Dołącz do czytelników
Brak wyników

Studium przypadku

25 maja 2018

NR 18 (Grudzień 2017)

Higiena uszu oraz problem powstawania korka woskowinowego

0 1070

W Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (The International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems znanej jako lista ICD) „korek woskowinowy” funkcjonuje pod numerem H61, jako ICD-10: H61.23: Impacted cerumen, bilateral.

Korek woskowinowy definiowany jest w nomenklaturze fachowej jako nagromadzenie woskowiny w przewodzie słuchowym zewnętrznym tak duże, że wywołuje określone objawy u pacjenta, takie jak: 

POLECAMY

  • uczucie zatkanego ucha, 
  • ból w uchu, 
  • problemy w słyszeniu, które mogą się pogorszyć, 
  • odczucie definiowane jako „dzwonienie w uchu”, szumy uszne,
  • świąd w uchu, 
  • uczucie wycieku z ucha, 
  • nieprzyjemny zapach z ucha, 
  • zawroty głowy, 
  • wiele innych niespecyficznych objawów.

Powyżej wymienione objawy nie muszą występować równocześnie, aby można było podejrzewać u pacjenta obecność korka woskowinowego. 
Tworzenie korka woskowinowego jest procesem długotrwałym oraz może wystąpić u każdego. Są jednakże pewne grupy populacji bardziej niż inne narażone na wystąpienie tego schorzenia. Przede wszystkim są to osoby używające aparatów słuchowych oraz zatyczek do uszu, osoby stosujące patyczki higieniczne w celu czyszczenia zewnętrznego kanału słuchowego, ludzie w podeszłym wieku, osoby upośledzone umysłowo oraz osoby z anomaliami w budowie kanału słuchowego zewnętrznego (na przykład dzieci z zespołem Downa czy anomaliami w budowie twarzoczaszki), które w sposób mechaniczny utrudniają naturalny proces oczyszczania się przewodu słuchowego zewnętrznego z nadmiaru woskowiny. Bardzo często osoby, które regularnie pływają, mają zwężone przewody słuchowe, co w sposób naturalny predysponuje do nadmiernego gromadzenia się woskowiny w przewodzie, na skutek utrudnionego jego oczyszczania. 
Zwłaszcza w populacji pediatrycznej przyczyną utworzenia się korka woskowinowego może być obecność ciała obcego w przewodzie słuchowym np. w naturalny sposób wydalony do przewodu słuchowego dren, wokół którego gromadzi się nadmiar wydzieliny. 
Jak wykazały badania naukowe, jedną z przyczyn pojawienia się korka woskowinowego w uchu jest stosowanie patyczków higienicznych. Przeprowadzono badanie, w którym wykazano, że w populacji dzieci w wieku między 2. tyg.ż. aż do 18 lat w 75% za uformowanie korka woskowinowego odpowiedzialne było stosowanie patyczków higienicznych [1].
Patyczki higieniczne fizycznie popychają woskowinę w kierunku błony bębenkowej, powodując z jednej strony postępujące uformowanie korka woskowinowego, a z drugiej lekkie otarcie w przewodzie słuchowym zewnętrznym. 
W 2004 roku przeprowadzono badanie w populacji dzieci w wieku pomiędzy 3,5 do 12 lat, u których rozwinęło się zapalenie ucha zewnętrznego. Wykazano, że w 34% spowodowane było użyciem patyczków higienicznych [2].

Ryc. 1. Korek woskowinowy (ear wax) w kanale słuchowym zewnętrznym //www.medcircle.com/documents/4874-ear-wax-impaction, dostęp: 16.10.2017

Wosk w uchu pełni ważne funkcje

U każdej zdrowej osoby ucho w naturalny sposób wytwarza woskowinę (łac. cerumen), która jest żółtawą substancją wydzielaną w przewodzie słuchowym zewnętrznym. Jest mieszaniną lepkiej wydzieliny gruczołów łojowych oraz mniej lepkiej ze zmodyfikowanych apokrynowych gruczołów potowych [3]. Woskowina odgrywa bardzo ważną rolę, zapewniając prawidłowe funkcjonowanie ucha. Po pierwsze pozwala na odpowiednie nawilżenie oraz oczyszczenie przewodu słuchowego z pyłu i brudu, a po drugie zapewnia ochronę przed niektórymi bakteriami oraz grzybami. Dodatkowo przyśpiesza usuwanie wody z przewodu słuchowego zewnętrznego, co jest bardzo ważne zwłaszcza u osób regularnie pływających. Dlatego każde działanie mające na celu całkowite oczyszczenie przewodu słuchowego z woskowiny jest działaniem niekorzystnym dla zdrowia pacjenta. 

Chemiczne substancje  pomagające w oczyszczeniu przewodu słuchowego z nadmiaru woskowiny (tzw. ceruminolytic  and softening agents)

Wykazano, że w skład woskowiny usznej wchodzą proste, łańcuchowe węglowodory, diterpenoidy oraz steroidy, zwłaszcza cholesterol. Integralność takiej mieszaniny związków organicznych najskuteczniej niszczona jest z użyciem takich detergentów jak nadtlenek wodoru, nadtlenek karbamidu oraz kwasy żółciowe [5]. Najczęściej stosowanymi środkami ułatwiającymi usunięcie nadmiaru zalegającej wydzieliny są: 2% roztwór 1,4-dichlorobenzenu, 10% roztwór dwuwęglanu sodu, roztwór soli alkiloamidopolipeptydowej, nadtlenek karbamidu w połączeniu z glicerolem oraz polisorbatami [6]. Polisorbaty są mieszaninami polioksyetylenowych pochodnych sorbitanu oraz kwasu oleinowego i należą do grupy niejonowych emulgatorów. Zadaniem tych związków jest zemulgowanie woskowiny i ułatwienie jej usunięcia na zewnątrz przewodu słuchowego. Zalecane dawkowanie profilaktyczne tego typu preparatów to 1–2 dawki do każdego przewodu słuchowego 1–2 razy w tygodniu, natomiast przy powstałym korku woskowinowym – dwa razy dziennie przez około 4 dni przed wizytą u lekarza. 
Wymaga podkreślenia fakt, że wyżej wymienione związki nie mogą być stosowane w momencie pojawienia się stanów patologicznych (np. perforacja błony bębenkowej; należy od razu zaprzestać stosowania w momencie pojawienia się bólu lub/i pieczenia bezpośrednio po zastosowaniu danego produktu). Dodatkowo niezależnie od składu danego preparatu można czasami zaobserwować pojawienie się lokalnie występującej dermatozy, na skutek nadmiernego przesuszenia przewodu słuchowego po zastosowaniu tego typu środków [6]. Przeciwwskazania obejmują również pacjentów uczulonych na składniki danego preparatu oraz przy występowaniu przewlekłych stanów zapalnych zarówno ucha wewnętrznego, jak i przewodu słuchowego. 
Bardzo często w produktach w sprayu do oczyszczania ucha możemy znaleźć oliwę z oliwek przygotowaną zgodnie ze...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy