Dołącz do czytelników
Brak wyników

Studium przypadku , Otwarty dostęp

27 lutego 2020

NR 31 (Luty 2020)

Pokrzywka u dzieci

29

Pokrzywkę stwierdza się u około 15–20% populacji, z czego u około 75% przechodzi ona w postać przewlekłą lub nawrotową. Szczyt zachorowania przypada na 3.–4. dekadę życia, lecz objawy pokrzywki możemy obserwować tak naprawdę w każdej grupie wiekowej, poczynając od noworodków i małych dzieci. Jej występowanie u dzieci szacuje się na 2–6%, jednakże dane są różne w zależności od miejsca zamieszkania. U dzieci podobnie jak u dorosłych, częściej pojawia się pokrzywka ostra, a głównym czynnikiem sprawczym są infekcje, pokarmy lub alergeny wziewne. W terapii pierwszego rzutu zaleca się leki przeciwhistaminowe, a w cięższych przypadkach konieczne jest zastosowanie preparatów immunosupresyjnych lub terapii biologicznej.

Pokrzywka należy do najczęstszych chorób skóry. Stwierdza się ją u około 15–20% populacji, z czego u około 75% przechodzi ona w postać przewlekłą lub nawrotową. Charakteryzuje się występowaniem bąbli pokrzywkowych, które mają różowe lub porcelanowo białe zabarwienie. Zwykle towarzyszy im silny świąd. Bąble są różnej wielkości i najczęściej układają się symetrycznie. Poszczególne zmiany skórne powstają szybko i ustępują bez pozostawienia śladów po kilku, kilkunastu godzinach. Należy jednak pamiętać, iż ustąpiwszy w jednym miejscu, pojawiają się w innym, co powoduje, że choroba ma często przewlekły przebieg i może trwać nawet latami. 
Wysiewom pokrzywki na skórze nierzadko towarzyszy obrzęk błon śluzowych jamy ustnej i dróg oddechowych oraz objawy ogólne w postaci nudności i spadku ciśnienia tętniczego. Szczyt zachorowania przypada na 3.–4. dekadę życia, lecz objawy pokrzywki możemy obserwować tak naprawdę w każdej grupie wiekowej, poczynając od noworodków i małych dzieci. Dane co do częstości występowania pokrzywki u dzieci są ograniczone. Na podstawie kilku przeprowadzonych badań przyjmuje się, że częstość ta waha się 2–6% w zależności od szerokości geograficznej i dotyczy wszystkich form pokrzywki. Dla porównania w populacji osób dorosłych częstość wynosi 10–20% [1, 2].

Klasyfikacja pokrzywek

Na początku 2018 r. panel ekspertów EAACI/GALEN/EDF/WAO zaktualizował dane dotyczące postępowania diagnostycznego oraz terapeutycznego w przypadku pokrzywki. Obowiązujący obecnie podział klasyfikuje pokrzywkę jako ostrą (okres trwania do 6 tygodni) oraz przewlekłą (powyżej 6 tygodni). Dodatkowo, pokrzywkę przewlekłą dzielimy na spontaniczną (dawniej idiopatyczna), fizykalną oraz o innej etiologii (tabela 1).

Tab. 1. Klasyfikacja pokrzywki
Pokrzywka przewlekła spontaniczna 70–80%
Pokrzywka przewlekła autoimmunologiczna 0–40  wszystkich przypadków pokrzywki przewlekłej
Pokrzywka przewlekła fizykalna 15–20%
Pozostałe przyczyny < 10%
Helicobacter pylori 0–31%
Alergia < 10%
Pokarmy  
Leki  

Na podstawie: Pharmacologic Management of Chronic Urticaria in Pediatric Patients: The Gap Between Guidelines and Practice Paul V. Williams. 

Pokrzywka przewlekła znacznie rzadziej występuje u dzieci niż postać ostra, a w 80% przypadków brak jest uchwytnego czynnika sprawczego [3–4].

Etiopatogeneza pokrzywek

Pokrzywka spontaniczna pojawia się bez uchwytnego czynnika sprawczego i stanowi 70–80% wszystkich przypadków pokrzywki przewlekłej. W połowie przypadków jest to pokrzywka autoimmunizacyjna będąca podtypem pokrzywki spontanicznej. Związana jest ona z obecnością krążących przeciwciał IgG (IgG1, IgG3), które wiążą się z IgE lub receptorami dla IgE na powierzchni komórek tucznych, bazofilów oraz komórek Langerhansa. Rola tych przeciwciał w dalszym ciągu jest niejednoznaczna, gdyż występują one także w populacji zdrowych dzieci. 
Nie wpływają one na przebieg kliniczny pokrzywki, natomiast zwiększają prawdopodobieństwo współwystępowania innych chorób autoimmunizacyjnych. Z drugiej strony wiadome jest, że wyrównanie i dobra kontrola kliniczna tych schorzeń sprzyja remisji zmian pokrzywkowych. 
W przypadku pokrzywki niealergicznej czynnikiem sprawczym często są bodźce termiczne, mechaniczne, pewne pokarmy, szczególnie zawierające histaminę (np. tuńczyk, makrela, kapusta, szpinak, niektóre twarde sery). Warto pamiętać, iż w pewnych przypadkach pokrzywka przewlekła może być objawem innych chorób ogólnoustrojowych, np. utajonych infekcji, schorzeń autoimmunizacyjnych, zaburzeń hormonalnych. Niestety w 80–90% pokrzywek, pomimo przeprowadzenia szczegółowej diagnostyki, nie udaje się wykryć czynników prowokujących powstanie zmian. W przypadku pokrzywki występującej w przebiegu alergii poza objawami skórnymi, szczególnie u dzieci, mogą dołączać się zaburzenia gastryczne i w obrębie układu oddechowego. 
Najczęstszą przyczyną pokrzywki alergicznej są czynniki pokarmowe. Rola zarówno infekcji, jak i leków w pokrzywce przewlekłej jest marginalna. W diagnostyce różnicowej pokrzywki należy uwzględnić choroby autozapalne, takie jak zespół CAPS (cryopyrin-associated periodic syndrome) oraz zapalenia naczyń. W przypadku izolowanego obrzęku naczynioruchowego, poza etiologią polekową, konieczne jest wykluczenie obrzęku wrodzonego [5–7].

Tab. 2. Leki przeciwhistaminowe II generacji stosowane u dzieci
Leki przeciwhistaminowe II generacji Forma preparatu Wiek/masa ciała Bawka
Cetyryzyna Krople 10 mg/ml (1 kropla + 0,5 mg)
Roztwór doustny 1 mg/ml
Tabletki 10 mg
2–6 lat
6–12 lat
12–18 lat
2,5 mg 2 x dziennie
5 mg 2 x dziennie
10 mg/dobę
Loratadyna Syrop 1 mg/ml
Tabletki 10 mg
2–12 lat (< 30 kg)
2–12 lat (< 30 kg)
12–18 lat
5 mg/dobę
10 mg/dobę
10 mg/dobę
Feksofenadyna Tabletki 120 mg
Tabletki 180 mg
(Tabletki/syrop 30 mg w USA/UK)
12–18 lat
(USA > 2 lat, UK > 6 lat)
120–180 mg/dobę
30 mg/dobę
Lewocetyryzyna Krople 5 mg/ml
(1 kropla + 0,25 mg)
Tabletki 5 mg
2–6 lat
(USA > 6 miesięcy)
> 6 lat

1,23 mg/dobę

5 mg/dobę

Desloratadyna Roztwór doustny 0,5 mg/ml
Tabletki 2,5 mg
Tabletki 5 mg
1–5 lat
6–11 lat
> 12 lat
1,25 mg/dobę
2,5 mg/dobę
5 mg/dobę
Akrywastyna Syrop 8 mg/10 ml
Tabletki 8 mg
> 12 lat 8 mg 3 x dziennie
Rupatadyna Roztwór doustny 1 mg/ml
Tabletki 10 mg
2–11 lat (< 25 kg)
> 12 lat (> 25 kg)
> 12 lat
2,5 mg/dobę
5 mg/dobę
10 mg/dobę
Bilastyna Syrop 2,5 mg/ml
Tabletki 10 mg
Tabletki 20 mg

> 6 lat (> 20 kg)

< 12 lat

10 mg/dobę

20 mg/dobę

Ebastyna Tabletki 10 mg
Tabletki 20 mg
(Syrop 5 mg/ml)
> 12 lat 10–20 mg/dobę

Na podstawie Caffarelli et al. Italian Journal of Pediatrics (2019) 45:101.

Leczenie pokrzywki

Głównym i najważniejszym założeniem leczenia pokrzywki jest unikanie czynnika sprawczego, kontrola objawów skórnych oraz minimalizacja ryzyka ewentualnych działań niepożądanych.
Lekami pierwszego rzutu w terapii pokrzywki przewlekłej u dzieci są leki przeciwhistaminowe II generacji, które są dobrze tolerowane i wykazują wysoki profil bezpieczeństwa. Wyjątek w tej grupie stanowią: astemizol i terfenadyna, metabolizowane przy udziale cytochromu P450, wchodzące w interakcję z ketokonazolem i erytromycyną, w konsekwencji mogące powodować zaburzenia kardiologiczne.
W pierwszych dwóch tygodniach zaleca się standardową dawkę raz na dobę. Jeżeli po tym czasie objawy nie ustąpią, zalecane jest zwiększenie dawki leku przeciwhistaminowego II generacji czterokrotnie na okres 4 tygodni. W licznych badaniach klinicznych dotyczących bilastyny, cetyryzyny, dezloratadyny, ebastyny, fexofenadyny, lewocetyryzyny oraz rupata...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy