Grypa u dzieci – problem wciąż aktualny

Studium przypadku

Zakażenie wirusem grypy jest niezwykle powszechne w populacji pediatrycznej na całym świecie. Mimo szerokiej dostępności szczepionek szacuje się, że globalnie wśród dzieci w wieku poniżej 5 lat dochodzi do 90 milionów zakażeń rocznie, przy czym w Polsce liczbę przypadków oraz podejrzeń szacuje się na 1–1,5 miliona. Taka liczba przypadków nie pozostawia wątpliwości, że jest to problem nie tylko aktualny, ale także powszechny – zarówno dla lekarzy, jak i rodziców. Najskuteczniejszą formą ochrony przed grypą są szczepienia ochronne. Aktualnie stosowane 4-walentne szczepionki przeciw grypie są zalecane każdej osobie > 6. m.ż., u której nie stwierdza się przeciwwskazań. Ochronę dzieci przed 6 m.ż. można uzyskać dzięki szczepieniom kobiet w okresie ciąży. Szczepionki przeciw grypie dla dzieci dostępne są obecnie z 50% odpłatnością, dla kobiet w ciąży bezpłatnie w ramach refundacji aptecznej.

Etiologia

Grypa jest ostrą chorobą zakaźną wywoływaną przez wirusy z rodziny Orthomyxoviridae. Wyróżnia się trzy typy wirusa grypy: A, B i C. Typ A odpowiada za najcięższy przebieg choroby, a jego podtypy H1N1 i H3N2 najczęściej wywołują grypę sezonową. Wirusy grypy A za pośrednictwem hemaglutyniny wiążą się z komórkami nabłonka dróg oddechowych, w których się namnażają, powodując obrzęk i martwicę. Wiremia nie występuje, a objawy ogólne są wynikiem działania cytokin uwalnianych w reakcji zapalnej [2]. Typ B występuje głównie u dzieci i ma potencjał epidemiczny. Jak wynika z meldunków epidemiologicznych, co kilka lat grypa sezonowa jest wywoływana przez wirusa typu B [3]. 

Duża zmienność antygenowa wirusów powoduje ryzyko zachorowania każdego roku i konieczność corocznej aktualizacji składu szczepionek. 

POLECAMY

Epidemiologia i drogi przenoszenia

Grypa rozprzestrzenia się z osoby na osobę drogą kropelkową. Okres wylęgania wynosi od 18 do 72 h. Osoba zakażona może stanowić zagrożenie dla innych osób zanim jeszcze pojawią się objawy choroby. U małych dzieci okres zakaźności to kilka dni przed i powyżej 10 dni po wystąpieniu objawów. Najczęściej objawia się jako ostra infekcja dolnych dróg oddechowych z wysoką gorączką. 

Znaczna zachorowalność i śmiertelność spowodowana wirusem grypy na całym świecie ma istotny zdrowotny i społeczny wpływ na populację pediatryczną. Szacuje się, że co roku na świecie 90 mln dzieci < 5. r.ż. choruje na grypę, a prawie 900 000 jest hospitalizowanych, przy czym najwyższy wskaźnik obserwuje się u dzieci w wieku poniżej 2 lat [1, 4, 5, 6]. Roczna zapadalność na grypę sezonową szacowana jest na 5–10% wśród dorosłych, wskaźniki wśród dzieci wynoszą 20–30% [7]. Ponadto dzieci w wieku szkolnym są głównymi wektorami rozprzestrzeniania się wirusa grypy wśród populacji [8]. Dodatkowo dzieci wydalają większe ilości wirusa i przez dłuższy czas (10–15 dni) niż osoby dorosłe i osoby starsze, czyniąc z nich „superrozsiewaczy” sezonowych epidemii grypy [9].

Analiza danych przedstawionych przez PZH dotyczących zapadalności na 100 tys. osób oraz liczby zachorowań wskazuje, że w ostatnich latach problem grypy jest szczególnie istotny. Od roku 1975 liczba zachorowań przekraczająca 3 miliony przypadków rocznie zdarzyła się w Polsce 10-krotnie z czego aż 8 razy w latach 2013–2021. Jedynie w roku 2021 spadła poniżej tej liczby, jednak ówczesna sytuacja epidemiologiczna i reżim sanitarny miały znaczący wpływ na zmniejszenie transmisji wirusów. Zapadalność w latach 2013–2021 również utrzymuje się na wysokim poziomie w porównaniu do lat wcześniejszych. 

Wysoka zapadalność oraz liczba przypadków są szczególnie istotne w analizie sytuacji epidemiologicznej wśród pacjentów pediatrycznych. Od początku 2022 roku dzieci < 15 r.ż. stanowią ponad 46% przypadków grypy, a dzieci < 5 r.ż. to aż 25% ogólnej liczby przypadków. Bardzo istotne jest skorelowanie tych danych z odsetkiem hospitalizacji oraz ryzykiem ciężkiego przebiegu oraz powikłań w grupie pacjentów < 5 r.ż., a także zwiększoną transmisją wirusa. Im młodsze dziecko, tym bardziej wzrasta ryzyko hospitalizacji. U dzieci poniżej 2 r.ż. jest ono większe o prawie 3 razy niż u nastolatków. Najwięcej hospitalizacji jest u niemowląt poniżej 6. m.ż. oraz u noworodków, które z powodu niedoj...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!

Przypisy