Profilaktyka niedoboru żelaza u dzieci

Niedokrwistość należy do najczęstszych schorzeń układu krwiotwórczego u dzieci. Terminem niedokrwistość określa się stan chorobowy, który cechuje zmniejszenie stężenia hemoglobiny i/lub liczby krwinek czerwonych w porównaniu z normami przyjętymi dla określonego wieku rozwojowego. U większości dzieci stężenie hemoglobiny poniżej 10 g/dl należy traktować jako wartość obniżoną.
Niedokrwistość wiąże się z upośledzeniem zdolności przenoszenia tlenu przez krwinki czerwone, a tym samym ze zmniejszeniem ilości tlenu w tkankach, co bezpośrednio przekłada się na zaburzenia ogólnoustrojowe. Jednym z najważniejszych z nich jest negatywny wpływ na rozwój ośrodkowego układu nerwowego.
Objawy niedokrwistości zależą od jej stopnia, szybkości narastania, towarzyszących chorób oraz możliwości adaptacyjnych ustroju [1, 2].
Istnieje wiele podziałów niedokrwistości; najszerzej przyjęty opiera się na czynnikach patogenetycznych i w związku z tym wyróżniamy 3 podstawowe grupy niedokrwistości:

• niedokrwistości spowodowane utratą krwi,
• niedokrwistości spowodowane zaburzeniami wytwarzania krwinek czerwonych i hemoglobiny,
• niedokrwistości związane ze zwiększonym rozpadem krwinek czerwonych (niedokrwistości hemolityczne).

W niniejszym opracowaniu zajmiemy się profilaktyką niedokrwistości z niedoboru żelaza.
Niedokrwistość z niedoboru żelaza jest najczęstszym schorzeniem hematologicznym u dzieci. Niedobór żelaza w diecie jest najpowszechniej występującym niedoborem pokarmowym. Szacuje się, że około 1,5–1,8 mld osób na świecie ma niedokrwistość z niedoboru żelaza. Według danych WHO niedobór tego pierwiastka dotyczy 5% populacji, 20% kobiet miesiączkujących oraz 30–40% dzieci w krajach rozwiniętych [1, 2, 3].
Żelazo zaliczane jest do mikroelementów ze względu na małe dzienne zapotrzebowanie i stosunkowo niewielką zawartość w organizmie człowieka. Żelazo uczestniczy w transporcie i magazynowaniu tlenu w tkankach, bierze także udział w wielu przemianach metabolicznych ustroju, m.in. w syntezie i katabolizmie niektórych hormonów, wytwarzaniu związków bogatoenergetycznych czy syntezie kolagenu.
Zapotrzebowanie na żelazo u dzieci urodzonych z prawidłową masą ciała od 4. m.ż. mieści się w granicach 1–15 mg/kg m.c./dobę. Natomiast u dzieci z niską masą urodzeniową po 2. m.ż. zapotrzebowanie waha się od 2 do 15 mg/kg m.c./dobę. W okresie od 1. do 10. r.ż.dzienne zapotrzebowanie na żelazo wynosi 10 mg, a po 10. r.ż. – 12–15 mg. U kobiet zapotrzebowanie na żelazo, sięgające około 15 mg/dobę, w okresie ciąż...