Mały nos, wielka sprawa – jak prawidłowa higiena nosa może zmienić komfort dziecka w sezonie infekcyjnym

Okres jesienno-zimowy to czas zwiększonej zachorowalności na tzw. chorobę przeziębieniową (ang. common cold) lub inaczej ostre wirusowe zapalenie nosa i zatok przynosowych (ang. acute viral rhinosinusitis, AVRS). Choć schorzenie to bywa uciążliwe zarówno dla dziecka, jak i rodziców, to jego objawy ustępują z reguły samoistnie i trwają nie dłużej niż 10 dni [1]. Choroba objawia się różnie nasilonym kichaniem, zatkaniem i wyciekiem z nosa (u niemowląt znacznie utrudniającym np. karmienie), bólem gardła, kaszlem, stanem podgorączkowym (trwającym zwykle ok. 3 dni), bólem głowy i złym samopoczuciem. Przeziębienie wywoływane jest głównie przez zakażenia wirusowe, a w szczególności przez: rino- i koronawirusy, wirusy RS, grypy i paragrypy oraz adenowirusy. Zakażenie bakteryjne jako następstwo wirusowego rozwija się jedynie w 0,5–2% przypadków [2].
Kluczową rolę w obronie przeciwko wirusom odgrywa błona śluzowa nosa, którą pokrywa nabłonek wielorzędowy walcowaty urzęsiony wraz z warstwą śluzu na jego powierzchni. W skład śluzu wchodzą: lizozym, laktoferyna oraz wydzielnicza IgA, które wykazują charakter obronny. Dzięki ruchowi rzęsek dochodzi do przemieszczania się obcych cząstek w kierunku od nozdrzy przednich w stronę gardła. Transport śluzowo-rzęskowy umożliwia efektywne wydalanie zanieczyszczeń. Ruch rzęsek sprawia, że błona śluzowa jest stale pokryta świeżą warstwą śluzu. Transport ten przebiega prawidłowo jedynie przy zachowanej lepkości (zależnej od wydzielniczej IgA) i elastyczności śluzu (zależnej od mucyny) [3]. 
Wirusy po wniknięciu i namnożeniu się w komórkach limfoepitelialnych grudek chłonnych powodują destrukcję komórek nabłonka urzęsionego oraz komórek kubkowych odpowiedzialnych za produkcję substancji ochronnych i śluzu. Zniszczenie nabłonka powoduje ucieczkę płynu tkankowego objawiającą się obfitym wysiękiem i wyciekiem z nosa [3].
Uciążliwość objawów i ich utrzymywanie się wzbudzają znaczny niepokój u rodziców/opiekunów, którzy oczekują od nas postępowania, które przyniesie natychmiastowy efekt, o co niestety niezmiernie trudno, gdyż leczenia przyczynowego (poza grypą) nie mamy, a objawowe jest w stanie jedynie zmniejszyć nasilenie gorączki, dyskomfortu, uczucia wycieku i zatkania nosa, nie skracając jednak całego procesu chorobowego. Poniżej przedstawię liczne za i przeciw leczenia objawowego, głównie miejscowego.

Co jest podstawową zasadą naszego postępowania w przeziębieniu?

Zasadniczym celem porady jest uspokojenie rodziców i wytłumaczenie im, że przeziębienie jest wkalkulowane w życie dziecka i niczym mu...