liści bluszczu, obejmująca działanie sekretolityczne i broncholityczne, wynika z...