Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo i dokumentacja

7 marca 2019

NR 25 (Luty 2019)

Transport medyczny dzieci

0 152

W stanach zagrożenia życia zawsze należy wezwać zespół ratownictwa medycznego. O wysłaniu do dziecka zespołu specjalistycznego z lekarzem decyduje dyspozytor medyczny. W stanach nagłych nie ma wymogu dopełnienia żadnych formalności, wyjazd karetki odbywa się bez zlecenia od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego i bez skierowania do szpitala, także dla dzieci bez obywatelstwa polskiego czy nieubezpieczonych.

W stanach nagłych, w których każda chwila zwłoki może wywołać niepowetowaną szkodę, konieczna jest jak najszybsza reakcja ze strony służby zdrowia. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych nakłada obowiązek podjęcia w takich przypadkach działań w sposób niezwłoczny1.

Międzyszpitalny transport dzieci w stanie zagrożenia życia

W sytuacji gdy świadczenia opieki zdrowotnej w stanie nagłym są udzielane przez świadczeniodawcę, który nie zawarł umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, świadczeniobiorca ma prawo do tych świadczeń, jednakże w niezbędnym zakresie2. W razie braku możliwości udzielania świadczeń opieki zdrowotnej określonych w umowie o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z przyczyn leżących po stronie świadczeniodawcy, a także w związku z wystąpieniem siły wyższej, świadczeniodawca ma obowiązek zapewnić, w przypadkach zagrażających życiu czy zdrowiu, udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej przez innego świadczeniodawcę3. A zatem, świadczeniodawca, który w stanach nagłych nie może zapewnić swojemu małemu pacjentowi odpowiedniego leczenia na oddziale prowadzonego przez siebie szpitala, powinien zapewnić mu udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej przez innego świadczeniodawcę, stosownie do stanu, w jakim znajduje się dziecko.
Jeśli dziecko pozostaje w stanie zagrożenia życia, transport do innego szpitala zleca szpital, w którym pacjent przebywa. Również na szpitalu wysyłającym do innej placówki ciąży odpowiedzialność za realizację tego zlecenia. Zgodnie z ustawą, w razie konieczności szpital, w którym znajduje się SOR, centrum urazowe lub jednostka organizacyjna szpitala wyspecjalizowana w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych niezbędnych dla ratownictwa medycznego, zapewnia niezwłoczny transport sanitarny dziecka w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego do najbliższego podmiotu leczniczego udzielającego świadczeń opieki zdrowotnej w odpowiednim zakresie (np. do sąsiedniego szpitala z odpowiednim oddziałem)4.
Należy podkreślić, iż przepisy nie warunkują udzielania świadczeń opieki zdrowotnej pacjentom od sposobu przetransportowania, czy inaczej mówiąc, od dostarczenia przez zespół ratownictwa medycznego. Osoby takie, owszem, mogą być przetransportowane przez zespół ratownictwa medycznego, ale także mogą zgłosić się same, czy raczej być przywiezione przez rodziców bądź opiekunów. Droga dotarcia do szpitalnego oddziału ratunkowego, centrum urazowego czy jednostki organizacyjnej szpitala wyspecjalizowanej w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych niezbędnych dla ratownictwa medycznego pozostaje zatem bez znaczenia wobec obowiązku udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej. 
Oczywiste jest, iż w przypadku, gdy pacjent nie jest w stanie sam dotrzeć do miejsca udzielania świadczeń, może wezwać zespół ratownictwa medycznego. W każdym przypadku zagrożenia życia pacjent ma prawo do skorzystania z pomocy, a subiektywne wątpliwości rodziców, czy stan dziecka jest, czy nie jest stanem zagrożenia, nie powinny być przyczyną opóźnienia bądź rezygnacji z wezwania zespołu wyjazdowego. Decyzję w tym zakresie, po przeprowadzeniu wywiadu dotyczącego zgłoszonych u dziecka dolegliwości, podejmuje dyspozytor5. 
Zawarta w ust. 2 artykułu 33. komentowanej ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym regulacja nakłada na szpital, w którym znajduje się szpitalny oddział ratunkowy, centrum urazowe lub jednostka organizacyjna szpitala wyspecjalizowana w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych niezbędnych dla ratownictwa medycznego, obowiązek niezwłocznego zapewnienia – w razie konieczności – transportu sanitarnego dziecka, w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego, do najbliższego przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego udzielającego świadczeń opieki zdrowotnej w odpowiednim zakresie. 
Jeżeli w szpitalu funkcjonuje Szpitalny Oddział Ratunkowy, wówczas w zakres świadczeń wchodzi zapewnienie transportu w celu zachowania ciągłości leczenia. Szpital nie może odmówić udzielenia świadczenia zdrowotnego osobie, która potrzebuje natychmiastowego udzielenia takiego świadczenia ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia.
Powodem odmowy udzielenia świadczenia zdrowotnego nie mogą być szczególnie kwestie organizacyjne, takie jak np. brak lekarza danej specjalizacji czy system dyżurów specjalistycznych, zgodnie z którym dany podmiot nie pełni go w danym dniu.
Każdy pacjent znajdujący się w stanie nagłym powinien zostać zbadany i otrzymać konieczne świadczenia zdrowotne. Dopiero po dokonaniu oceny stanu zdrowia pacjenta i jego zabezpieczeniu, lekarz SOR podejmuje decyzję o przekazaniu pacjenta na specjalistyczny oddział lub wskazuje dalszy sposób postępowania, np. przekazanie pacjenta do innego szpitala lub dalsze leczenie w trybie ambulatoryjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził w swoim wyroku, że szpitale nie mogą odmówić udzielenia świadczenia zdrowotnego osobie, która potrzebuje natychmiastowej pomocy medycznej ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia6.
Podobny zakres świadczeń jak opisany powyżej obowiązuje w szpitalnej izbie przyjęć. Z kolei świadczeniodawca udzielający świadczeń gwarantowanych w trybie hospitalizacji i hospitalizacji planowej powinien zapewnić pacjentowi co najmniej dostęp do środka transportu sanitarnego, z uwzględnieniem wskazań medycznych i ciągłości postępowania. 
W celu zabezpieczenia dziecka w czasie transportu może zostać oddelegowany lekarz pełniący dyżur na oddziale dziecięcym, pod warunkiem że w tym czasie oddział nie będzie pozbawiony wymaganej obsady lekarskiej. Niedopuszczalne jest, by z powodu oddelegowania lekarza do transportu oddział szpitala pozostał bez lekarskiego zaplecza. Naraża to oddelegowanego lekarza na odpowiedzialność karną, a także cywilną za pozostawienie pacjentów na oddziale bez opieki, do której sprawowania był prawnie zobowiązany. Odpowiedzialność za błędy organizacyjne poprzez niezapewnienie asysty lekarza podczas transportu dziecka w stanie zagrożenia życia, ponosi podmiot leczniczy prowadzący szpital, który powinien zapewnić pacjentowi transport sanitarny, z uwzględnieniem wskazań medycznych oraz ciągłości postępowania.

Zasady organizacji transportu dziecka do szpitala

W stanach zagrożenia życia dziecka zawsze należy wezwać zespół ratownictwa medycznego. O wysłaniu do dziecka zespołu specjalistycznego z lekarzem decyduje dyspozytor medyczny. W stanach nagłego pogorszenia stanu zdrowia dziecka w okresie od jego urodzenia do ukończenia 4. tyg.ż., a w przypadkach uzasadnionych medycznie – do końca 1. r.ż. – do dziecka przyjeżdża specjalny zespół wyjazdowy typu „N”, zapewniający transport przy użyciu inkubatora transportowego, w szczególności w takich stanach chorobowych, jak niewydolność oddechowa wymagająca sztucznej wentylacji, niewydolność układu krążenia, stany wymagające interwencji chirurgicznej i po zabiegach, a także w innych przypadkach (np. drgawki, niska waga urodzeniowa)7. 
Wyjazdowy zespół sanitarny typu „N” realizuje świadczenia opieki zdrowotnej, w stanach chorobowych, w stosunku do dzieci w wyżej opisanym wieku, w szczególności w przypadkach:

  • konieczności niezwłocznego wykonania zabiegu w innym podmiocie leczniczym – transport na zlecenie świadczeniodawcy, u którego hospitalizowane jest dziecko;
  • konieczności kontynuacji leczenia w innym podmiocie leczniczym – transport dziecka chorego odpowiednio do lub z ośrodka referencyjnego znajdującego się w rejonie lub poza rejonem działania, na podstawie zlecenia świadczeniodawcy, u którego hospitalizowane jest dziecko.

Realizacja transportu sanitarnego finansowanego ze środków publicznych wymaga zlecenia lekarza (felczera) ubezpieczenia zdrowotnego i jest możliwa do najbliższego podmiotu leczniczego realizującego świadczenia we właściwym zakresie oraz z powrotem w trzech przypadkach uzasadnionych medycznie:

  • konieczności podjęcia natychmiastowego leczenia w podmiocie leczniczym;
  • potrzeby zapewnienia ciągłości leczenia;
  • dysfunkcji narządu ruchu uniemożliwiającej korzystanie ze środków transportu publicznego, w celu odbycia leczenia8. 

Transport sanitarny może być realizowany w zakresie w nim określonym zarówno drogą lądową, jak i lotniczą. Transport lotniczy jest realizowany wyłącznie w przypadkach wskazanych w pkt 1 i 2, tj. w sytuacji, gdy zachodzi konieczność podjęcia natychmiastowego leczenia oraz potrzeba zapewnienia ciągłości leczenia. W innych niż wyżej wskazane przypadki, świadczeniobiorcy na podstawie zlecenia lekarza (felczera) ubezpieczenia zdrowotnego przysługuje przejazd środkami transportu sanitarnego odpłatnie lub za częściową odpłatnością9.
W stanach nagłych nie ma wymogu dopełnienia żadnych formalności, wyjazd karetki odbywa się bez zlecenia od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego i bez skierowania do szpitala, także dla dzieci bez obywatelstwa polskiego i nieubezpieczonych.
Transport sanitarny w POZ obejmuje przypadki łagodniejsze niż stany nagłe (w przypadku których należy wzywać zespół ratownictwa me...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy