Przerost i nawracające infekcje migdałków u dzieci w świetle anatomii i rozwoju odporności

Każdy rodzic przedszkolaka doskonale zna ten scenariusz: katar, kaszel, gorączka, kilka dni w domu, powrót do placówki i… od nowa to samo. Nawracające infekcje górnych dróg oddechowych to jeden z najczęstszych powodów wizyt w gabinetach pediatrycznych. Często w ich tle kryje się problem przerostu migdałków stanowiących pierwszą linię obrony organizmu dziecka [1]. Kiedy częste chorowanie jest normą, a kiedy staje się problemem medycznym? I dlaczego przewlekły katar u kilkulatka to rzadko „chore zatoki”? Przyjrzyjmy się temu z bliska.

Rozwój odporności u dzieci – etapy i „okresy ochronne”

Aby zrozumieć, dlaczego dzieci tak często chorują, należy spojrzeć na rozwój ich układu odpornościowego, który musi się „nauczyć” reagować na patogeny.

• Odporność bierna (do ok. 6. m.ż.): dziecko chronią przeciwciała matczyne. Infekcje zdarzają się rzadziej. W tym okresie możemy wpływać na odporność, np. szczepiąc matkę przeciw RSV, krztuścowi, a ona biernie przekaże przeciwciała dziecku. W tym okresie szalenie ważna jest izolacja od rodzeństwa, które nie przekroczyło 7. r.ż., stanowiącego objawowe i bezobjawowe źródło infekcji układu oddechowego.
• Tzw. dołek immunologiczny (między 6. a 12. m.ż.): pula przeciwciał matczynych spada. To moment zwiększonej podatności na zakażenia. Szczególnie ryzykowny jest okres, gdy dziecko wchodzi w drugie półrocze w okresie jesienno-zimowym.
• Wczesne dzieciństwo i przedszkole (1.–6. r.ż.): czas intensywnego „treningu” układu odpornościowego. Układ ten buduje pamięć odpornościową po kontakcie z setkami patogenów. Okres ten jest modyfikowany szczepieniami oraz czasami tzw. szczepionkami nieswoistymi (Broncho-Vaxom, Ismigen, Polyvaccinum). 

W aspekcie pediatrycznym za normę uznaje się od 8 do nawet 12 łagodnych infekcji dróg oddechowych w ciągu roku u dziecka uczęszczającego do placówki oświatowej [2]. Zazwyczaj około 7. r.ż. układ odpornościowy osiąga wyższy stopień dojrz...