Według definicji Międzynarodowego Towarzystwa Bólu „ból to subiektywnie przykre oraz jednoznacznie negatywne wrażenie zmysłowe i emocjonalne powstające pod wpływem bodźców uszkadzających tkankę lub zagrażających jej uszkodzeniem albo opisywanym w kategoriach takiego uszkodzenia”. Ból powstaje na skutek podrażnienia receptorów bólowych, tzw. nocyceptorów, lub też na skutek ich nadreaktywności na zwykły bodziec wynikającej z obniżenia ich progu pobudliwości.
Ból dzielimy na dwa główne rodzaje:
- ból receptorowy (nocyceptywny),
- ból pozareceptorowy (neuropatyczny).
Przyczyną bólu receptorowego ostrego (czyli fizjologicznego) oraz przewlekłego (czyli patologicznego) jest działanie bodźców uszkadzających tkanki, co z kolei aktywuje właściwe receptory (nocyceptory). Ból nocyceptywny to najczęstszy rodzaj bólu (ponad 90% wszystkich przypadków). Tego typu ból może mieć charakter bólu trzewnego (narządowego) lub bólu somatycznego. Ból somatyczny dzielimy dodatkowo na ból powierzchowny (skórny) albo głęboki.
Ból neuropatyczny zawsze jest patologiczny i zawsze świadczy o uszkodzeniu układu nerwowego.
Ból, jeśli tylko spełni swoje ostrzegawczo-informacyjne zadanie, ze względu na swe przykre, negatywne działanie powinien być skutecznie zwalczany i to w każdym wieku.
Leczenie bólu
Leczenie bólu u dzieci powinno mieć charakter stopniowany, uzależniony od stopnia nasilenia bólu. Stopień ten oceniamy według różnego typu skal dostosowanych do wieku pacjenta. Najpopularniejszą skalą stosowaną u dzieci powyżej 3. r.ż. jest skala wzrokowo-analogowa VAS – narzędziem pomiaru jest w niej linijka o długości 10 cm, na której pacjent palcem lub suwakiem zaznacza stopień odczuwanego bólu. Na linijce mogą znajdować się cyfry, ale też rysunki (wesołe i smutne buźki) czy słowa. W bólu lekkim (łagodnym): 1–3 pkt VAS i niekiedy średnim (umiarkowanym): 4–6 pkt VAS wg wytycznych WHO [3], a także innych, w tym polskich [4], zaleca się stosowanie analgetyków nieopioidowych, w tym paracetamolu, ibuprofen i metamizolu. Metody leczenia bólu w zależności od jego nasilenia w skali VAS zebrano w tab. 1.
Tab. 1. Tak zwana drabina analgetyczna wg WHO
| Ból łagodny (1–3 pkt VAS) |
Paracetamol lub metamizol ± NLPZ (najczęściej ibuprofen) | Metody niefarmakologiczne ± analgezja regionalna ±... |
Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów
- 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
- Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
- Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
- ...i wiele więcej!
Dołącz do grona pediatrów - praktyków, którzy stale pogłębiają swoją wiedzę
Co dwa miesiące otrzymuj algorytmy diagnostyczne i aktualne wytyczne leczenia dzieci, tworzone przez doświadczonych lekarzy – praktyków.
