Dołącz do czytelników
Brak wyników

Studium przypadku

25 maja 2018

NR 18 (Grudzień 2017)

Higiena uszu oraz problem powstawania korka woskowinowego

531

W Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (The International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems znanej jako lista ICD) „korek woskowinowy” funkcjonuje pod numerem H61, jako ICD-10: H61.23: Impacted cerumen, bilateral.

Korek woskowinowy definiowany jest w nomenklaturze fachowej jako nagromadzenie woskowiny w przewodzie słuchowym zewnętrznym tak duże, że wywołuje określone objawy u pacjenta, takie jak: 

  • uczucie zatkanego ucha, 
  • ból w uchu, 
  • problemy w słyszeniu, które mogą się pogorszyć, 
  • odczucie definiowane jako „dzwonienie w uchu”, szumy uszne,
  • świąd w uchu, 
  • uczucie wycieku z ucha, 
  • nieprzyjemny zapach z ucha, 
  • zawroty głowy, 
  • wiele innych niespecyficznych objawów.

Powyżej wymienione objawy nie muszą występować równocześnie, aby można było podejrzewać u pacjenta obecność korka woskowinowego. 
Tworzenie korka woskowinowego jest procesem długotrwałym oraz może wystąpić u każdego. Są jednakże pewne grupy populacji bardziej niż inne narażone na wystąpienie tego schorzenia. Przede wszystkim są to osoby używające aparatów słuchowych oraz zatyczek do uszu, osoby stosujące patyczki higieniczne w celu czyszczenia zewnętrznego kanału słuchowego, ludzie w podeszłym wieku, osoby upośledzone umysłowo oraz osoby z anomaliami w budowie kanału słuchowego zewnętrznego (na przykład dzieci z zespołem Downa czy anomaliami w budowie twarzoczaszki), które w sposób mechaniczny utrudniają naturalny proces oczyszczania się przewodu słuchowego zewnętrznego z nadmiaru woskowiny. Bardzo często osoby, które regularnie pływają, mają zwężone przewody słuchowe, co w sposób naturalny predysponuje do nadmiernego gromadzenia się woskowiny w przewodzie, na skutek utrudnionego jego oczyszczania. 
Zwłaszcza w populacji pediatrycznej przyczyną utworzenia się korka woskowinowego może być obecność ciała obcego w przewodzie słuchowym np. w naturalny sposób wydalony do przewodu słuchowego dren, wokół którego gromadzi się nadmiar wydzieliny. 
Jak wykazały badania naukowe, jedną z przyczyn pojawienia się korka woskowinowego w uchu jest stosowanie patyczków higienicznych. Przeprowadzono badanie, w którym wykazano, że w populacji dzieci w wieku między 2. tyg.ż. aż do 18 lat w 75% za uformowanie korka woskowinowego odpowiedzialne było stosowanie patyczków higienicznych [1].
Patyczki higieniczne fizycznie popychają woskowinę w kierunku błony bębenkowej, powodując z jednej strony postępujące uformowanie korka woskowinowego, a z drugiej lekkie otarcie w przewodzie słuchowym zewnętrznym. 
W 2004 roku przeprowadzono badanie w populacji dzieci w wieku pomiędzy 3,5 do 12 lat, u których rozwinęło się zapalenie ucha zewnętrznego. Wykazano, że w 34% spowodowane było użyciem patyczków higienicznych [2].

Ryc. 1. Korek woskowinowy (ear wax) w kanale słuchowym zewnętrznym //www.medcircle.com/documents/4874-ear-wax-impaction, dostęp: 16.10.2017

Wosk w uchu pełni ważne funkcje

U każdej zdrowej osoby ucho w naturalny sposób wytwarza woskowinę (łac. cerumen), która jest żółtawą substancją wydzielaną w przewodzie słuchowym zewnętrznym. Jest mieszaniną lepkiej wydzieliny gruczołów łojowych oraz mniej lepkiej ze zmodyfikowanych apokrynowych gruczołów potowych [3]. Woskowina odgrywa bardzo ważną rolę, zapewniając prawidłowe funkcjonowanie ucha. Po pierwsze pozwala na odpowiednie nawilżenie oraz oczyszczenie przewodu słuchowego z pyłu i brudu, a po drugie zapewnia ochronę przed niektórymi bakteriami oraz grzybami. Dodatkowo przyśpiesza usuwanie wody z przewodu słuchowego zewnętrznego, co jest bardzo ważne zwłaszcza u osób regularnie pływających. Dlatego każde działanie mające na celu całkowite oczyszczenie przewodu słuchowego z woskowiny jest działaniem niekorzystnym dla zdrowia pacjenta. 

Chemiczne substancje  pomagające w oczyszczeniu przewodu słuchowego z nadmiaru woskowiny (tzw. ceruminolytic  and softening agents)

Wykazano, że w skład woskowiny usznej wchodzą proste, łańcuchowe węglowodory, diterpenoidy oraz steroidy, zwłaszcza cholesterol. Integralność takiej mieszaniny związków organicznych najskuteczniej niszczona jest z użyciem takich detergentów jak nadtlenek wodoru, nadtlenek karbamidu oraz kwasy żółciowe [5]. Najczęściej stosowanymi środkami ułatwiającymi usunięcie nadmiaru zalegającej wydzieliny są: 2% roztwór 1,4-dichlorobenzenu, 10% roztwór dwuwęglanu sodu, roztwór soli alkiloamidopolipeptydowej, nadtlenek karbamidu w połączeniu z glicerolem oraz polisorbatami [6]. Polisorbaty są mieszaninami polioksyetylenowych pochodnych sorbitanu oraz kwasu oleinowego i należą do grupy niejonowych emulgatorów. Zadaniem tych związków jest zemulgowanie woskowiny i ułatwienie jej usunięcia na zewnątrz przewodu słuchowego. Zalecane dawkowanie profilaktyczne tego typu preparatów to 1–2 dawki do każdego przewodu słuchowego 1–2 razy w tygodniu, natomiast przy powstałym korku woskowinowym – dwa razy dziennie przez około 4 dni przed wizytą u lekarza. 
Wymaga podkreślenia fakt, że wyżej wymienione związki nie mogą być stosowane w momencie pojawienia się stanów patologicznych (np. perforacja błony bębenkowej; należy od razu zaprzestać stosowania w momencie pojawienia się bólu lub/i pie...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy