Biegunka związana z antybiotykoterapią. Jak rozpoznać, leczyć i zapobiegać? Czy stosować probiotyki?

Studium przypadku

Stosowanie antybiotyków, zwłaszcza o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, wiąże się z ryzykiem pojawienia się biegunki. Częstość występowania biegunki związanej z antybiotykoterapią waha się w zależności od badanej populacji i definicji, oscylując w przedziale od 2% do 80%, przy czym szacuje się, że dotyczy ona średnio 19% dzieci. Za najważniejszą przyczynę prowadzącą do rozwoju biegunki poantybiotykowej uważa się dysbiozę, czyli zaburzenia ilościowe i czynnościowe mikrobioty, z utratą pożytecznych drobnoustrojów, ekspansją patobiontów i zmniejszeniem różnorodności. W artykule podsumowano aktualne dane dotyczące biegunki związanej ze stosowaniem antybiotyków: jak ją rozpoznawać, leczyć oraz zapobiegać (ze szczególnym uwzględnieniem roli probiotyków).

Wprowadzenie 

Antybiotyki stanowią jedno z największych odkryć medycyny. Odgrywają kluczową rolę w walce z zakażeniami bakteryjnymi i wieloma chorobami zakaźnymi, jednak ich stosowanie może prowadzić do szeregu poważnych zagrożeń dla zdrowia, a czasami nawet życia. Polska, pomimo licznych działań mających na celu ograniczenie stosowania antybiotyków, pozostaje w czołówce krajów, w których stosuje się ich najwięcej [1]. W przeliczeniu na liczbę mieszkańców, w lecznictwie otwartym stosujemy ponad 2 razy więcej antybiotyków niż w Austrii czy Holandii. 

Niekorzystne skutki antybiotykoterapii obejmują antybiotykooporność (wg WHO, aktualnie jest to jedno z dziesięciu największych zagrożeń dla zdrowia publicznego [2]) oraz dysbiozę, czyli zaburzenia ilościowe i czynnościowe mikrobioty, z utratą pożytecznych drobnoustrojów, ekspansją patobiontów (potencjalnych patogenów) i utratą różnorodności [3]. Ta ostatnia, zwłaszcza jeżeli antybiotyki stosowane są we wczesnym okresie życia, może prowadzić do różnych chorób przewlekłych. Wprawdzie wyniki badań nie zawsze są jednoznaczne, ale wiele z nich dowodzi, że stosowanie antybiotyków we wczesnym okresie życia wpływa na wystąpienie chorób układu odpornościowego (np. alergii, astmy oskrzelowej), chorób autoimmunizacyjnych (np. cukrzycy, celiakii), otyłości oraz zaburzeń ze spektrum autyzmu [4]. Dostępne dane naukowe wskazują na zależności, ale nie udokumentowano związku przyczynowo-skutkowego, stąd konieczność dalszych badań. Innym poważnym problemem jest biegunka poantybiotykowa. 

Niniejszy artykuł ma na celu podsumowanie aktualnych danych dotyczących biegunki związanej ze stosowaniem antybiotyków, w tym sposobów rozpoznawania, leczenia i zapobiegania, ze szczególnym uwzględnieniem roli probiotyków.

Biegunka poantybiotykowa

Biegunka związana ze stosowaniem antybiotyków charakteryzuje się częstszym niż zwykle wypróżnianiem się oraz luźniejszą konsystencją stolca [5, 6]. Objawy te są związane z przyjmowaniem leków przeciwdrobnoustrojowych i nie można ich wytłumaczyć innymi przyczynami. Częstość występowania biegunki związanej z antybiotykoterapią waha się w zależności od badanej...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!

Przypisy

    POZNAJ PUBLIKACJE Z NASZEJ KSIĘGARNI