Dołącz do czytelników
Brak wyników

Studium przypadków

7 marca 2019

NR 25 (Luty 2019)

Mikrobiota a probiotyki. Co nowego?

0 15

Przewód pokarmowy człowieka to złożona i dynamiczna sieć zależności pomiędzy gospodarzem a mikrobiotą. Ilość drobnoustrojów zasiedlających przewód pokarmowy człowieka jest ogromna i ich znaczenie w utrzymaniu zdrowia bardzo ważna. Skład mikrobioty jest indywidualny i unikatowy dla każdego człowieka. Modyfikacja zaburzonej lub profilaktyka dysbiozy jest możliwa poprzez stosowanie probiotyków ale tylko mających udokumentowaną w badaniach klinicznych skuteczność.

Przewód pokarmowy i nierozerwalnie związana z nim czynnościowo mikrobiota (nazywana superorganizmem) są największym ośrodkiem układu odpornościowego. Przewód pokarmowy człowieka to złożona i dynamiczna sieć zależności pomiędzy gospodarzem a mikrobiotą. Mikrobiota jest niejednorodnym ekosystemem złożonym z różnorodnych mikroorganizmów: bakterii, drożdży, eukariontów oraz wirusów; razem zawierających ponad 3 miliony genów. Skład mikrobioty jest indywidualny i unikatowy dla każdego człowieka.
Od ponad dekady obserwujemy znaczący wzrost liczby publikacji dotyczących mikrobioty jelitowej. 
W 2017 roku opublikowano na temat mikrobioty ponad 7 tys. prac, co pozwoliło na uzyskanie odpowiedzi na zadawane często pytania: jakie drobnoustroje zasiedlają nasz przewód pokarmowy, jakie jest ich znaczenie oraz jaki jest genetyczny potencjał mikrobioty. Ta wiedza jest nadal i stale aktualizowana.
Można powiedzieć, że liczba drobnoustrojów zasiedlających przewód pokarmowy człowieka jest ogromna i stwierdzić, że ich znaczenie w utrzymaniu zdrowia jest bardzo ważne. Ekosystem mikrobiontów przewodu pokarmowego pełni ważne funkcje: ochronne, troficzne i metaboliczne.
Przewód pokarmowy człowieka kolonizują głównie cztery typy bakterii: Bacteroides (Gram –) (23%), Proteobacteria (23%) Acinobacteria (Gram +) (13%) i najliczniejsze Firmicutes (Gram +) (64%), w skład których wchodzi ponad 200 rodzajów.
Rozmieszczenie bakterii w przewodzie pokarmowym nie jest jednorodne i zależy od odcinka przewodu pokarmowego (od 101–103 komórek bakterii/gram treści w żołądku/dwunastnicy do 1012–1014 komórek/gram treści jelitowej w okrężnicy), a liczebność bakterii zasiedlających przewód pokarmowy przewyższa 1,3-krotnie liczbę wszystkich komórek ludzkiego ciała. Masę bakterii jelitowych ocenia się na 1,5–2 kg.
W badaniach mutagenomowych stwierdzono, że w przewodzie pokarmowym człowieka znajduje się około 3,3 miliona unikatowych genów, około 150 razy więcej niż w genomie człowieka, dlatego mikrobiotę przewodu pokarmowego uważa się za „drugi genom” człowieka.
Na kształtowanie mikrobioty/kolonizację przewodu pokarmowego już w okresie noworodkowym mają wpływ między innymi: czas trwania ciąży, sposób rozwiązania ciąży, karmienie piersią oraz otaczające środowisko.
Kluczowym czynnikiem mającym wpływ na kolonizację przewodu pokarmowego dzieci ma mleko matczyne bogate w oligosacharydy, które sprzyjają szybkiemu rozwojowi szczepów Lactobacillus i Bifidobacterium. Mikrobiota komensalna i gospodarz tworzą unikatowy ekosystem zasiedlający cały przewód pokarmowy, a każda zmiana w jednym z elementów może zakłócić homeostazę całego ekosystemu. 
W ostatnich badaniach udowodniono, że ważną rolę w patogenezie wielu chorób związanych ze zmianą mikrobioty odgrywa zjawisko uszkodzenia bariery jelitowej (leaky gut), a nawet, że mózg wpływa na skład mikrobioty, a mikrobiom na pracę mózgu. Aktualnie stan równowagi nazywamy stanem różnorodności lub eubiozą, natomiast niekorzystne zmiany w układzie jakościowym i ilościowym mikrobioty przewodu pokarmowego to dysbioza.
Geny ludzkiej mikrobioty przewodu pokarmowego kodują białka, enzymy i inne produkty, które biorą udział w regulacji mechanizmów odpornościowych oraz metabolizmie glukozy, tłuszczów i białek. Dysbioza, czyli zaburzenia składu i funkcji mikrobioty, stanowi ważny czynnik w patogenezie wielu chorób. Modyfikację dysbiozy można uzyskać, stosując probiotyki.
Termin „probiotyk” został wprowadzony do piśmiennictwa naukowego przez Stillwell i Lilly w 1956 roku. Określono w ten sposób substancję, która wywiera korzystny wpływ na równowagę mikrobioty jelitowej. W kolejnych latach badacze podejmowali próbę stworzenia bardziej precyzyjnej definicji i tak Fuller w 1989 roku opublikował pracę Probiotics in man and animals, w której określił mianem probiotyku dodatek żywieniowy wywierający korzystny wpływ na organizm gospodarza poprzez przywrócenie równowagi mikrobioty jelitowej.
Aktualnie przyjmuje się, że probiotyki to produkty zawierające ściśle określone, żywe drobnoustroje, które po zastosowaniu w odpowiednich ilościach wpływają na ekosystem organizmu gospodarza i wywierają korzystne działanie na zdrowie. Do probiotyków zaliczamy przede wszystkim bakterie z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium oraz drożdżaki S...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy