Dieta ketogenna w leczeniu padaczki lekoopornej u dzieci

Pomimo coraz lepszego wglądu w etiologię padaczki i coraz większej liczby leków przeciwdrgawkowych wykorzystujących różne mechanizmy działania, odsetek padaczek lekoopornych ciągle wynosi około 30%. Zjawisko lekooporności, czyli braku odpowiedzi leczniczej pomimo zastosowania dwóch leków przeciwdrgawkowych w adekwatnych dawkach i przez odpowiednio długi czas, ma istotne znaczenie zwłaszcza u pacjentów pediatrycznych. W tej grupie wiekowej nieleczona padaczka może skutkować niekiedy nieodwracalnym negatywnym wpływem na rozwój i funkcjonowanie dziecka.

Wobec tego oczywiste jest, że poszukujemy niefarmakologicznych metod leczenia padaczki. Wśród nich możemy wyróżnić terapię metaboliczną, z dietą ketogenną jako czołowym przedstawicielem, leczenie neuromodulujące, ze stymulatorem nerwu błędnego jako metodą leczenia zarejestrowaną w populacji dziecięcej, leczenie neurochirurgiczne i leczenie uzupełniające reprezentowane przez m.in. muzykoterapię i biofeedback [1].

Rys historyczny

Koncepcja głodówki jako metody leczenia padaczki pojawiła się na początku XX w. Ustalono, że stanem naśladującym głodzenie jest stosowanie diety opartej w przeważającej części na tłuszczach, która podobnie jak głodzenie skutkuje produkcją ciał ketonowych (Francja, 1911; referat dr Geyelin, 1921). Dwa artykuły opublikowane w 1921 r. przez Wildera, opisujące leczniczy wpływ głodówki oraz diety wysokotłuszczowej i niskowęglowodanowej jako odpowiednika stanu głodzenia na padaczkę, są uważane za przełomowe [2]. Rok 2021 był rokiem stulecia diety ketogennej jako uznanej, opartej na dowodach metody leczenia padaczki lekoopornej. Niestety, epidemia COVID19 nie pozwoliła należycie wybrzmieć tej rocznicy.

Początkowa fascynacją dietą ketogenną jako skuteczną metodą leczenia padaczki przeminęła w latach 40. XX w. wraz z pojawieniem się pierwszych leków przeciwdrgawkowych. Renesans nastąpił pod koniec XX w., gdy pomimo zalewu nowych cząsteczek chemicznych nie udawało się przekroczyć 30% progu lekooporności. Sukcesy lecznicze prof. Freemana z John Hopkins Hospital w Baltimore, USA w 1992 r. doprowadziły do powstania The Charlie Foundation to Help Cure Pediatric Epilepsy założonej przez ojca wyleczonego pacjenta. W 2004 r. powstała fundacja Matthew`s Friends w Wielkiej Brytanii. Dzięki ich prężnej działalności udało s...