Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pediatria interdyscyplinarna , Otwarty dostęp

1 lipca 2020

NR 33 (Czerwiec 2020)

ARFID – zaburzenia odżywania
Nowe rozpoznanie starego problemu

54

Zaburzenia odżywiania, manifestujące się ograniczaniem albo unikaniem posiłków, w literaturze anglojęzycznej nazywa się Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder (ARFID), a w języku polskim: zaburzenie polegające na ograniczeniu/unikaniu przyjmowania pokarmów. Jest to jednostka chorobowa z pogranicza psychiatrii i pediatrii, chorób wewnętrznych.

ARFID – jest to stosunkowo nowe rozpoznanie, które było wyróżnione jako oddzielna jednostka nosologiczna w 2013 roku przy publikacji DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders). Rozpoznanie ARFID dotyczy najczęściej pacjentów, którzy mają symptomy niepasujące do kryteriów tradycyjnych rozpoznań zaburzeń odżywiania. Tacy pacjenci mają opór przed przyjmowaniem posiłków. 
Avoidant/Restrictive Food Intake Disoder (ARFID) został wprowadzony do nomenklatury psychiatrycznej 6 lat temu jako nowe sformułowanie Feeding Disorder of Infancy and Early Childhood. ARFID rozszerza poprzednie pojęcie zaburzenia odżywania na całą długość życia. DSM-5 przedstawia trzy formy ARFID, które mogą zaistnieć osobno lub w różnych zestawieniach. 
Do pierwszej z nich zaliczają się osoby z wrażliwością sensoryczną unikające konkretnych posiłków, najczęściej mięsa, owoców lub warzyw z powodu awersji specyficznych smaków, tekstur lub zapachów. Druga grupa ARFID to osoby, które ograniczają jedzenie z powodu braku zainteresowania nim lub obniżonego apetytu. Trzecią stanowią osoby stale odmawiające jedzenia po traumatycznym epizodzie wymiotów, dławienia się lub innej formy dolegliwości ze strony układu pokarmowgo.

POLECAMY

Symptomatologia 

ARFID objawia się zazwyczaj w okresie niemowlęcym lub wczesnym dzieciństwie. Może również przetrwać do wieku dojrzewania lub pojawić się w tym okresie. 
Osoby, które spełniają kryteria ARFID, mają określone problemy z przyjmowaniem posiłków, w wyniku czego nie otrzymują wystarczającej liczby kalorii. 
Do grupy problemów z zaburzeniem odżywiania się należą:

  • problemy z trawieniem wybranych produktów; 
  • odmowa przyjmowania z powodu koloru albo tekstury;
  • spożywanie bardzo małej ilości jedzenia;
  • całkowity brak apetytu;
  • strach przed połykaniem po przeżytym wcześniej duszeniu się lub wymiotach.

Z względu na to, że osoba z ARFID nie otrzymuje wystarczającej liczby kalorii przy odżywianiu się, zaczyna się utrata masy (u starszych dzieci i dorosłych) albo niewystarczający przybór masy (u niemowląt). Starsze dzieci i dorośli ignorują wspólne spożywanie posiłków (np. obiady w szkole, spotkania z przyjaciółmi i rodziną). W niektórych przypadkach u dorosłych rozwija się anoreksja lub bulimia. 

Kryteria diagnostyczne ARFID

  1. Zaburzenia odżywiania polegają na braku zainteresowania jedzeniem, obrzydzeniu jego widokiem lub odczuwaniu niepokoju związanego ze skutkami spożywania posiłku. Powoduje to niezaspokajanie potrzeb organizmu w energię, substancje budulcowe i prowadzi do jednej bądź wielu konsekwencji:
    • znaczącej masy bądź braku jej wzrostu;
    • znaczącego deficytu substancji budulcowych;
    • uzależnienia od sondy;
    • zaburzeń psychospołecznych. 
  2. Wyżej wymienione symptomy nie są związane ze świadomą lub wymuszoną głodówką albo jakąkolwiek kulturową lub religijną tradycją (post, weganizm). 
  3. W odróżnieniu od objawów anoreksji i bulimii przy ARFID pacjent nie doświadcza zaburzeń postrzegania swojego ciała, nie ma też powodu, by chcieć obniżyć masę ciała. 
  4. Zaburzenia odżywiania nie są związane z innymi chorobami i nie mogą być uzasadnione inną chorobą psychiczną. Przy istnieniu innej choroby somatycznej bądź psychicznej poziom zaburzenia odżywiania będzie głębszy, niż można by było oczekiwać. 

Niżej przedstawiony jest trójprzyczynowy neurobiologiczny model ARFID. Poprzednie modele zaburzenia odżywiania opisywały indywidualne przyczyny (wrażliwość sensoryczna, strach przed nieprzyjemnymi konsekwencjami oraz brak zainteresowania jedzeniem) jako osobne formy kliniczne. 
DSM-5 opisują trzy główne manifestacje ARFID pokrywające się z kryteriami Great Ormond Street Hospital (GOSH) London dla zaburzenia odżywiania.
Dzieci w wieku od 8 do 13 lat spełniające kryteria ARFID potwierdzają wszystkie trzy przedstawione powyżej przyczyny jako ważne.
Zgodnie z ostatnimi badaniami w więcej niż 50% przypadkach ARFID zostały wykryte wszystkie trzy przedstawione przyczyny, wyrażone w większym lub mniejszym stopniu.

Ryc. 1. Tłumaczenie z angielskiego, 
źródło: Avoid/Restrictive Food Intake Disorder: A Three Dimensional Model of Neurology with Implications for Etiology and Treatment. Thomas  J. , Ph.D.,  Lawson E.A, M.D., M.M.Sc.,Micali N., M.D., Ph.D., Misra M, M.D., M.P.H Deckersbach T, Ph.D.,  Eddy K.T, Ph.D.

Typowymi przykładami pacjentów z ARFID mogą być dzieci:

  • w przedziale wiekowym od 8 do 13 lat z początkowo zauważalną wrażliwością sensoryczną i przewlekle obniżonym apetytem, które zaczynają tracić masę po incydencie dławienia się; 
  • w wieku niemowlęcym po kilku miesiącach dobrego samopoczucia lub częściej po okresie ulewań zaczyna się stała odmowa ssania po pierwszych łykach oraz płacz; po próbach leczenia GERB oraz/lub alergii pokarmowej pozostaje odmowa ssania podczas czuwania; dziecko udaje się nakarmić tylko podczas snu; przy konsekwentnym karmieniu dziecka po zasypianiu jego masa może nawet nie odbiegać od normy dla wieku.

Przy niekorzystnym przebiegu choroby trzeba ustalić indywidualny plan leczenia zgodny z potrzebami konkretnego pacjenta. W przypadku niestabilności pacjenta może być konieczne leczenie szpitalne z karmieniem przez sondę. 
Dla pacjentów z ARFID pomocne mogą być następujące podstawowe badania (w malejącym porządku ważności):

  • morfologia krwi;
  • elektrolity, mocznik, krea...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy