Dołącz do czytelników
Brak wyników

Studium przypadków , Otwarty dostęp

4 czerwca 2018

NR 14 (Kwiecień 2017)

Cięcie cesarskie a mikrobiom przewodu pokarmowego

0 70

Mikrobiom przewodu pokarmowego, inaczej określany mikrobiotą jelitową, to zespół mikroorganizmów zasiedlających układ pokarmowy człowieka. Termin mikrobiom dotyczy całych genomów, a więc zespołu genów wszystkich drobnoustrojów występujących w danej lokalizacji. Ludzkie jelito zawiera 1014 bakterii, co stanowi dziesięciokrotność całkowitej liczby komórek ludzkich. Na wczesnym etapie rozwoju człowieka, czyli już w okresie noworodkowym, tworzenie unikatowej mikroflory jelitowej odgrywa kluczową rolę w procesach dojrzewania układu odpornościowego, w ochronie przed drobnoustrojami patogennymi, jak również w procesach trawienia. Na bogactwo flory bakteryjnej przewodu pokarmowego wpływa wiele czynników, szczególne znaczenie odgrywa sposób zakończenia ciąży. 

Cięcie cesarskie – operacyjny sposób zakończenia ciąży

Cięcie cesarskie zgodnie z Rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego jest operacją położniczą mającą na celu ukończenie ciąży lub porodu, gdy dalsze oczekiwanie na ich naturalne zakończenie stanowi niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia matki i/lub dziecka. W rekomendacjach przedstawiono wskazania do cięcia cesarskiego, dzieląc je na pilne, naglące i natychmiastowe, a także pozapołożnicze, takie jak pulmonologiczne, okulistyczne, ortopedyczne, neurologiczne czy kardiologiczne. PTG nie zaleca wykonywania tzw. cięć cesarskich na życzenie pacjentki. Według zaleceń Amerykańskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników oraz Europejskiego Towarzystwa Medycyny Perinatalnej cięcia cesarskie ze wskazań medycznych powinny być wykonywane po ukończeniu 
39. tyg. ciąży, optymalnie po rozpoczęciu czynności porodowej. W sytuacji elektywnych cięć cesarskich, zwłaszcza przed ukończeniem 39. tyg. ciąży, zalecana jest ocena dojrzałości płuc płodu oraz prenatalna podaż steroidów. Zgodnie z rekomendacjami WHO jedynie 5–15% porodów powinno kończyć się cięciem cesarskim. Jednak jak wynika z prowadzonych statystyk, zarówno w Polsce, jak i na całym świecie odsetek ten jest dużo wyższy. W ostatnich latach obserwuje się znaczną liberalizację wskazań do wykonania cięcia cesarskiego. Obecnie coraz częściej odchodzi się od „sztywnych” wskazań, często są one wieloprzyczynowe i rozumiane jako świadome działanie stanowiące optymalne rozwiązanie dla matki i płodu. Należy jednak zaznaczyć, iż w położnictwie znieczuleniem z wyboru jest znieczulenie zewnątrzoponowe lub podpajęczynówkowe, natomiast znieczulenie ogólne powinno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych i wskazane jest, żeby nie przekraczało 12% wykonywanych znieczuleń do cięć cesarskich. Noworodki z cięć cesarskich wykonanych w znieczuleniu ogólnym częściej wymagają bowiem zabiegów resuscytacyjnych na sali porodowej, a także mają niższą punktację według skali Apgar w 5. min ż.
Cięcie cesarskie, nie będąc naturalną drogą porodu, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem powikłań zarówno dla matki, jak i dla dziecka. Potencjalne powikłania związane z cięciem cesarskim, które należy brać pod uwagę i o których matka powinna być informowana przed zabiegiem, to m.in. zwiększenie zachorowalności i śmiertelności matek, ujemne skutki psychologiczne, wydłużony okres hospitalizacji i rekonwalescencji, często przewlekłe leczenie niedokrwistości, 
ale także potencjalne ryzyko powikłań ze strony noworodka. 
U dzieci urodzonych drogą cięcia cesarskiego zaburzona jest prawidłowa adaptacja do życia pozamacicznego – podjęcie prawidłowej czynności układu oddechowego i krążenia. Adaptacyjne zaburzenia oddychania, wymieniane jako główna przyczyna niewydolności oddechowej noworodków, związane są z nieprawidłowym wchłanianiem płynu płucnego i niewystarczającą ilością surfaktantu. 

Wpływ rozwiązania ciąży na zasiedlanie drobnoustrojami

W czasie porodu naturalnego możliwy jest kontakt z florą bakteryjną pochodzącą zarówno z układu rodnego, jak i przewodu pokarmowego matki. Mikrobiom dzieci z porodów naturalnych jest bardzo podobny do mikrobiomu pochodzącego z pochwy ich mam. Noworodek urodzony przez cesarskie cięcie nie ma możliwości kontaktu z matczyną florą, a kolonizacja drobnoustrojami ma charakter przypadkowy. Kontakt „skóra do skóry” najczęściej nie jest możliwy bezpośrednio po porodzie, do pierwszego kontaktu zachęcany jest ojciec. Poprzez bliski kontakt klatki piersiowej z odsłoniętą skórą noworodka, następuje zasiedlanie mikroflorą skóry ojca. Często jednak niestety dochodzi dodatkowo do kolonizacji szczepami szpitalnymi. 
W badaniu oceniającym profil mikrobiologiczny kału noworodków i niemowląt urodzonych drogami natury i cięciem cesarskim stwierdzono, że u niemowląt urodzonych przez cięcie cesarskie kolonizacja Bacteroides sp. nie występowała przed 2. m.ż. Stopień kolonizacji tymi bakteriami w 6. m.ż. stanowił połowę tego, co stwierdzano u noworodków urodzonych siłami natury. Również u noworodków urodzonych drogami natury kolonizacja bakteriami Lactobacillus i Bifidobacterium jest większa niż w grupie urodzonych cięciem cesarskim. Jednoznacznie można stwierdzić, że słabe zróżnicowanie mikrobioty przewodu pokarmowego w okresie pierwszych trzech miesięcy życia dziecka wynika z zakończenia ciąży drogą cięcia cesarskiego. Pozytywny efekt zdrowotny przypisywany jest bakteriom Lactobacillus i Bifidobacterium. Natomiast niemowlęta urodzone cięciem cesarskim, w pierwszych tygodniach życia, kolonizują się głównie bakteriami Enterococcus, Klebsiella, Streptococcus, Haemophilius i Veillonella.
Mniejsza różnorodność mikrobiologiczna obserwowana od urodzenia do 90. d.ż. może współistnieć z osłabieniem układu odpornościowego, a także gorszym stanem zdrowia niemowląt. Jako efekt zmian następujących w mikrobiocie przewodu pokarmowego we wczesnym okresie życia, wiele danych wskazuje, że cięcie cesarskie stanowi czynnik ryzyka rozwoju schorzeń immunologicznych w dzieciństwie, w tym atopowych i alergicznych, astmy, zapalnych przewodu pokarmowego i schorzeń metabolicznych. W okresie między 91. a 360. d.ż. w dwóch badaniach wskazywano na znacząco niższą liczbę Bifidobacterium i Bacteroides u niemowląt pochodzących z cięć cesarskich, natomiast tylko w jednym badaniu zaobserwowano znaczący wzrost niesklasyfikowanych bakterii z grupy Enterobacteriaceae i Clostridiales. Jednakże nie stwierdzono różnic 
w 6. i 12. m.ż. dotyczących kolonizacji Bacteroides. Podobnie kolonizacja Lactobacillus w 6. m.ż. niemowląt nie była zależna od sposobu...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy