Omówienie Stanowiska i Zaleceń PTGHIŻ w sprawie rozpoznawania i leczenia zaparcia czynnościowego u niemowląt, dzieci i młodzieży, które ukazały się w „Pediatrii po Dyplomie” w czerwcu 2022 r.

Studium przypadku

Do zajęcia się problemem rozpoznawania oraz leczenia zaparcia czynnościowego skłoniły nas, autorów, opracowania, własne niezbyt optymistyczne obserwacje z gabinetów i klinik, w których pracujemy, jak również wyniki analiz przestrzegania przez lekarzy pierwszego kontaktu w Holandii i Stanach Zjednoczonych zaleceń ESPGHA/NASPGHAN z 2014 r. w omawianym temacie. Dwa opracowania z 2018 r. wskazują na wciąż niedostateczną znajomość tej problematyki wśród pediatrów i lekarzy pierwszego kontaktu i w związku z tym popełnianie przez nich wielu podstawowych błędów diagnostycznych, jak i terapeutycznych. Co ciekawe, my także, jeszcze przed ukazaniem się polskich wytycznych przeprowadziliśmy takie badanie ankietowe, którego wyniki zechcemy niebawem opublikować – wstępne dane wskazują jednak, że nasze odczucia oraz wyniki cytowanych opracowań są zbieżne.

Jeśli chodzi o częstość występowania zaparcia czynnościowego w populacji dziecięcej w omawianym stanowisku autorzy wskazują, że w oparciu na najnowszych danych z 2018 r. bazujących na IV kryteriach rzymskich częstość występowania zaparcia czynnościowego szacowana jest na 9,5% (95% przedział ufności [CI – confidence interval] 7,5–12,1). Jest to zgodne z naszymi odczuciami, gdyż mniej więcej 40% porad gastroenterologicznych dotyczy zaparcia. 

Podstawowym mechanizmem powstawania zaparcia czynnościowego (>95% wszystkich postaci zaparcia), na który zwracają uwagę zarówno autorzy krajowych, jak i międzynarodowych zaleceń, zwłaszcza u małych dzieci, jest mechanizm błędnego koła. Ból przy defekacji powoduje lęk przed oddawaniem stolca i odruchowe powstrzymywanie defekacji. Zalegający stolec ulega zagęszczeniu, staje się jeszcze twardszy, w związku z czym strach się nasila. Charakterystyczne są także związane z tym tzw. zachowania retencyjne, czyli wykonywanie różnych działań (siadanie na pięcie, opieranie się o różne przedmioty, chowanie się itp.). Mechanizm ten może doprowadzić do tzw. retencyjnego nietrzymania stolca i zanieczyszczania się. Dzieci takie kierowane są często, przez mało doświadczonych lekarzy, do gastrologa z rozpoznaniem biegunki, na którą, o dziwo, my bardziej doświadczeni, podajemy środki rozluźniające, czyli makrogole. 

POLECAMY

Innymi mechanizmami i uwarunkowaniami zaparcia czynnościowego są: brak czasu na defekację, złe warunki sanitarne, niewłaściwy, często zbyt wczesny, trening czystości, czynniki dietetyczne (mała podaż płynów, błonnika), choć nie od diety należy zaczynać terapię, brak ruchu, różnorodne czynniki psychogenne, rodzicielskie i być może takż...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!

Przypisy