Dołącz do czytelników
Brak wyników

Studium przypadku

7 czerwca 2018

NR 14 (Kwiecień 2017)

Ssanie palca – korzyści i wady

363

Ssanie palca jest naturalnym etapem w rozwoju dziecka. Takie zachowanie spotykane jest u ludzi, a także u małp człekokształtnych [1]. Już w łonie matki podczas wykonywania badania USG możemy zaobserwować odruch ssania u dziecka. Częstość występowania problemu, jakim jest ssanie palca, szacuje się w literaturze na ok. 20%. Parafunkcje mają znaczenie w rozwoju wad zgryzu, co wpływa również na zaburzenia rozwoju mowy, a w konsekwencji wymowy. Ostatnie doniesienia naukowców z Nowej Zelandii wskazują, że ssanie palca może mieć korzystny wpływ na redukcję częstości występowania alergii skórnych, przy jednoczesnym braku wpływu na rozwój astmy czy kataru siennego.

Fizjologiczny odruch ssania wraz z odruchem szukania należą do najsilniejszych odruchów u noworodków. W prawidłowym procesie rozwoju układu nerwowego u dzieci odruch szukania zanika ok. 7. m.ż., natomiast odruch ssania w okresie między 1. a 2. r.ż. [2, 3]. Odruch ssania kciuka możemy zaobserwować już w 11. tygodniu ciąży, wówczas dziecko zaczyna również połykać płyn owodniowy [4]. Natomiast pełen rozwój tego odruchu możemy stwierdzić w okresie między 25. a 28. tygodniem ciąży [5]. 
Istnieje wiele hipotez wyjaśniających przyczynę nawykowego ssania palca. Jedna z nich mówi o potrzebie zaspokojenia odruchu ssania [6]. W piśmiennictwie można znaleźć informacje, jakoby przyczyną digitomanii były zaburzenia emocjonalne [7]. W przeciwwadze do tej hipotezy istnieją również badania wskazujące na brak takiej zależności [8, 9]. Wśród czynników wpływających na przewlekły nawyk ssania wymienia się:

  • przebyte choroby,
  • wychowanie w trudnych warunkach społeczno-śro-
  • dowiskowych,
  • uległą osobowość,
  • nieśmiałość, lękliwość,
  • poziom wykształcenia rodziców [10, 11].

Częstość występowania parafunkcji, jaką jest ssanie palca, jest różnie oceniana przez różnych autorów. U trzylatków ze Szwecji i Norwegii stwierdzono częstość występowania tego nawyku w zakresie od 10% do 19% [12]. Wśród dzieci przedszkolnych we Wrocławiu najczęstszą parafunkcją było ssanie palca – u 23,5% badanych [13]. Zaobserwowano widoczne zmniejszanie się częstości ssania palca wraz z wiekiem: trzylatki 35,9%, czterolatki 25,8%, pięciolatki 21,4%, sześciolatki 17,4%, siedmiolatki 17,7%. Jednocześnie autorzy nie stwierdzają istotnej statystycznie różnicy w odniesieniu do płci dziecka (chłopcy – 22,8%, dziewczęta – 24,4%). W grupie dzieci uczęszczających do przedszkoli w Swarzędzu, podobnie jak we Wrocławiu, najczęstszą parafunkcją było ssanie palca, stwierdzono ją u 37,8% badanych [14]. U czterolatków w tym badaniu ssanie palca występowało u 53,2% dzieci, u pięciolatków – 66,7%, sześciolatków – 17,2%. Częściej nawyk ssania stwierdzano u dziewcząt (65,7%). 
Przyjmuje się, że odruch ssania zanika w okresie między 1. a 2. r.ż. dziecka [15]. Zdaniem specjalistów Amerykańskiej Akademii Stomatologii Dziecięcej (American Academy of Pediatric Dentistry) większość dzieci przestaje ssać palce w okresie od 2. do 4. r.ż. [16]. Nawyk ten wymaga podejmowania działań u dzieci po skończeniu 3. r.ż., aby nie utrwalił się
on w przyszłości. 

Problemy stomatologiczne

Gdy odruch ssania trwa od kilkunastu godzin w ciągu doby, przedłuża się do 2. lub 3. r.ż., bądź wyjęcie z ust palca wiąże się
z gwałtowną reakcją dziecka, wówczas możemy mówić o nawyku ssania [17]. Długość trwania nawyku, intensywność oraz częstotliwość w ciągu doby mają wpływ na typ wady zgryzu [18].
Aktywne ssanie palca może być przyczyną:

  • zgryzu otwartego częściowego przedniego (w mechanizmie obniżenia pionowego wzrostu przedniej części wyrostka zębodołowego) – najczęstszy skutek ssania palców,
  • tyłozgryzu i tyłożuchwia (w mechanizmie wypychania szczęki do przodu),
  • protruzji siekaczy dolnych (w wyniku poziomej siły wytwarzanej przez palec),
  • zgryzu krzyżowego bocznego (w wyniku przedniej rotacji szcz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy