Omdlenia kardiogenne u dzieci

Temat numeru

Omdlenia to częsty problem w populacji dziecięcej. Szacuje się, że u około 20–40% pacjentów poniżej 18. r.ż. doszło do przynajmniej jednego krótkiego incydentu utraty przytomności. Praca przedstawia problem omdleń kardiogennych, które w populacji dziecięcej występują najrzadziej, ale z uwagi na wysokie ryzyko nagłego zgonu sercowego stanowią istotny problem diagnostyczny i terapeutyczny.

Omdlenia i zasłabnięcia u dzieci i młodzieży to częsty problem pediatrycznych izb przyjęć, ale także wizyt w gabinecie lekarza rodzinnego czy pediatry. Omdlenie (T-LOC – ang. transient loss of consciousness – chwilowa utrata przytomności) nie jest jednostką chorobową, a jedynie objawem. Według wytycznych opublikowanych przez Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne w 2009 r. omdlenie definiuje się jako krótkotrwałą i przejściową utratę przytomności z towarzyszącym spadkiem napięcia mięśniowego wskutek przejściowej hipoperfuzji i niedotlenienia ośrodkowego układu nerwowego. Incydent charakteryzuje się gwałtownym początkiem, krótkim czasem trwania i samoistnym całkowitym ustąpieniem [1]. Niektóre omdlenia są poprzedzone objawami prodromalnymi, zwanymi także zapowiadającymi lub zwiastunowymi. Do najczęstszych należą: uczucie osłabienia, zawroty głowy, nudności, wzmożona potliwość, zaburzenia widzenia, 
np. mroczki przed oczami, szumy uszne. Jeśli powyższe objawy występują, ale nie dochodzi do utraty przytomności, sytuację taką nazywamy stanem przedomdleniowym.
Czas utraty przytomności trwa zwykle do 20 sekund, rzadko przekracza minutę. Po odzyskaniu przytomności pacjent bardzo szybko odzyskuje orientację co do miejsca, czasu i sytuacji, w jakiej się znajduje. Zdarza się jednak, że omdlenia występują nagle, bez objawów przepowiadających, trwają dłużej niż minutę i towarzyszyć im może niepamięć wsteczna. Takie sytuacje wymagają bezwzględnego poszerzenia diagnostyki. 
Definicja omdleń zmieniała się na przestrzeni ostatnich 20 lat. Najnowsze wytyczne, choć z 2009 r., oddzielają rzeczywiste omdlenia związane ze zmniejszeniem przepływu mózgowego od stanów utraty przytomności, ale w odmiennym mechanizmie [1]. W ten sposób zdefiniowano stany, które dotychczas były mylnie nazywane omdleniami. Do najczęściej występujących u dzieci należą: padaczka, zaburzenia metaboliczne, np. hipoglikemia, hipoksja, hiperwentylacja z hipokapnią, zatrucia. 
Omdlenia u dzieci to złożony problem zarówno w aspekcie etiologicznym, jak i diagnostycznym oraz terapeutycznym. Szacuje się, że aż u około 20–40% pacjentów poniżej 18. r.ż. wystąpił przynajmniej jeden incydent chwilowej utraty przytomności [2, 3]. Sytuacja taka budzi duży niepokój rodziców, dlatego zgłaszalność pacjentów pediatrycznych na konsultacje lekarskie jest znacznie częstsza niż osób dorosłych. Omdlenia stanowią 0,5–1% przyczyn hospitalizacji młodzieży [3]. Szczyt występowania notuje się w przedziale 15–19 lat, ze znaczną przewagą u dziewczynek. Incydenty te najrzadziej stwierdzane są w grupie dzieci poniżej 6. r.ż. [4, 5]. 
Aktualnie obowiązująca klasyfikacja omdleń dzieli je na trzy grupy w zależności od mechanizmu wywołującego utratę przytomności: omdlenia odruchowe (neurogenne), omdlenia spowodowane hipotonią ortostatyczną i omdlenia sercowe (kardiogenne). Do omdleń odruchowych należą: wazowagalne, sytuacyjne (kaszel, śmiech, wysiłek f...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!

Przypisy