Beta-glukan w immunomodulacji u dzieci – co pediatra powinien wiedzieć

Zakażenia układu oddechowego (ZDO) należą do najczęstszych problemów zdrowotnych u niemowląt i małych dzieci, szczególnie w okresie uczęszczania do żłobka, przedszkola lub szkoły. Wynika to z niedojrzałości układu odpornościowego, pierwszych intensywnych kontaktów z patogenami oraz częstej ekspozycji na zakażenia w grupie rówieśniczej. Najczęstszą chorobą wieku dziecięcego jest przeziębienie, które prowadzi do licznych konsultacji lekarskich i nieobecności w placówkach edukacyjnych. Większość dzieci zdrowieje w ciągu 7–10 dni, jednak u dzieci z astmą, chorobami przewlekłymi lub zaburzeniami odporności infekcja może mieć cięższy przebieg i prowadzić do zapalenia płuc [2].
Zachorowania mają przebieg sezonowy, a szczególne znaczenie ma okres jesienno-zimowy, kiedy zwiększa się krążenie wielu wirusów oddechowych. Należy jednak podkreślić, że sama sezonowość infekcji nie oznacza niedoboru odporności i nie powinna być automatycznie traktowana jako wskazanie do stosowania preparatów immunomodulujących.
Związek między odżywianiem a odpornością jest niekwestionowany. Najstarsze badania z zakresu immunologii żywienia koncentrowały się głównie na określeniu optymalnego składu pożywienia i wykorzystaniu tych informacji w zapobieganiu chorobom zakaźnym oraz w leczeniu wspomagającym trwających infekcji. Stopniowo zaczęto rozumieć, że każdej chorobie zakaźnej towarzyszy zmniejszenie podaży pożywienia oraz zmiany w jego składzie, co skutkuje istotnymi zmianami, a nawet zahamowaniem wielu funkcji odpornościowych. W odporności komórkowej obserwuje się osłabienie i opóźnienie reakcji nadwrażliwości, spadek liczby limfocytów T oraz dysfunkcję fagocytarną. Wpływ na odporność humoralną objawia się zmniejszeniem wydzielania IgA i przeciwciał, zaburzeniem ich powinowactwa, a także obniżoną aktywnością składników dopełniacza. Co istotne, pierwszą reakcją obronną organizmu na zakażenie jest uwalnianie cytokin anoreksygennych – cytokiny, takie jak IL-1, IL-6, IL-8 i TNF-α, mogą zmniejszać przyjmowanie pożywienia [1]. W toku ewolucji organizmy wielokomórkowe wykształciły zdolność rozpoznawania beta-glukanów jako obcych i reagowania na nie za pośrednictwem różnych mechanizmów odpornościowych. Zdolność ta jest zakodowana u wszystkich gatunków, od bezkręgowców po człowieka, a beta-glukany należą do nielicznych immunostymulantów wykazujących aktywność w całym spektrum ewolucyjnym – od dżdżownic i pszczół, przez ryby i drób, aż po naczelne i ludzi [1]. Historycznie rzecz ujmując, ludzie już w czasach prehistorycznych byli świadomi właściwości leczniczych niektórych grzybów – starożytny tekst indyjski spisany około 5000 lat temu omawia lecznicze działanie grzybów, a japońska legenda mówi o małpach, które po zjedzeniu grzyba Lentinula edodes (shiitake) nie zapadały na raka ani żadną inną chorobę [1].

Choroby układu oddechowego

W praktyce za nawracające zakażenia często przyjmuje się co najmniej 8 epizodów rocznie u dzieci poniżej 3. r.ż. oraz co najmniej 6 epizodów rocznie u dzieci starszych, pod warunkiem że między infekcjami występują okresy pełnego zdrowia i nie stwierdza się choroby leżącej u ich podłoża [3].
U dzieci z częstymi lub przedłużającymi się infekcjami należy...