Ulewanie i refluks żołądkowo-przełykowy

Cofanie się pokarmu – definicje

Czynnościowe choroby przewodu pokarmowego u dzieci zostały sklasyfikowane wg Kryteriów Rzymskich IV na kategorie – G: u noworodków, niemowląt i dzieci do końca 3. r.ż. oraz H: dzieci i młodzież od 4. do 18. r.ż. Grupa H została następnie podzielona w oparciu o objawy dominujące w danych zaburzeniach, na: H1 – zaburzenia czynnościowe z nudnościami i wymiotami, H2 – zaburzenia czynnościowe z bólem brzucha, H3 – czynnościowe zaburzenia defekacji. Kryteria Rzymskie IV w grupie G opisuje tab. 1 [1]. 

• Regurgitacja – forma biernego wydalenia treści pokarmowej z żołądka do jamy ustnej, najczęściej spowodowana odbiciem się powietrza połkniętego podczas jedzenia lub spożycia nadmiernej objętości pokarmu [2, 3]. Jeżeli treść wydostaje się z jamy ustnej na zewnątrz, mówimy o ulewaniu, co jest widocznym objawem regurgitacji. U małych dzieci te pojęcia są sobie tożsame [4].
• Wymioty – czynne i gwałtownie wydalenie zawartości żołądka; poprzedzone jest nudnościami i ślinieniem się dziecka [2]. 
• Ruminacje (przeżuwanie) – cofanie się pokarmu z żołądka do jamy ustnej podczas jedzenia, a następnie jego ponowne przeżucie i połknięcie. Najczęściej występuje u dzieci z głębokimi dysfunkcjami psychomotorycznymi. 
• Refluks żołądkowo-przełykowy – bierne cofanie się treści żołądka, które może przyjmować formę ulewania, regurgitacji lub wymiotów. Bezobjawowy refluks jest zjawiskiem fizjologicznym do kilku razy na dobę, zwłaszcza u noworodków, niemowląt i młodszych dzieci [5]. 
• Choroba refluksowa – o chorobie refluksowej przełyku mówimy, gdy refluksowi żołądkowo-przełykowemu towarzyszą objawy lub powikłania [6, 7]. 

Etiopatogeneza

Fizjologicznie obniżone napięcie zwieracza przełyku wraz z relatywnie szerokim i krótkim przełykiem predysponują noworodki i niemowlęta do refluksu żołądkowo-przełykowego oraz ulewania i wymiotów [5, 8]. Ulewanie pokarmu co najmniej 2 razy na dobę stwierdza się u 41–67% zdrowych dzieci w wieku do 4 miesięcy, z czego nawet połowa spełnia definicję regurgitacji wg Kryteriów Rzymskich IV [1]. Dodatkowo do ulewania u niemowląt predysponuje spożywanie stosunkowo dużych objętości pokarmu płynnego w odniesieniu do niewielkiej pojemności żołądka. Tendencja ta zmniejsza się od 3.–4. m.ż. i fizjologicznie ustępuje do 14.–16. m.ż. [6, 9].

Tab. 1. Kryteria Rzymskie IV w grupie G