Dołącz do czytelników
Brak wyników

Studium przypadków

21 grudnia 2018

NR 24 (Grudzień 2018)

Kamica żółciowa u dzieci

0 36

Kamica pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych to relatywnie rzadka choroba w populacji dziecięcej. W niniejszym opracowaniu przedstawiono objawy, diagnostykę i leczenie kamicy żółciowej u dzieci. Nadal brak jest jasnych wytycznych postępowania w kamicy żółciowej u dzieci.

Kamica żółciowa jest chorobą polegającą na powstawaniu złogów w pęcherzyku żółciowym lub w drogach żółciowych: zewnątrzwątrobowych i wewnątrzwątrobowych wskutek wytrącania się składników żółci. Kamicę dróg żółciowych możemy podzielić na pierwotną, w której złogi powstają w drogach żółciowych de novo, oraz na wtórną, w której złogi pochodzą z pęcherzyka żółciowego. 
Zdecydowanie najczęściej, we wszystkich grupach wiekowych, spotyka się kamicę pęcherzyka żółciowego oraz, znacznie rzadziej, wtórną kamicę dróg żółciowych zewnątrzwątrobowych. W zależności od składu wyróżnia się kamienie żółciowe cholesterolowe, barwnikowe lub mieszane; najczęściej spotykane są kamienie cholesterolowe i mieszane [1]. Jedynie u niemowląt i u pacjentów z chorobami hemolitycznymi częściej widuje się kamienie barwnikowe [2]. Częstość występowania kamicy żółciowej szacuje się na około 0,1–0,6% w populacji pediatrycznej; największa jest u nastolatków [3].

Czynniki ryzyka kamicy żółciowej u dzieci [3, 4, 5, 6]

Do najlepiej zidentyfikowanych czynników ryzyka w populacji dziecięcej należą:

  • dodatni wywiad rodzinny,
  • choroby hemolityczne, np. anemia sierpowata, talasemie, sferocytoza,
  • otyłość,
  • wcześniactwo,
  • sepsa (posocznica),
  • całkowite żywienie pozajelitowe,
  • przewlekłe choroby wątroby, np. mukowiscydoza, choroba Wilsona,
  • nieswoiste choroby zapalne jelit, stan po resekcji jelita krętego,
  • leki, np. furosemid, ceftriakson,
  • szybka utrata masy ciała,
  • choroby endokrynologiczne, np. niedoczynność tarczycy, nadczynność kory nadnerczy, cukrzyca,
  • anomalie anatomiczne (bardzo rzadko).

Ponadto wykryto geny, które mogą predysponować do rozwoju kamicy, np. mutacje w obrębie genu ABCB zwiększają ryzyko kamicy żółciowej [7]. U dzieci aż w 23–50% nie udaje zidentyfikować żadnego czynnika ryzyka. 

Kamica pęcherzyka żółciowego 

Kamica pęcherzyka żółciowego u dzieci występuje znacznie rzadziej, tj. u 0,13–1,9% dzieci, w porównaniu z populacją osób dorosłych, w której częstość występowania wynosi 15–20%. Równie często chorują chłopcy i dziewczynki, jedynie wśród nastolatków zaczynają przeważać dziewczynki (podobnie jak u dorosłych) [8].
U dzieci kamica pęcherzyka żółciowego jest bezobjawowa w około 17–50% (u dorosłych nawet w 80%). W objawowej kamicy pęcherzyka żółciowego dominuje charakterystyczny ból brzucha (tzw. kolka żółciowa): ostry, stały, zlokalizowany w nadbrzuszu, trwający zazwyczaj do kilku godzin potem stopniowo ustępujący, promieniujący do prawej łopatki, często występujący po tłustym posiłku. U mniejszych dzieci dolegliwości bólowe mogą mieć charakter mniej specyficzny. Bólowi często towarzyszą nudności, wymioty, zgaga, wzdęcie [9].
Badania pomocnicze często są prawidłowe lub stwierdzany jest niewielki wzrost stężenia bilirubiny, gamma-glutamylotranspeptydazy (GGTP), transaminazy asparaginianowej (ASPAT) i transaminazy alaninowej (ALAT). Rozpoznanie potwierdza USG jamy brzusznej.
W leczeniu bezobjawowej kamicy pęcherzyka żółciowego zaleca się regularny wysiłek fizyczny oraz stosowanie diety ubogocholesterolowej, a pacjentom otyłym – dodatkowo dietę ubogokaloryczną i stopniową redukcję masy ciała. 
Opierając się na zaleceniach dla osób dorosłych, można rozważyć zastosowanie kwasu ursodeoksycholowego (UDCA) w dawce 10 mg/kg m.c./dobę, jednorazowo przed snem. Kontrolne badanie USG wykonuje się po 6 miesiącach. W przypadku zmniejszania się złogów leczenie kontynuuje się nawet do 24 miesięcy (przez 3 miesiące po rozpuszczeniu złogów); natomiast w przypadku braku efektów leczenie powinno zakończyć się najpóźniej po 9 miesiącach. Leczeniu UDCA najlepiej poddają się liczne złogi o średnicy < 10 mm. Do przeciwwskazań leczenia UDCA należą: złogi barwnikowe, uwapnione, o średnicy > 15 mm; towarzyszące choroby wątroby lub zespół złego wchłaniania [10].
Wskazaniem do planowej cholecystektomii w przypadku kamicy bezobjawow...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy