Dołącz do czytelników
Brak wyników

Studium przypadku

5 lipca 2022

NR 45 (Czerwiec 2022)

Kurzajki u dzieci – czym są i jak je leczyć?

0 257

Brodawki wirusowe, potocznie nazywane kurzajkami, są bardzo częstymi infekcjami skóry u dzieci. Zmiany mogą być rozległe i powodować dolegliwości bólowe, stąd też konieczne jest włączenie skutecznego leczenia. Terapia brodawek wirusowych u dzieci jest niekiedy trudna i wymaga cierpliwości zarówno ze strony pacjenta, jak i lekarza

Brodawki wirusowe są częstymi, łagodnymi nowotworami skóry powodowanymi przez wirus brodawczaka ludzkiego (Human Papillomavirus, HPV). Są wszechobecne w populacji ogólnej, ale częściej występują u dzieci. Infekcje HPV dotyczą nawet jednej trzeciej dzieci w wieku szkolnym [1–3]. Około dwie trzecie zmian ustępuje samoistnie w ciągu 2 lat bez leczenia [4–5]. Wczesne włączenie leczenia jest również ważne dla kontroli epidemiologicznej i zapobiegania rozprzestrzenianiu się na osoby z bliskiego kontaktu [6]. Nie ma jednak konsensusu co do najskuteczniejszej i najbezpieczniejszej opcji leczenia u dzieci.

Samoistne ustąpienie

Brodawki wirusowe mogą samoistnie ustąpić, zwłaszcza u dzieci z prawidłową odpornością [7]. Jednak proces ustępowania zmian może trwać nawet kilka lat. Należy poinformować opiekunów o czasie wymaganym do samowyleczenia, a także o ryzyku autoinokulacji w inne miejsca ciała i możliwości zakażenia innych osób podczas oczekiwania na ustąpienie zmian. 

POLECAMY

Krioterapia

Najczęstszym środkiem stosowanym w krioterapii jest ciekły azot o temperaturze –196°C. Techniki mogą różnić się sposobem aplikacji, czasem trwania leczenia i częstotliwością zabiegów. Technika natryskowa i aplikacja azotu wacikiem są najczęstszymi metodami aplikacji. Dwa badania wykazały, że obie metody są równie skuteczne [8–9]. Powinno się aplikować płynny azot, do momentu, aż wokół obszaru docelowego utworzy się „halo lodowe” szerokości od 1 do 2 mm. Zazwyczaj trwa to od 5 do 30 sekund. Proces rozmrażania trwa 15–30 sekund. Badanie wykazało, że drugi cykl zamrażania-rozmrażania może zwiększyć szybkość wyleczeń brodawek podeszwowych. Zalecany odstęp między każdą sesją wynosi od 2 do 3 tygodni. Krioterapia, według niektórych badań, jest znacznie bardziej skuteczna niż kwas salicylowy [10–11]. W przypadku brodawek hiperkeratotycznych, zwłaszcza dłoniowych lub podeszwowych, przed zastosowaniem krioterapii zaleca się użycie ostrza chirurgicznego, by usunąć zrogowacenia, co zwiększa skuteczność leczenia. Najczęstsze skutki uboczne krioterapii to ból i pojawienie się pęcherzy [11–12].

Ból najczęściej pojawia się podczas zabiegu, ale może również pojawić się kilka minut lub godzin po aplikacji. Metody zmniejszania bólu i dyskomfortu spowodowanego krioterapią obejmują stosowanie miejscowego środka znieczulającego (np. kremu EMLA) przed zabiegiem.

Kwas salicylowy

Kwas salicylowy (Salicylic Acid – SA) jest środkiem keratolitycznym stosowanym w leczeniu różnych schorzeń dermatologicznych. Jest również przydatny do miejscowej terapii brodawek wirusowych. Dostępne preparaty zawierają od 20 do 30% SA. Zalecane stosowanie to 1–2 razy dziennie. Często zalecana jest nocna okluzja, np. taśmą klejącą po aplikacji. Kuracja SA wymaga czasu, leczenie może trwać kilka miesięcy. W niektórych przypadkach kwas salicylowy łączy się również z innymi środkami keratolitycznymi do stosowania miejscowego, na przykład SA z 5-fluorouracylem, SA z kwas mlekowym i SA z kwasem glikolowym. Z badań opisujących stosowanie skojarzonych terapii miejscowych, połączenie SA i kwasu glikolowego wydaje się najskuteczniejsze. Możliwe jest również łączenie preparatów SA z podofiliną, z krioterapią i z imikwimodem. Z działań ubocznych SA, najczęściej obserwuje się podrażnienie skóry, wówczas zaleca się pacjentom przerwanie leczenia na kilka dni i powrót do leczenia po ustąpieniu podrażnienia [13–14].

Inne terapie miejscowe

Istnieją ograniczone dane dotyczące skuteczności i bezpieczeństwa innych miejscowych terapii stosowanych w leczeniu brodawek u dzieci. Zaliczamy do nich:

  • roztwór formaliny
  • roztwór cynkowo-azotowy
  • kwas pirogronowy
  • kwas monochlorooctowy
  • azotan srebra
  • retinoidy miejscowe np. adapalen
  • kantarydyna

Sprawdzonym sposobem na kurzajki od wielu lat jest preparat w sztyfcie Lapis, który swoje działanie opiera na substancji aktywnej azotanu srebra.

Z działań ubocznych obserwowano objawy podrażnienia skóry w miejscu aplikacji preparatu, dolegliwości bólowe, pojawianie się pęcherzy. Objawy ustępowały w ciągu kilku dni. Ważne, żeby preparaty o działaniu drażniącym były aplikowane przez osobę dorosłą, z racji drażniącego charakteru substancji.

Immunoterapia

Immunoterapia wykorzystuje substancje do stymulacji lub tłumienia układu odpornościowego w leczeniu niektórych chorób. Immunoterapia stosowana w leczeniu brodawek obejmuje m.in. diphenylocyklopropenon (DPCP), imikwimod. Opisywane są doogniskowe iniekcje szczepionek MMR (odra, świnka, różyczka) czy BCG (Bacillus Calmette-Guérin). Uważa się, że zabiegi te stymulują układ odpornościowy do rozpoznawania i usuwanie HPV. Przeprowadzone dotychczas badania objęły niewielką liczbę dzieci, stąd też immunoterapia nie jest aktualnie rekomendowana dla tej grupy wiekowej [15–17]. 

Cymetydyna, antagonista receptora H2 o działaniu immunomodulującym, była stosowana w leczeniu brodawek u dzieci w kilku badaniach. Wskaźniki wyleczeń dla doustnej cymetydyny po 2 do 3 miesiące leczenia wahały się od 52,9% do 56,3% w dawkach od 25 do 40 mg/kg/dobę w 3 do 4 dawkach podzielonych. W Polsce lek ten nie jest dostępny. Uważa się również, że doustny siarczan cynku ma działanie immunomodulujące, ponieważ cynk jest mikroskładnikiem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania komórek odpornościowych [18]. 
 

 Ryc.1 

 

Ryc. 2

Mechaniczne usuwanie brodawek wirusowych

Oprócz krioterapii inne terapie mechaniczne, które zostały zbadane pod kątem leczenia brodawek skórnych u dzieci, obejmują łyżeczkowanie, elektrokoagulację, laseroterapię i powierzchowną radioterapię. Wymienione sposoby leczenia nie są odpowiednie do leczenia dzieci młodszych z uwagi na duże dolegliwości bólowe. 

Diagnostyka różnicowa

Diagnostyka różnicowa brodawek wirusowych u dzieci obejmuje modzele, znamiona naskórkowe, porokeratozę, włókniaki i inne łagodne lub złośliwe nowotwory. W przypadku podejrzenia niedoboru odporności konieczne są badania przesiewowe, które obejmują pełną morfologię k...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy