Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pediatria interdyscyplinarna

6 maja 2022

NR 44 (Kwiecień 2022)

Szczepienia przeciw HPV dzieci i młodzieży – najskuteczniejsza profilaktyka raka szyjki macicy

0 906

Wirus brodawczaka ludzkiego jest czynnikiem onkogennym, koniecznym do powstania raka szyjki macicy. Ma też udział w rozwoju nowotworów głowy i szyi, sromu i odbytu. Dostępnie od kilkunastu lat szczepionki przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego są więc pierwszymi preparatami chroniącymi przed nowotworami. Najwyższą skuteczność tej profilaktyki uzyskuje się przez szczepienie dotąd niezakażonych osób. Wszystkie rekomendacje zalecają szczepienie dziewcząt lub osób obojga płci we wczesnym wieku, optymalnie 11–13 (14) lat. Szczepionki mają dobry profil bezpieczeństwa. Wprowadzenie powszechnych szczepień przeciw HPV jest obecnie w Polsce priorytetem w ramach Narodowej Strategii Onkologicznej.

W 2008 roku Harald zur Hausen, profesor Niemieckiego Centrum Badań nad Rakiem w Heidelbergu, otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii za udowodnienie udziału zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV – Human Papilloma Virus) w procesie onkogenezy niektórych nowotworów, spośród których najistotniejszym, z przyczyn epidemiologicznych, jest rak szyjki macicy. Rak szyjki macicy zajmuje obecnie trzecie miejsce co do częstości występowania wśród nowotworów złośliwych na świecie oraz piąte w Europie. 
Polska należy do krajów o średniej zapadalności, a współczynniki zachorowalności i umieral-ności należą do jednych z najwyższych w Europie. Szczyt zachorowań przypada na 6. dekadę życia, jednak ostatnio obserwuje się obniżenie wieku zachorowań i rak szyjki macicy dotyczy coraz młodszych kobiet. W 2010 r. umieralność z powodu nowotworów szyjki macicy w Polsce była o 70% wyższa niż przeciętna dla krajów Unii Europejskiej [1].
Potwierdzenie, że zakażenie HPV jest koniecznym elementem w procesie onkogenezy, dało podstawy do włączania szczepień przeciw HPV do zaleceń oraz programów szczepień, jako podstawowego elementu profilaktyki pierwotnej raka szyjki macicy, sromu, odbytu oraz nowotworów głowy i szyi.

Taksonomia HPV

HPV należy do grupy papillomawirusów, występuje w ponad 100 podtypach, zróżnicowanych pod względem właściwości onkogennych. Zostały one podzielone na grupy o wysokim oraz niskim ryzyku onkogennym. Do pierwszej z nich należą typy 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 53, 56, 58, 59, 66, 68, 82, z czego HPV16 i HPV18 są odpowiedzialne za rozwój aż 70–80% przypadków raka szyjki macicy. Przeprowadzone analizy pozwoliły na ustalenie roli pozostałych typów wirusów onkogennych w epidemiologii raka szyjki macicy – częstość występowania poszczególnych typów HPV, poza 16 i 18, to w kolejności: 45, 31, 33, 52, 58, 35, 59, 39, 51, 73, 68, 66. Do drugiej grupy należą typy 6, 11, 40, 42, 43, 44, 54, 61, 72, 81, CP6108. Wirusy te dzięki niskiemu potencjałowi onkogennemu nie są traktowane jako czynnik sprawczy nowotworów, wywołują natomiast zmiany łagodne w obrębie skóry oraz błon śluzowych, zwłaszcza w obrębie narządów płciowych. Najistotniejsze z punktu widzenia klinicznego są HPV 6 i HPV11 odpowiedzialne za powstawanie kłykcin kończystych [2].
HPV odgrywa rolę w rozwoju nowotworów: szyjki macicy, sromu, odbytu, prącia oraz głowy i szyi (rak płaskonabłonkowy jamy ustnej, gardła, krtani, zatok przynosowych). Możliwe, że HPV jest również odpowiedzialny za powstawanie raka płaskonabłonkowego przełyku i płuc [3].

POLECAMY

Epidemiologia zakażenia HPV, przebieg kliniczny oraz diagnostyka

Wirus przenosi się drogą kontaktu seksualnego, przez kontakt bezpośredni z zmianami skórnymi/błon śluzowych oraz drogą wertykalną – z matki na dziecko w czasie porodu [3]. Zdecydowana większość zakażeń HPV jest bezobjawowa i ustępuje samoistnie w okresie od kilku do kilkunastu miesięcy. Tylko zakażenia przetrwałe mogą być przyczyną powstawania nowotworów złośliwych. Szacuje się, że w ciągu życia przynajmniej 50% ludzi aktywnych seksualnie ma kontakt z wirusem o wysokim potencjale onkogennym, a 9–13% populacji światowej jest zarażona HPV [3]. Wśród populacji kobiet do zakażenia najczęściej dochodzi w wieku 18–24 lata, wśród mężczyzn zakres wieku jest szeroki, co sugeruje przechodzenie infekcji przewlekle oraz liczne reinfekcje [3].
Czynnikiem ryzyka zakażenia odmianami genitalnymi są: palenie papierosów, młody wiek inicjacji seksualnej, duża liczba partnerów seksualnych, duża płodność, współistnienie chorób przenoszonych drogą płciową, niestosowanie prezerwatyw i brak obrzezania u mężczyzn [3]. 
Wirus brodawczaka jest wirusem DNA, który zakaża komórki podstawne naskórka i nabłonka płaskiego [2]. Zakażenie wirusem HPV można potwierdzić, stwierdzając obecność materiału gene-tycznego wirusa w badanym materiale pobranym od pacjenta. Diagnozę metodami molekularnymi umożliwia genotypowanie wraz z oceną ilościową wirusa HPV.
Zmiany w obrębie szyjki macicy wykrywane są w badaniu cytologicznym oraz histopatolo-gicznym. Do stanów przedrakowych należą:

  • CIN 1 – neoplazja wewnątrznabłonkowa szyjki macicy I stopnia (najłagodniejsze zmiany ko-mórek) – zmiany śródnabłonkowe niskiego stopnia (LSIL)
  • CIN 2 – neoplazja wewnątrznabłonkowa szyjki macicy II stopnia
  • CIN 3 – neoplazja wewnątrznabłonkowa szyjki macicy III stopnia

CIN 1 (dysplazja małego stopnia) to produktywna replikacja wirusa HPV przy częściowym zachowaniu różnicowania komórkowego warstwy nabłonkowej i stan, który ulega najczęściej samo-istnemu wyleczeniu. CIN 2 i 3 zaliczane są do zmian śródnabłonkowych dużego stopnia (HSIL), w których następuje niekontrolowana proliferacja komórek spowodowana stałą aktywnością onkoge-nów i ekspresją białek wirusowych [2]. Kolejnym etapem zmian jest rak szyjki macicy, o IV stop-niach zaawansowania klinicznego [1].
Zmiany w obrębie szyjki macicy – neoplazja śródnabłonkowa oraz nowotwory inwazyjne – wymagają wykonania badania cytologicznego oraz w przypadku zaawansowania zmian, badania histopatologicznego, uzupełnionego o badania immunocystochemiczne oraz immunohistochemiczne.
Diagnostyka typowych zakażeń skóry, pod postacią brodawek oraz kłykcin kończystych, opiera się na obrazie klinicznym. Badanie histologiczne oraz wirusologiczne przeprowadza się w przypadku dysplazji brodawkowatej naskórka.

Profilaktyka pierwotna i wtórna raka szyjki macicy

  1. Profilaktyka pierwotna
    Celem profilaktyki pierwotnej jest uniknięcie zachorowania, czyli w przypadku raka szyjki macicy uniknięcie zakażenia HPV. Poza działaniami edukacyjnymi, mającymi na celu zmniejszenie ryzyka zakażenia, podstawową metodą jest profilaktyka pierwotna, czynna, za pomocą szczepień.
  2. Profilaktyka wtórna
    Celem profilatyki wtórnej jest wykrycie stanów przedrakowych oraz raka na wczesnym etapie rozwoju. W przypadku raka szyjki macicy są to przesiewowe badania cytologiczne.

Stosowanie szczepień przeciw HPV nie zmieniło zaleceń dotyczących profilaktyki wtórnej. Żaden z krajów, który wprowadził do swojego kalendarza szczepień szczepienia HPV, nie wycofał się z prowadzenia regularnych badań cytologicznych.
Według aktualnych zaleceń Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników z grudnia 2021 r. screening w raku szyjki macicy dotyczy kobiet od ukończonego 30. r.ż.
U kobiety powinna być wykonywana cytologia co 1–3 lat
w zależności od wyniku, klasyczna (refundowana) lub na podłożu płynnym (nierefundowana, zalecana) [4]. W przypadku cytologii na podłożu płynnym oprócz rutynowej oceny materiału komórkowego można przeprowadzić test HPV-DNA. Należy pamiętać, że śródnabłonkowa neoplazja CIN rozwija się około 3–5 lat po zakażeniu wirusem HPV [5].

Szczepienia przeciw HPV

Na rynku są dostępne są obecnie trzy preparaty: dwuwalentna (2vHPV) szczepionka o nazwie Cervarix (producent GSK), czterowalentna (4vHPV) szczepionka Gardasil (MSD) i dziewięciowalentna (9vHPV) Gardasil 9 (MSD). Szczepionka Gardasil 9 zastępuje obecnie wcześniej stosowaną szczpionkę 4-walentną. Szczepionki przeciw HPV nie zawierają żywych wirusów.
Szczepionka dwuwalentna jest dostępna na rynku od 2009 r. W składzie zawiera wysokooczyszczone wirusopodobne cząsteczki głównego białka L1 kapsydu wirusów HPV 16 i 18.
Szczepionka czterowalentna jest dostępna na rynku od 2006 r. Zawiera również wysokooczyszczone wirusopodobne cząsteczki białka L1 kapsydu wirusów HPV 16 i 18 oraz 6 i 11. Szczepienie 9-walnetne zawiera białko kapsydu wirusów HPV typu 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58. Jest dostępna na rynku od 2014 r. Szczepionki podawane są w schematach 2-dawkowych lub 3-dawkowych, w zależności od wieku, w którym rozpoczynamy szczepienie. Wszystkie preparaty posiadają rejestrację zarówno dla dziewcząt, kobiet, jak i dla chłopców i mężczyzn.
W tabeli 1. przedstawione zostały szczegółowe informacje na temat składu szczepionek oraz stosowanych schematów.
Nie ma zaleceń, co do podawania dawki przypominającej, choć w badaniach klinicznych oceniano odpowiedź odpornościową u osób, które otrzymały szczepionkę HPV 9 po cyklu szczepienia HPV4, uzyskując dobry efekt.

Skuteczność szczepień przeciw HPV

Skuteczność szczepień potwierdzona w randomizowanych badaniach jest bardzo wysoka w zapobieganiu neoplazji i zmianom przednowotoworowym oraz, w przypadku preparatów cztero- i dziewięciowalentnych, również rozwojowi brodawek płciowych. Szczepienia są bardziej efektywne u kobiet zaszczepionych przed rozpoczęciem współżycia płciowego.
Ocenę skuteczności szczepionki Cervarix przeprowadzono w badaniu PATRICIA (PAPilloma TRIal against Cancer in young Adults) – to badanie z randomizacją, z podwójnie ślepą próbą. W badaniu oceniano skuteczność w zapobieganiu neoplazji szyjki macicy. Badanie rozpoczęło się w 2004 r., do badania zakwalifikowano zdrowe kobiety w wieku od 15 do 25 lat, niezależnie od ich wyjściowego statusu DNA HPV, statusu serologicznego HPV-16 lub HPV-18 lub cytologii. Kobiety w jednej z 2 grup otrzymały domięśniowo szczepienie w schemacie 0, 1, 6 dwuwalentną szczepionkę przeciwko HPV (Cervarix) oraz w grupie kontrolnej szczepionkę przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby (WZW) typu A [6].
Na podstawie badania stwierdzono mniejsze ryzyko rozwoju CIN2+ lub CIN3+ związanych zarówno z zakażeniem HPV-16,18 jak i 12 innymi typami onkogennymi (głównie HPV – 31, 45). W ocenie 3-letniej szczepienie istotnie zmniejszyła ryzyko wystąpienia śródnabłonkowej neoplazji szyjki macic. Najwyższą skuteczność ochronną szczepionka prezentowała się u kobiet, które nie przeszły zakażenia HPV przed szczepieniem [7].
Po 4-letniej obserwacji skuteczność w zapobieganiu CIN3+ związanego z HPV-16/18 oraz raka gruczołowego in situ wyniosła 100% (95% CI 85,5–100) w grupie kobiet, bez wykładników zakażenia HPV przed szczepieniem, w grupie niezależnie od wcześniejszego statusu zakażenia 45,7% (95%CI 22,9–62,2). Skuteczność w stosunku do CIN3+ niezależnie od typu HPV wyniosła 93,2% (95% CI 78,9–98,7) w grupie kobiet naiwnych pod względem zakażenia oraz 45,6% (95% CI 28,8–58,7) w grupie niezależnej od wcześniejszego zakażenia [6].
Dodatkowo uzyskano dane dotyczące skuteczności w zapobieganiu zakażeniu przetrwałemu w czasie 12 miesięcy HPV16/18, które wynosi 89,9% (95% CI 84,0–94,0), oraz HPV – 31/33/45/51 na poziomie 49,0% (95% CI 34,7– 60,3) [8].
Podobne badanie w zakresie efektywności szczepienia przeprowadzono w stosunku do szczepionki czterowalentnej – FUTURE II. W badaniu z randomizacją, z podwójnie ślepą próbą, oceniano, czy szczepienie preparatem czterowalentnym zmniejsza ryzyko wystąpienia zmian przedrakowych szyjki macicy oraz gruczolakoraka i raka szyjki macicy związanych zakażeniem HPV Do badania zakwalifikowano zdrowe kobiety w wieku od 15 do 26 lat, kryterium wykluczającym był nieprawidłowy wynik badania cytologicznego w przeszłości. Kobiety w jednej z 2 grup otrzymały domięśniowo szczepienie w schemacie 0, 2, 6 czterowalentną szczepionką przeciwko HPV oraz w grupie kontrolnej placebo. Analizy dokonano w okresie 3 lat od kwalifikacji do szczepienia. Stwierdzono mniejsze ryzyko rozwoju zmian przedrakowych CIN 2 i 3 szyjki macicy związanych z zakażeniem HPV-16/HPV-18 oraz innymi onkogennymi typami wirusa HPV u kobiet bez dodatniego testu HPV-DNA w chwili kwalifikacji do szczepienia [9].
Skuteczność szczepionki w stosunku do CIN2+ i CIN3+ oraz gruczolakorak in situ lub rak szyjki macicy związany z HPV-16 lub HPV-18 wyniosła 98% (95,89% przedział ufności [CI], 86 do 100) w populacji kobiet, u których szczepienie przebiegło zgodnie z protokołem oraz 44% (95% CI, 26 to 58) w grupie kobiet, które wszystkich przystąpiły do badania (analiza intention-to-treat). Szacowana skuteczność szczepionki przeciwko wszystkim zmianom szyjki macicy wysokiego stopnia, niezależnie od typu HPV, w tej populacji wyniosła 17% (95% CI, 1 do 31) [9].
W 2006 r. dodatkowo przeprowadzono analizę 5-letnią od podania szczepionki 4-walentnej przeciw HPV, na podstawie 2-letniej obserwacji kobiet z krajów skandynawskich i Brazylii po zakończeniu głównego badania. Stwierdzono mniejsze ryzyko przewlekłego zakażenia HPV oraz zmian patologicznych wywołanych przez HPV, w tym kłykcin kończystych i śródnabłonkowej neoplazji szyjki macicy [10].
Po 5 latach od włączenia do badania łączna częstość występowania przetrwałego zakażenia lub choroby związanej z HPV 6/11/16/18 zmniejszyła się u osób zaszczepionych o 96% (dwa przypadki zaszczepienia w porównaniu z 46 placebo). Nie było przypadków przedrakowej dysplazji szyjki macicy lub brodawek narządów płciowych związanych z HPV 6/11/16/18 u osób zaszczepionych [10].
W 2017 r. ukazała się praca analizująca efektywność szczepionki 9-walentnej. Do badania zakwalifikowano kobiety 16–26 lat, z prawidłowymi wynikami cytologii szyjki macicy. Badanie przeprowadzono metodą podwójnie ślepej próby. Kobiety otrzymały 3 dawki szczepionki 9-walentnej, a w grupie kontrolnej szczepienie 4-walentne. Ocena skuteczności zaplanowana była w okresie 6-letnim. Zarówno szczepionka 9vHPV I 4vHPV miały podobny profil immunogenności w zakresie HPV 6, 11, 16 i 18, dodatkowo udowodniono ochronne działanie 9VHPV w zakresie nieprawidłowości cytologicznych na podłożu zakażenia HPV 31, 33, 45, 52, 58 [11]. 
Filipe Colaco Mariz i współpracownicy przedstawili analizę danych badania 3 fazy obejmującego 2 kohorty – szczepione 2vHPV i 4vHPV. Szczepionka dwuwalentna wykazała 5–12-krotnie wyższe średnie miano przeciwciał przeciwko HPV 16 i 18 w okresie 5–12 lat po szczepieniu niż szczepionka czterowalentna oraz wyższe miano przeciwciał w wyniku reakcji krzyżowej dla HPV typu 31, 33, 45, 52, 58 [12].
Kamolratanakul, w opublikowanym w 2021 r. w Vaccines artykule na temat skuteczności szczepień przeciw HPV, zebrał dostępne w badaniach dane dotyczące wszystkich 3 preparatów. W przedstawionym zestawieniu nie ma informacji o długości obserwacji [13].
Zebrane dane dotyczące kobiet < 26 lat, które otrzymały przynajmniej 1 dawkę szczepionki 2vHPV, przedstawiają się następująco:

  • skuteczność w stosunku do infekcji HPV16/18 u niezakażonych wcześniej kobiet – 91‑100% (64,6– 86%; 94,2–100%), niezależnie od statusu zakażenia – 76% (67– 83%),
  • skuteczność w stosunku do zakażenia przetrwałego w 6. i 12. miesiącu HPV16/18– u wcześniej niezakażonych kobiet odpowiednio 90% (87–92%) i niezależnie od statusu zakażenia 56% (49–62%), w okresie 12 mies. niezależnie od statusu zakażenia 97,7% (83,5–99,7%),
  • skuteczność w stosunku do przetrwałego przez 12 miesięcy zakażenia HPV 31/33/45 – niezależ-nie od statusu wyjściowego – 61,8% (16,7–82,5%),
  • skuteczność w stosunku do CIN 2+ związane z HPV 16/18, u niezakażonych wcześniej kobiet – 92,9–97,4% (79,9–88,0%; 98,3–99,6%); bez względu na wcześniejszy status zakażenia 54% (43–63%); CIN3+ u niezakażonych 87,0–94,9% (54,9–73,7%; 97,7–99,4%), niezależnie od statusu zakażenia 74% (55–91%),
  • skuteczność w stosunku do CIN3+ niezależnie od typu HPV: u naiwnych kobiet 92% (77– 97%), niezależnie od wcześniejszego statusu 45% (29–57%).

W przypadku szczepionki 4vHPVu kobiet < 26 lat:

  • skuteczność w stosunku do przetrwałej 6 miesięcy infekcji HPV16/18 /6/11 u niezakażonych wcześniej kobiet 87% (63–95%),
  • skuteczność w stosunku do CIN 2+ związane z HPV 16/18, u niezakażonych wcześniej kobiet 99% (91‑100%), niezależnie od wcześniejszego statusu zakażenia 50% (41–58%,)
  • skuteczność w stosunku do CIN 3+ związane z HPV 16/18, u niezakażonych wcześniej kobiet 99% (82‑100%),
  • skuteczność w stosunku do CIN3+ niezależnie od typu HPV: u naiwnych kobiet 46% (17% to 64%), niezależnie od wcześniejszego statusu 19% (4% to 31%).

W przypadku szczepionki HPV-9:

  • skuteczność w stosunku do przewlekłej infekcji (6 miesięcy) wywołanej HPV 31/33/45/52/58, – wcześniej naiwne kobiety, które otrzymały 3 dawki 95,2% (92,7–97,0%), niezależnie od wcze-śniejszego statusu 95,8% (87,8–98,9%),
  • skuteczność w zapobieganiu CIN2/3, adenoma in situ, i rak szyjki macicy związane z HPV 31/33/45/52/58, u niezakażonych wcześniej kobiet, które otrzymały 3 dawki szczepionki 90,9% (46,4–99,6%),
  • skuteczność w stosunku do wysokiego stopnia zmian związanych z HPV 31/33/45/52/58– wliczając CIN2/3, gruczolak in situ, rak szyjki macicy, neoplazja sromu 2/3, rak sromu, neoplazja śródnabłonkowa 2/3 pochwy, rak pochwy – u wcześniej niezakażonych kobiet, które otrzymały 3 dawki 96,7% (80,9–99,8%), niezależnie od wcześniejszego zakażenia 80,6% (33,7–94,3%).
Tab. 1. Zarejestrowane preparaty i schematy ich dawkowania
Nazwa preparatu Cervarix Gardasil 9 Gardasil

Skład


Adiuwant i substancje dodatkowe

Białko L1 HPV 16 i 18


AS04 – 50 µg 3-O-deacylo-4' monofosforylu lipidu A i wodorotlenek glinu (500 µg) 
Chlorek sodu (NaCl)
diwodorofosforan dwuwodny sodu (NaH2PO4.2 H2O), woda do wstrzykiwań

Białko L1 HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45 52, 58

amorficzny siarczan wodorofosforanu glinu (225 µg)
Polisorbat 80
chlorek sodu, L-histydyna, boran sodu
woda do wstrzykiwań
 

Białko L1 HPV 6, 11, 16, 18,


amorficzny siarczan wodorofosforanu glinu (500 µg)
Polisorbat 80
chlorek sodu, L-histydyna, 
boran sodu
woda do wstrzykiwań

Schemat

9 do 14 lat włącznie 
w chwili podania pierwszej dawki: 
schematem 2-dawkowym;
druga dawka 5–13 mies. po pierwszej dawce.

od 15. r.ż.
schemat 3-dawkowy
0–1–6 mies.
 

9 do 14 lat włącznie w chwili podania pierwszej dawki: 
schematem 2-dawkowym;
druga dawka 5–13 mies. po pierwszej dawce.


od 15. r.ż.
schemat 3-dawkowy
0–2–6 mies.
 

Refundacja 50% Brak  

Skuteczność rzeczywista

W 2021 r. w czasopiśmie „The Lancet” ukazało się podsumowanie efektywności prowadzonego od 2008 r. w Wielkiej Brytanii programu powszechnych szczepień nastolatek przeciw HPV preparatem dwuwalentnym. Programem objęto dziewczynki w wieku 12–13 lat, dodatkowo w pierwszych dwóch latach programu prowadzono szczepienia w grupie 14–18 lat. Skuteczność programu ustalono na podstawie danych z krajowych rejestrów, a punktem końcowym było porównanie częstości występowania raka szyjki macicy oraz neoplazji CIN3 w kohorcie podlegającej szczepieniu z najmłodszą grupą wiekową, która szczepieniu nie podlegała. W grupie 12–13 lat zaszczepionych zostało blisko 85% dziewczynek, w grupie 14–16 lat – 73%, w grupie 16–18 blisko 45%. Analizie poddano 13,7 mln osobolat kobiet w wieku 20–29 lat z kohorty objętej programem szczepień oraz 4,6 mln osobolat z grupy kontrolnej. Wykazano, że zapadalność na raka szyjki macicy zmniejszyła się u kobiet podlegających programowi szczepień, a którym szczepienie proponowano w wieku 12–13 lat o 87% (95% CI: 72–94). Odsetek ten zmniejszał się wraz z wiekiem pacjentek, w którym oferowano szczepienie. Warto pamiętać, że w grupach tych odsetek zaszczepionych dziewcząt był istotnie niższy. Oszacowano, że do połowy 2019 r. w grupie młodych kobiet, które zostały objęte program udało się zapobiec 448 (95% CI: 339–556) przypadkom raka szyjki macicy i 17 235 (95% CI: 15 919–18 552) przypadkom CIN3 [14].
W 2007 r. w Australii rozpoczęto program szczepień dziewczynek szczepionką 4-walentną (HPV-4), a od 2013 r. prowadzono również szczepienia populacyjne chłopców. Szczepieniami objęto dziewczynki w wieku 12–13, a w 2013 dołączono do kohorty szczepionej chłopców w wieku 12–13 lat. W 2018 r. zmieniono preparat stosowany w programie szczepień przeciw HPV na HPV-9. Podobnie jak w Wielkiej Brytanii do analizy wykorzystano dane z krajowych rejestrów.
Analizowano występowanie zmian dużego stopnia (high-grade cervical abnormalities –HGAs) – CIN 2 i CIN 3.
Już w pierwszych latach trwania programu rejestrowano istotny spadek współczynników zapadalności, i tak w 2008 r. o 18% (95% CI: 11–25%), w 2009 r. o 33% (95% CI:26–39%) w stosunku do okresu przed wprowadzeniem szczepień, 2010 r. o 41% (95% CI: 34–47%), w 2011 r. o 46% (95% CI: 40–51%) [15].
W 2017 r. odsetek zaszczepionych 15-letnich dziewcząt i chłopców wynosił odpowiednio 80,2% i 75,9%. Po 10 latach trwania programu odnotowano redukcję częstości występowania kłykcin kończystych narządów płciowych u kobiet o 96% oraz u heteroseksualnych mężczyzn o 88%. Redukcja występowania HGAs do 2016 r. u kobiet do 20. r.ż. wyniosła 70%, u kobiet w wieku 20–24 lata o 47% [16].
Szacuje się, że zamiana szczepionki z 4vHPV-4 na 9vHPV zapobiegnie dodatkowo 15% raka szyjki macicy oraz 11% raka odbytu [15].
Metaanaliza, którą objęto 20 badań opublikowanych w latach 2009–2014, z 9 wysokorozwiniętych krajów, łącznie 140 milionów osobolat, z krajów, w których odsetek zaszczepionych w poszczególnych grupach wiekowych kobiet wynosił co najmniej 50%, wykazała:

  • zmniejszenie częstości występowania infekcji HPV 16 i HPV 18 o 68% (RR 0,32, 95% CI 0,19–0,52) oraz zmniejszenie częstości występowania kłykcin kończystych o 61% (RR 0,39, 95% CI 0,22–0,71), 
  • u dziewcząt w wieku 13–19 lat – istotne zmniejszenie częstości występowania infekcji HPV 31, 33 i 45 w tej grupie wiekowej (RR 0,72, 95% CI 0,54–0,96), co sugeruje ochronę krzyżową,
  • istotną redukcję częstości występowania kłykcin narządów płciowych u mężczyzn i chłopców w wieku < 20 lat RR 0,66 [95% CI 0,47–0,91]) i kobiet w wieku 20–29 lat – RR 0,68 [95% CI 0,51–0,89]) [17].

Bezpieczeństwo szczepień przeciw HPV

Do najczęściej sygnalizowanych działań niepożąda...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy