Niebezpieczeństwo RSV – jak możemy zapobiegać

Temat numeru

Wirus RS (RSV) jest jedną z najczęstszych (z wyjątkiem sytuacji związanych z epidemią lub pandemią) przyczyn infekcji dróg oddechowych. Dzieci poniżej 2. r.ż. i dorośli powyżej 60. r.ż., a w szczególności powyżej 75. r.ż., są narażeni na ciężki przebieg zakażenia RSV. Osoby z przewlekłymi schorzeniami współistniejącymi i osoby z obniżoną odpornością są także zagrożone ciężkim przebiegiem choroby. Wykazano, że zachorowanie we wczesnym niemowlęctwie na zakażenie dolnych dróg oddechowych (ZDDO) zwiększa kilkukrotnie ryzyko astmy w wieku późniejszym. Niestety, brak jest wciąż skutecznego leku przeciwwirusowego w stosunku do RSV, stąd próby innego ograniczenia zachorowań, zwłaszcza u wcześniaków i małych niemowląt. Dostępne są, poza szeroko rozumianymi działaniami higienicznymi, coraz nowsze i doskonalsze metody profilaktyki zakażeń u niemowląt, np. w postaci szczepienia matek między 24. a 36. tygodniem ciąży (optymalnie pomiędzy 32.–36. tyg. ciąży) w pojedynczej dawce. Skuteczność takiego postępowania jest znaczna, gdyż zmniejsza częstość występowania ciężkich zakażeń RSV u niemowląt o 82% w wieku 3 miesięcy i o 70% w wieku 6 miesięcy. Inną metodą jest bierna immunizacja niemowląt zaraz po urodzeniu przeciwciałami monoklonalnymi przeciw RSV. Obecnie dostępne są dwa takie przeciwciała – paliwizumab oraz nirsewimab. To drugie, w przeciwieństwie do paliwizumabu, jest przeciwciałem ludzkim, rekombinowanym, monoklonalnym klasy IgG1ĸ, neutralizującym oba typy RSV i skierowanym przeciwko konformacji przedfuzyjnej białka F. Przeciwciało to zmodyfikowano inżynieryjnie tak, aby wydłużyć okres półtrwania w surowicy do ok. 5 miesięcy. Według badań klinicznych nirsewimab jest o ponad 20% skuteczniejszy od paliwizumabu i na dodatek znacznie poprawia logistykę podaży, ograniczając ją do jednorazowej dawki (zamiast kilku w odstępie miesięcznym, jak to ma miejsce dla paliwizumabu). Nie ma obecnie licencjonowanej szczepionki przeciw RSV przeznaczonej do bezpośredniego podania dzieciom, co potwierdza WHO. Na marginesie warto zaznaczyć, że zarejestrowane szczepionki znalazły zastosowanie w profilaktyce zakażeń RSV u seniorów (zwłaszcza > 75. r.ż.), dla których ze względu na obniżenie aktywności układu odpornościowego oraz towarzyszącą wielo- chorobowość zakażenie RSV może się okazać ostatnim w życiu.

Wirus RS (RSV) jest jedną z najczęstszych (z wyjątkiem sytuacji związanych z epidemią lub pandemią) przyczyną infekcji dróg oddechowych. Dzieci poniżej 2. r.ż. i dorośli powyżej 60. r.ż., a w szczególności powyżej 75. r.ż., są narażeni na ciężki przebieg zakażenia RSV. Osoby z przewlekłymi schorzeniami współistniejącymi i osoby z obniżoną odpornością są także narażone na ciężką postać choroby. Stosunkowo niedawne zatwierdzenie dwóch szczepionek przeciwko RSV i nowego przeciwciała monoklonalnego przeciwko RSV zwróciło ponownie uwagę na ten wirus, zwłaszcza że wciąż brak jest swoistego leku przeciwwirusowego dla tego zakażenia.

Epidemiologia

Prawie 3 na 100 dzieci doświadcza wymagającego hospitalizacji zakażenia wirusem RSV w ciągu pierwszych 5 lat życia [1], przy czym większość z nich doświadcza pierwszej infekcji w wieku 2 lat [2, 3]. Najwięcej przypadków hospitalizacji z powodu RSV występuje u niemowląt w wieku od 1 do 3 miesięcy [4]. Spowodowane to jest m.in. ograniczoną zdolnością do produkcji interferonu [5]. U dorosłych ciężkie zakażenie RSV jest rozpoznawane coraz częściej, szczególnie wśród osób starszych i osób z chorobami współistniejącymi. RSV u dorosłych wiąże się z obciążeniem chorobowością i śmiertelnością porównywalnymi z grypą [6, 7], a epidemie w placówkach opieki długoterminowej i szpitalach przyczyniają się do znacznej śmiertelności wśród grup ryzyka [8].

Grupy ryzyka

Niemowlęta urodzone przedwcześnie, a także te z poważnymi wrodzonymi wadami serca, zaburzeniami nerwowo-mięśniowymi lub schorzeniami neurologicznymi, są narażone na zwiększone ryzyko ciężkiego przebiegu zakażenia RSV [9]. U osób starszych ryzyko ciężkiego przebiegu zakażenia RSV stopniowo wzrasta wraz z wiekiem w związku z ograniczeniem wydolności fizycznej, nagromadzeniem chorób współistniejących i immunosenescencją związaną z wiekiem. Choroby współistniejące, takie jak przewlekłe schorzenia układu oddechowego (np. POCHP) i otyłość, są związane z ciężkim przebiegiem choroby u dorosłych [1].

Związek zachorowania na RSV w niemowlęctwie z chorobami układu oddechowego w przyszłości

Szereg badań wskazuje, że zakażenie dolnych dróg oddechowych wywołane przez RSV zwiększa ryzyko nawracających zakażeń dróg oddechowych, jak i rozwoju astmy lub nawracających infekcji z tendencją do obturacji oskrzelowej. I tak...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!

Dołącz do grona pediatrów - praktyków, którzy stale pogłębiają swoją wiedzę

Co dwa miesiące otrzymuj algorytmy diagnostyczne i aktualne wytyczne leczenia dzieci, tworzone przez doświadczonych lekarzy – praktyków.

Ponad 60 nowych, praktycznych artykułów rocznie
Dostęp do ponad 500 artykułów i 65 archiwalnych numerów
Najnowsze standardy diagnostyki i leczenia
Interdyscyplinarna wiedza pediatryczna
Każdy przypadek opisany wg schematu: objawy → diagnostyka → rozpoznanie → leczenie
24/7 — prenumerata online zapewnia nieograniczony dostęp do pełnej wiedzy
Dołącz do grona pediatrów - praktyków, którzy stale pogłębiają swoją wiedzę

Przypisy

    POZNAJ PUBLIKACJE Z NASZEJ KSIĘGARNI