Dołącz do czytelników
Brak wyników

Studium przypadku

6 maja 2022

NR 44 (Kwiecień 2022)

Probiotyki u dzieci nie tylko przy antybiotykoterapii

0 65

Stosowanie probiotyków nie jest niezbędne, ale w niektórych sytuacjach może być pomocne. Zdarza się, że zalecenia, nawet opublikowane w tym samym czasie, na podstawie tych samych lub zbliżonych danych, różnią się. Aby ułatwić lekarzom podejmowanie racjonalnych decyzji, artykuł zawiera, w postaci pytań i odpowiedzi, podsumowanie aktualnych danych z wiarygodnych metodologicznie badań z randomizacją lub ich metaanaliz, dotyczących stosowania probiotyków. Wybór został podyktowany kwestiami często poruszanymi zarówno przez lekarzy, jak i opiekunów dzieci.

Wżadnej sytuacji stosowanie probiotyków nie jest niezbędne, ale w niektórych może być pomocne. Dotyczy to przede wszystkim stosowania probiotyków (o udokumentowanym działaniu) w zapobieganiu biegunce związanej z antybiotykoterapią oraz w leczeniu ostrej biegunki infekcyjnej. Nie są to jedyne wskazania do stosowania probiotyków, choć zdarza się, że zalecenia, nawet opublikowane w tym samym czasie, na podstawie tych samych lub zbliżonych danych, różnią się. Aby ułatwić lekarzom podejmowanie racjonalnych decyzji, artykuł zawiera, w postaci pytań i odpowiedzi, podsumowanie aktualnych danych z wiarygodnych metodologicznie badań z randomizacją lub ich metaanaliz, dotyczących stosowania probiotyków. Wybór został podyktowany kwestiami często poruszanymi zarówno przez lekarzy, jak i opiekunów dzieci.

POLECAMY


Skąd zainteresowanie probiotykami? 


Zainteresowanie probiotykami wynika z roli, jaką w utrzymaniu zdrowia odgrywa mikrobiota. Ten termin określa wszystkie drobnoustroje (przede wszystkim bakterie, ale również archeony, grzyby oraz wirusy) zasiedlające organizm człowieka, głównie przewód pokarmowy [1]. Zamiennie używa się też określenia „mikrobiom”, ale może ono także oznaczać zbiór genów tworzonych przez mikrobiotę. Etiopatogenezę wielu chorób wiąże się z zaburzeniami mikrobioty, chociaż można mówić jedynie o powiązaniach, a nie o udokumentowanych związkach przyczynowo‑skutkowych. Uznanie roli mikrobioty sprawia, że zainteresowaniem cieszą się możliwości jej modyfikacji, aby uzyskać korzystny efekt kliniczny. 


Co to są probiotyki? 


Terminem probiotyki określa się żywe drobnoustroje, które podawane w odpowiednich ilościach wywierają korzystny efekt zdrowotny [2]. Należy je odróżniać od prebiotyków, synbiotyków oraz postbiotyków (tabela 1). Do drobnoustrojów o działaniu probiotycznym należą przede wszystkim bakterie wytwarzające kwas mlekowy z rodzajów Bifidobacterium i Lactobacillus (od 2020 roku obowiązuje nowa taksonomia drobnoustrojów historycznie należących do rodzaju Lactobacillus [3]; w celu zgodności z oryginalnymi publikacjami, w niniejszej pracy używane są nazwy stosowane przez autorów przedstawionych prac). Do dobrze znanych i przebadanych probiotyków należą również drożdżaki Saccharomyces boulardii. 


Na co zwracać uwagę, wybierając probiotyk? 


W tabeli 2 podsumowano, na co należy zwracać uwagę, wybierając probiotyk. Jednym z kryteriów są dane naukowe dotyczące skuteczności i bezpieczeństwa danego probiotyku (lub ich kombinacji). 
Jakie są typowe wskazania do stosowania probiotyków? W tabeli 3 podsumowano wskazania do stosowania probiotyków. Najlepiej przebadane jest stosowanie probiotyków w leczeniu lub zapobieganiu chorobom biegunkowym (tabela 4 i 5). 
 

Tab. 1. Definicje „biotyków” – probiotyków, prebiotyków, synbiotyków, postbiotyków 

Probiotyki  żywe drobnoustroje, które podawane w odpowiednich ilościach wywierają korzystny efekt zdrowotny [2]
Prebiotyki  substraty, które są wybiórczo wykorzystywane przez drobnoustroje gospodarza i w ten sposób korzystnie wpływają na stan zdrowia człowieka [44]
Synbiotyki  mieszanina składająca się z żywych drobnoustrojów i substratów wybiórczo wykorzystywanych przez drobnoustroje gospodarza, korzystnie oddziałujące na organizm gospodarza; działanie to może być komplementarne lub synergistyczne [45]
Postbiotyki  preparaty nieożywionych drobnoustrojów i/lub ich składników, korzystnie wpływające na zdrowie docelowego gospodarza [46]

 

Jaka jest rola probiotyków w zakażeniach układu oddechowego? 


Zakażenia dróg oddechowych należą do najczęstszych chorób wieku dziecięcego, a szczególnie sprzyja im sezon jesienno-zimowy. Stanowią problem zarówno zdrowotny, jak i ekonomiczny (absencja rodziców w pracy). W ok. 85–90% wywołane są przez wirusy, w tym: rynowirusy (gatunki A, B i C), koronawirusy (znane były jeszcze przed pandemią COVID-19 [4], wirusy grypy i grypy rzekomej, wirus RS, adenowirus i enterowirusy (np. Coxsackie) [5]. Chociaż ich przebieg jest zwykle łagodny, a liczba maleje z wiekiem, zainteresowaniem cieszą się metody zapobiegania zakażeniom. Zainteresowanie aktualnie jest jeszcze większe w związku z pandemią COVID-19. 

Wyniki kilku metaanaliz wykazały skuteczność probiotyków (jako grupy) w: 

  • zmniejszaniu ryzyka zakażeń górnych dróg oddechowych u dorosłych oraz dzieci [6],
  • zapobieganiu i leczeniu zakażeń dróg oddechowych u dzieci [7], [8],
  • zapobieganiu zakażeniom dróg oddechowych u dzieci uczęszczających do żłobka lub przedszkola [9]. 

Do probiotyków o udokumentowanym, choć umiarkowanym, efekcie klinicznym należy Lacticaseibacillus rhamnosus GG (wcześniejsza nazwa tego drobnoustroju to Lactobacillus rhamnosus GG; skrócona nazwa L rhamnosus GG, LGG [3]). Metaanaliza badań z randomizacją wykazała, że podawanie LGG, w porównaniu z placebo, zmniejsza ryzyko zakażeń dróg oddechowych u dzieci w wieku od 3 miesięcy do 7 lat uczęszczających do żłobka lub przedszkola. LGG skraca czas utrzymywania się objawów zakażenia dróg oddechowych średnio o ok. 19 h. Dobre efekty obserwowano po zastosowaniu LGG w dawce 109 CFU/24 h przez 3 miesiące w okresie jesienno-zimowym. LGG jest dostępny w Polsce, dlatego wyniki metaanalizy mają znaczenie praktyczne. Korzystny efekt w zapobieganiu zakażeniom dróg oddechowych wykazują również inne probiotyki, w tym L. reuteri DSM 17 938 [10], L. acidophilus NCFM (z/bez B. animalis subsp. lactis Bi07) oraz L casei DN 114 001 [11]. Ponieważ jednak oceniono je w pojedynczych badaniach, wnioski należy wyciągać ostrożnie. 
 

Tab. 2. Zasady wyboru probiotyku

Rodzaj, gatunek, szczep • właściwości probiotyków są w znacznej mierze szczepozależne; 
ważna jest znajomość szczepu, a nie tylko rodzaju lub gatunku
• przykłady identyfikacji:
– Lacticaseibacillus [wcześniej klasyfikowany jak Lactobacillus] (rodzaj)
– rhamnosus (gatunek) 
– GG (szczep) 
– ATCC 53103 (szczep; kolekcja drobnoustrojów) 
Preparaty jednoversus wieloszczepowe  wieloszczepowość per se nie gwarantuje lepszego efektu
Termin ważności  producent powinien gwarantować minimalną liczbę żywych drobnoustrojów przez cały okres ważności 
Warunki przechowywania  należy przestrzegać zaleceń producenta (niektóre probiotyki wymagają przechowywania 
w lodówce; inne w temperaturze pokojowej) 
Dawkowanie  • zwykle w jednostkach tworzących kolonie (ang. colony forming units, CFU)
• nie ma jednego dawkowania odnoszącego się do wszystkich probiotyków
• większa dawka nie zawsze jest bardziej skuteczna
Jakość  każda postać (leki, suplementy diety) podlega odrębnym regulacjom
lepsza jest jakość probiotyków zarejestrowanych jako leki, ale suplementy diety mogą być dobrej jakości
Dane naukowe  • każdy z probiotyków wymaga oddzielnych badań w celu określenia jego bezpieczeństwa i skuteczności w ściśle określonej sytuacji klinicznej
• nie należy ekstrapolować danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa określonego szczepu na inne, nawet tego samego rodzaju

ATCC, American Type Culture Collection; RCTs, randomized controlled trials

 

Tab. 3. Zalecenia towarzystw naukowych dotyczące stosowania probiotyków u dzieci w chorobach przewodu pokarmowego 

Ostry nieżyt żołądkowo-jelitowy ESPGHAN 2020 [47]
Sugeruje się stosowanie [zalecenie warunkowe; niska/bardzo niska jakość danych]:
• S. boulardii 
• L. rhamnosus GG 
• L. reuteri DSM 17938 
• L. rhamnosus 19070–2 i L reuteri DSM 12246 
Zapobieganie biegunce związanej ze stosowaniem antybiotyków  ESPGHAN 2016 [48]
• L. rhamnosus GG (mocne zalecenie; umiarkowana jakość danych)
• S. boulardii (mocne zalecenie; umiarkowana jakość danych)
Zakażenie C. difficile – zapobieganie  ESPGHAN 2016 [48]:
• S. boulardii [zalecenie warunkowe; niska/bardzo niska jakość danych]:
Zakażenie H. pylori  ESPGHAN/NASPGHAN (2017) [49] – niezalecane
Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna  ESPGHAN 2018 [50] – niezalecane 
Leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego  ESPHGAN/ECCO 2018 [51] – kombinacja 8 szczepów# lub Escherichia coli Nissle 1917
Pouchitis  ESPGHAN 2018 [50] – kombinacja 8 szczepów#
Kolka niemowlęca  EPA 2018(35) – L reuteri DSM 17938 w leczeniu kolki u niemowląt karmionych piersią
Zaparcie czynnościowe  ESPGHAN/NASPGHAN (2014) [52] – niezalecane
Zapobieganie martwiczemu zapaleniu jelit u wcześniaków

ESPGHAN 2020 [43] – sugerowane jest stosowanie (zalecenie warunkowe; niska jakość danych):
• L. rhamnosus GG ATCC 53103 
• B. infantis Bb-02, B lactis Bb-12 i Str thermophilus 

Brak zalecenia za lub przeciw (bardzo niska jakość danych):
• L. reuteri DSM 17938 
• B. bifidum NCDO 1453 & L acidophilus NCDO 1748 

Nie stosować (zalecenie warunkowe; bardzo niska jakość danych):
• B. breve BBG-001 
• S. boulardii

ECCO, European Colitis and Crohn Organization; EPA, European Paediatric Association; ESPGHAN, European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition; WAO, World Allergy Association. 
# L paracasei DSM 24733, L plantarum DSM 24730, L acidophilus DSM 24735, L delbrueckii subspecies bulgaricus DSM 24734, 
B longum DSM 24736, B infantis DSM 24737, B breve DSM 24732 oraz Str thermophilus DSM 247

 

Tab. 4. Probiotyki o udokumentowanym działaniu w zapobieganiu biegunce związanej ze stosowaniem antybiotyków

Kiedy rozpocząć podawanie probiotyku?  jak najwcześniej
Jak długo podawać probiotyk?  przez cały czas antybiotykoterapii 
Jak długo kontynuawać podawanie  probiotyku po zakończeniu antybiotykoterapii? brak konsensusu; ew. dodatkowo przez 7 dni 
po zakończeniu
Czy podawać probiotyk tylko jeżeli antybiotyk jest stosowany doustnie czy również dożylnie?  droga nie ma znaczenia, ważniejsze są antybiotyk 
i czynniki ryzyka 
Probiotyk bakteryjny i antybiotyk. Czy można stosować równocześnie?  w badaniach łącznie, ale oddzielne podawanie 
nie będzie błędem 

 

Tab. 5. Probiotyk o udokumentowanym działaniu w leczeniu ostrej biegunki infekcyjnej

Kiedy rozpocząć podawanie probiotyku? jak najwcześniej
Jak długo stosować probiotyk?  zwykle 5–7 dni 
Kontynuacja probiotyku po zakończeniu biegunki  w badaniach nie kontynuowano 
Biegunka wirusowa czy bakteryjna? efekt lepszy w biegunce wirusowej, ale zwykle etiologia nieznana 

 

Czy uzasadnione jest stosowanie probiotyków jako preparatów wspomagających odporność? 


Uznani immunolodzy z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, profesorowie Dominika Nowis i Jakub Gołąb, wypowiadając się w kontekście COVID-19, jednoznacznie stwierdzili, że „nie istnieją żadne leki, które mogłyby wzmocnić odporność człowieka i uchronić go przed zakażeniem” [12]. Jednoczenie wskazali czynniki, które osłabiają funkcjonowanie układu odpornościowego i których należy unikać. Należy do nich m.in. nieprawidłowe odżywianie się (niedożywienie, awitaminoza) [12]. Dobrze zbilansowana dieta powinna pokryć zapotrzebowanie na wszystkie niezbędne składniki odżywcze, gdyż warunkuje to optymalne funkcjonowanie układu immunologicznego. Istotną rolę w funkcjonowaniu układu odpornościowego odgrywa również prawidłowa mikrobiota. 


Czy istnieją racjonalne przesłanki do stosowania probiotyków u niemowląt urodzonych cięciem cesarskim? 


Częstość porodów rozwiązywanych cięciem cesarskim systematycznie wzrasta. Według zaleceń WHO, w krajach rozwiniętych, odsetek porodów zakończonych cięciem cesarskim nie powinien przekraczać 10–15% wszystkich żywych urodzeń [13]. Jednak poza Holandią, w której wskaźnik ten faktycznie oscyluje w granicach 10–14%, wszędzie indziej jest znacznie wyższy, zwłaszcza w sektorze prywatnym. Średnia dla Polski wynosi ok. 43% [14]. Jednocześnie wzrasta częstość występowania chorób, w których rolę może odgrywać dysbioza, czyli zaburzenia mikrobioty. Droga porodu (naturalna lub przez cięcie cesarskie), obok innych czynników, takich jak np. antybiotykoterapia stosowana w okresie okołoporodowym [15], rozważana jest jako jeden z czynników determinujących sposób kolonizacji przewodu pokarmowego w okresie wczesnoniemowlęcym. Poród drogą naturalną prowadzi do zasiedlenia głównie przez Lactobacillus i Prevotella charakterystycznych dla dróg rodnych matki. Poród drogą cesarskiego cięcia prowadzi do dominacji Straphylococcus oraz Propionibacterium pochodzących ze skóry matki [16]. Różnice w kompozycji mikrobioty w zależności od drogi porodu obserwowane są w początkowym okresie życia, zanikają wraz z wiekiem [17]. Zaburzenia kolonizacji przewodu pokarmowego obserwowane u niemowląt urodzonych drogą cięcia cesarskiego oraz możliwe następstwa w postaci ryzyka występowania niektórych chorób (patrz niżej) stanowią racjonalną przesłankę do stosowania interwencji modyfikujących mikrobiotę, w tym stosowania probiotyków. 


Jakie są następstwa zaburzeń mikrobioty obserwowanych u niemowląt urodzonych cięciem cesarskim? 


Przegląd systematyczny badań obserwacyjnych wykazał powiązania pomiędzy cięciem cesarskim a ryzykiem wystąpienia chorób, w tym [18]: 

  • zwiększone o 21% ryzyko wystąpienia astmy do 12. r.ż. [iloraz szans, odds ratio, OR, 1.2, 95% przedział ufności, confidence interval, CI, 1.1-1.3; 13 badań; prawie 900 tysięcy badanych),
  • zwiększone o 59% ryzyko wystąpienia otyłości do 5. r.ż. (OR 16, 95% CI 1.3-1.9; 6 badań, ponad 60 tys. badanych).

Autorzy innego przeglądu systematycznego, na podstawie analizy danych z 61 badań, którymi łącznie objęto 20 mln porodów, wykazali [19]:

  • zwiększenie o 33% ryzyka zaburzeń ze spektrum autyzmu (OR, 1.33; 95% CI 1.25-1.4); 
  • zwiększenie o 17% zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) (OR 1.17; 95% CI 1.07-1.26). 
     

Mechanizm odpowiedzialny za ryzyko występowania ww. chorób nie jest dokładnie poznany, ale rozważany jest wpływ dysbiozy, czyli wspomnianych wcześniej zaburzeń składu i funkcji drobnoustrojów zasiedlających przewód pokarmowy, u niemowląt urodzonych cięciem cesarskim. Nie można wykluczyć roli dodatkowych czynników, w tym leków, zwłaszcza antybiotykoterapii stosowanej w okresie okołoporodowym oraz sposobu żywienia (karmienie piersią vs karmienie produktami zastępującymi mleko matki oraz czasu i sposobu rozszerzania diety). 


Jakie są efekty stosowania probiotyków u niemowląt urodzonych cięciem cesarskim? 


Efekty stosowania tzw. biotyków (m.in. probiotyków) u niemowląt urodzonych drogą cięcia cesarskiego były przedmiotem wielu badań [19], w tym podsumowanych przez autorów aktualnego (2022 rok) przeglądu systematycznego. Analizą objęto dane z 12 badań opublikowanych do października 2021 roku. Oceniane probiotyki zawierały bakterie z rodzaju Lactobacillus, Bifidobacterium, Propionibacterium i Streptococcus lub ich kombinacje, w dawkach od 2 × 106 do 9 × 1011 CFU/dziennie, które podawano w okresie ciąży i/lub laktacji lub w mleku modyfikowanym. W niektórych badaniach dodatkowo stosowano prebiotyki (galaktooligosacharydy, fruktooligosacharydy lub inne oligosacharydy). W grupach otrzymujących ww. interwencje, w porównaniu z grupami kontrolnymi, stwierdzano większe podobieństwo mikrobioty jelitowej do stwierdzanej u niemowląt urodzonych drogą naturalną, zwłaszcza odnośnie do kolonizacji Bifidobacterium. Efekt ten był większy u niemowląt karmionych piersią. Lepszy efekt, zwłaszcza w odniesieniu do kolonizacji Bifidobacterium, obserwowano w badaniach, w których interwencja była zastosowana wcześnie po porodzie. Korzystne zmiany mikrobioty obserwowano również po zakończeniu interwencji [20]. Wyniki badań wskazujących na możliwość modyfikacji mikrobioty są obiecujące. Brakuje jednak badań interwencyjnych, które jednoznacznie wskazywałyby, że zmianom mikrobioty towarzyszy korzystny efekt kliniczny. 


Czy wpływ probiotyków na mikrobiotę uzasadnia ich rutynowe stosowanie u wszystkich niemowląt urodzonych cięciem cesarskim? 


Największe znaczenie ma karmienia piersią, które korzystnie wpływa na mikrobiotę jelitową niemowląt urodzonych drogą cięcia cesarskiego. Jak wspomniano powyżej, stosowania mleka modyfikowanego z „biotykami” może wpływać na mikrobiotę, ale nadal brakuje badań interwencyjnych, które jednoznacznie wskazywałyby, że zmianom mikrobioty towarzyszy korzystny wpływ na ryzyko wystąpienia chorób przewlekłych, w tym ryzyko alergii, otyłości. Nie ma mocnych danych „za” lub „przeciw”. Podejmując decyzję o zastosowaniu konkretnego preparatu zastępującego mleko matki, zawierającego „biotyki”, warto omówić z opiekunami dziecka, czy spodziewane korzyści są zgodne z ich oczekiwaniami i warte poniesionych kosztów.


Czy uzasadnione jest stosowanie probiotyków w zapobieganiu alergii na pokarm?


W rozwoju alergii rolę odgrywa wiele czynników, w tym: czynniki genetyczne, środowiskowe, dieta, mikrobiota, atopowe zapalenie skóry (egzema) – zwłaszcza pojawiające się w pierwszych miesiącach życia, umiarkowane lub ciężkie (dotyczy zwłaszcza alergii na jajo kurze i orzeszki ziemne); ekspozycja na alergeny (w tym czas, dawka i droga ekspozycji – skórna ekspozycja u niemowląt z egzemą, w porównaniu z doustną ekspozycją, zwiększa ryzyko alergii). Dysbioza jest więc jednym, ale nie jedynym czynnikiem odgrywającym rolę w patogenezie chorób alergicznych. Zgodnie z aktualnymi (2021 rok) wytycznymi Europejskiej Akademii Alergologii i Immunologii Klinicznej dotyczącymi zapobiegania alergii na pokarm, ze względu na niejednoznaczne dane, w odniesieniu do prebiotyków, probiotyków lub synbiotyków u kobiet w ciąży i lub karmiących piersią i/lub niemowląt nie można sfomułować zalecenia „za” lub „przeciw” ich stosowaniu [21]. Jest to jedna z opcji możliwych do rozważenia, ale nie ma danych uzasadniających ich rutynowe stosowanie. 


Czy uzasadnione jest stosowanie probiotyków w zapobieganiu lub leczeniu atopowego zapalenie skóry? 


Liczba badań – zgodnie z najbardziej aktualnymi przeglądami systematycznymi jest to 68 badań z randomizacją, którymi objęto ponad 9500 badanych [22–25] – wskazuje na ogromne zainteresowanie zastosowaniem probiotyków w zapobieganiu i leczeniu atopowego zapalenia skóry. Probiotyki – jako grupa – potencjalnie mogą odgrywać rolę w zapobieganiu atopowego zapalenia skóry [26]. Brakuje jednak precyzyjnych zaleceń, który probiotyk należy zastosować. Zgodnie z aktualnymi (2018) wytycznymi europejskimi [27, 28] oraz polskimi [29], dane dotyczące roli probiotyków w leczeniu są sprzeczne i nie zaleca się ich rutynowego stosowania w leczeniu atopowego zapalenia skóry. 


Czy uzasadnione jest stosowanie probiotyków w kolce niemowlęcej? 


Kolka niemowlęca jest częstym zaburzeniem, dotyczącym ok. 10–40% niemowląt. Jej etiopatogeneza pozostaje niejasna, ale wyniki badań doświadczalnych wskazują na rolę dysbiozy. Stąd próby leczenia, polegające na modyfikacji mikrobioty, poprzez stosowanie probiotyków zarówno w zapobieganiu, jak i leczeniu kolki niemowlęcej. 

Przegląd Cochrane (2019) [30] wykazał, że profilaktyczne podawanie L. reuteri DSM 17 938 w dawce 108 CFU przez pierwsze trzy miesiące życia zmniejsza, w porównaniu z placebo, nasilenie kolki jelitowej [31]. Dane dotyczące innych probiotyków są ograniczone [32]. 

W leczeniu kolki wyniki kilku metaanaliz dowodzą, że stosowanie L. reuteri DSM 17 938 w dawce 1 × 108 CFU, w porównaniu z placebo, skraca czas płaczu/grymaszenia/marudzenia u niemowląt karmionych piersią. Efekt u niemowląt karmionych mieszanką mleczną nie był jednoznaczny [33, 34]. Według ekspertów European Paediatric Association dostępne dane uzasadniają stosowanie L reuteri DSM 17 938 w leczeniu kolki u niemowląt karmionych piersią [35]. 

Innym probiotykiem o udokumentowanym działaniu w leczeniu kolki niemowlęcej jest B. lactis Bb12. Wyniki dwóch badań z randomizacją przeprowadzonych u niemowląt karmionych piersią z kolką niemowlęcą rozpoznaną na podstawie kryteriów rzymskich III wykazały, że stosowanie B. lactis Bb12 (w dawce co najmniej 108 CFU/dzień, przez 21–28 dni), w porównaniu ze stosowaniem placebo, zwiększało szansę sukcesu terapeutycznego (skrócenie czasu płaczu o min. 50% w stosunku do stanu wyjściowego) [36, 37]. Dane na temat skuteczności innych probiotyków – pozytywne lub negatywne – są zwykle ograniczone do pojedynczych badań, stąd nie można wyciągnąć ostatecznych wniosków [38–40]. 


Czy uzasadnione jest stosowanie probiotyków u wcześniaków?


Stosowanie probiotyków u wcześniaków dyskutowane jest w kontekście zapobiegania martwiczemu zapaleniu jelit (ang. necrotizing enterocolotis, NEC). Schorzenie dotyczy głównie noworodków przedwcześnie urodzonych. Prawie połowa wymaga leczenia operacyjnego, a śmiertelność w przebiegu NEC szacowana jest na ok. 10–50%. W etiopatogenezie rolę mogą odgrywać zaburzenia mikrobioty przewodu pokarmowego, stąd badania z zastosowaniem probiotyków. Według ESPGHAN, jeżeli spełnione są wszystkie warunki bezpieczeństwa, warunkowo zalecane jest stosowanie: 

  • L. rhamnosus GG ATCC 53 103 (w dawce od 1 x 109 CFU do 6 x 109 CFU) (niska jakość danych);
  • B. infantis Bb-02, B. lactis Bb-12, Str. thermophilus TH-4 w dawce 3.0 do 3.5 × 108 CFU (każdego szczepu) (niska jakość danych).
     

Eksperci ESPGHAN wskazali nie tylko szczepy zalecane, ale również takie, które nie powinny być stosowane (tabela 3). Dodatkowo zwrócono uwagę, że żaden z poddanych ocenie probiotyków nie był skuteczny w odniesieniu do wszystkich istotnych punktów końcowych, w tym sepsy, NEC i zgonów. 


Kiedy nie należy stosować probi

...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy