Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo i dokumentacja

7 czerwca 2018

NR 14 (Kwiecień 2017)

Dziecko w szpitalu

0 271

Pobyt dziecka w szpitalu to sytuacja niezwykle stresująca. Szereg uprawnień pozwala jednak zminimalizować silne emocje z tym związane. Podczas pobytu dziecka w szpitalu rodzice martwią się przede wszystkim o zdrowie swoich pociech, ale także o to, jak zostaną potraktowane w placówce zdrowia. W dalszej kolejności zastanawiają się również nad tym, jakie prawa przysługują im jako osobom sprawującym opiekę nad małoletnim pacjentem i przebywającym z nim w szpitalu. Szereg niedogodności oraz nieporozumień wynika z niewiedzy, dlatego też warto poznać swoje uprawnienia. Zapewnia je kilka aktów prawnych, wśród nich najważniejszymi są ustawa o prawach pacjenta oraz Europejska Karta Praw Pacjenta, a także Europejska Karta Praw Dziecka w Szpitalu.

Sytuacja prawna dzieci pozostających w szpitalu wymaga szczególnych uregulowań. Każde dziecko ma prawo do szczególnej opieki zdrowotnej, gwarantuje to art. 68 ust. 3 Konstytucji [1], jak też art. 9 ust. 3 Konwencji o prawach dziecka [2]. Wymóg ten zobowiązuje stacjonarne podmioty lecznicze do stworzenia optymalnych warunków realizujących prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej, sprawowanej przez rodziców lub inne upoważnione osoby bliskie. Prawa małego pacjenta wprost ujmuje Europejska Karta Praw Dziecka w Szpitalu [3] stanowiąca zbiór dziesięciu praw, które powinny być przestrzegane w każdym europejskim szpitalu lub na oddziale dziecięcym. W karcie tej zapisane jest m.in. że dzieci powinny być przyjmowane do szpitala tylko wtedy, gdy dany rodzaj leczenia nie może być przeprowadzony w domu lub w formie leczenia ambulatoryjnego. 
W sytuacji gdy niezbędne okaże się leczenie szpitalne, przyjęcie dziecka do szpitala odbywa się w izbie przyjęć, gdzie lekarz dyżurny najpierw bada dziecko, przeprowadza rozmowę z rodzicami (zbiera wywiad). Już tutaj rodzice powinni wyrazić pisemną zgodę na leczenie dziecka w konkretnym szpitalu. Po badaniu lekarskim i załatwieniu formalności w izbie przyjęć pacjent zostaje skierowany na właściwy w danym przypadku oddział. Rodzice wraz z dzieckiem powinni zostać tam zaprowadzeni przez pielęgniarkę lub inną osobę z personelu szpitala. Personel oddziału powinien zapoznać nowo przyjęte dziecko i jego rodziców z topografią oddziału, wskazać salę pobytu pacjenta i jego łóżko, a także oprowadzić po samym oddziale i wskazać najistotniejsze miejsca, takie jak kuchenka, łazienka dla rodziców, świetlica. Personel powinien również udzielić wszelkich niezbędnych informacji oraz odpowiedzieć na wszystkie pytania i wątpliwości dotyczące pobytu na oddziale. To na personelu spoczywa obowiązek zapoznania rodziców z zasadami obowiązującymi na danym oddziale. W zależności od specyfiki i prowadzonego leczenia, oddziały różnią się od siebie, mają odmienne regulaminy pobytu czy wymagania sanitarne, różnią się chociażby wielkością, liczbą pacjentów i wyposażeniem.
Dzieci znajdujące się w szpitalu powinny mieć możliwość przebywania w salach razem z dziećmi w zbliżonym wieku. Nie należy dopuszczać do tego, aby dziecko leżało w jednej sali z osobami dorosłymi. Do zadań personelu szpitala należy zapewnienie małym pacjentom możliwości zabawy, odpoczynku i w odpowiednim wieku – także nauki. Pomieszczenia szpitalne, w których przebywają dzieci, powinny być tak wyposażone, aby sprzęt, kolory, użyte materiały czy znajdujące się w nich przedmioty zaspokajały ich potrzeby w danym wieku i stwarzały dla nich jak najprzyjaźniejszą atmosferę. 

Prawo do przebywania z dzieckiem

W trakcie udzielania świadczeń zdrowotnych każdy pacjent ma prawo do poszanowania podstawowej wartości każdego człowieka, jaką jest jego godność. Nie ma tutaj wyjątków w odniesieniu do małoletnich pacjentów. Tym bardziej z powodu wieku dzieci powinny być traktowane z taktem i wyrozumiałością. Działania personelu szpitalnego powinny zmierzać do zminimalizowania u małych pacjentów zbędnych stresów. Dzieci mają również prawo do jak najszerszego kontaktu ze swoją rodziną, co najpełniej oczywiście umożliwiłoby stałe z nimi przebywanie.
Z tego względu dzieci mają prawo do tego, by cały czas byli przy nich rodzice lub opiekunowie. Rodzicom należy więc stworzyć do tego warunki oraz informować na bieżąco o kolejnych etapach leczenia, aby mogli oni aktywnie włączyć się w opiekę nad dzieckiem. Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej [4] przyznaje pacjentowi prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej ze strony osoby bliskiej. Przepisy ustawy dotyczą pacjentów w każdym wieku, nie tylko dzieci, choć w ich przypadku zwraca się szczególną uwagę na istotę ciągłej obecności opiekunów bez względu na porę dnia. Nie ma przepisu, który ograniczałby możliwość towarzyszenia dziecku w szpitalu tylko do momentu osiągnięcia przez nie pewnego wieku.
Jedyną sytuacją wyłączającą możliwość towarzyszenia dziecku w szpitalu jest decyzja dyrektora o zagrożeniu epidemiologicznym albo innym stanie zagrażającym bezpieczeństwu zdrowotnemu dziecka. Wówczas może zostać wydana decyzja o zakazie bądź ograniczeniu wstępu. Choć nie ma prawnych ograniczeń co do liczby osób czuwających przy dziecku, zazwyczaj nocny pobyt z dzieckiem w szpitalu jest możliwy naprzemiennie dla jednego rodzica. Wyjątkiem są wskazane wyżej zagrożenie epidemiologiczne lub sytuacja, gdy ze względu na stan zdrowia pacjenta konieczne jest, by nikt spoza personelu nie zbliżał się do niego. 
 Według Europejskiej Karty Praw Pacjenta rodzic ma prawo pozostawać z dzieckiem w szpitalu, a ponadto personel placówki powinien go do tego zachęcać. Szpital powinien umożliwić rodzicom pozostawanie z dzieckiem przez cały czas, również w nocy. Powyższe zasady obowiązują także podczas udzielania wszelkich świadczeń zdrowotnych, które często wiążą się z ogromnym stresem dla dziecka, rodzic może więc przebywać z nim podczas zabiegu, np. pobierania krwi.

Odwiedziny

Również w przypadku odwiedzin szpitale nie powinny wprowadzać żadnych ograniczeń w tym zakresie. Rodziców nie obowiązują żadne godziny odwiedzin – mają prawo nie tylko, jak już to zostało wspomniane, przebywać z małym pacjentem przez całą dobę, ale tym bardziej odwiedzać go o każdej porze. W sytuacji gdy spotkają się z uwagami personelu, że godziny odwiedzin są do jakiejś konkretnej, wyznaczonej przez niego godziny, a później z dzieckiem przebywać nie można, mają prawo powołać się na ustawę o prawach pacjenta i Europejską Kartę Praw Dziecka, które podkreś-
lają, że obecność rodzica dla dziecka, które znalazło się w zupełnie obcym środowisku, jest niezwykle potrzebna. Każdy, a przede wszystkim dziecko, ma prawo do opieki pielęgnacyjnej w szpitalu, sprawowanej przez najbliższą osobę. 

Opłaty związane z pobytem

W wielu miejscach w Polsce kierownicy placówek podjęli już czynności zmierzające do zapewnienia możliwości pobytu rodzica wraz z dzieckiem, przy jednoczesnym określeniu warunków oraz zasad, na jakich ma się to odbywać. Praktyką w większości placówek jest pobieranie opłat z tytułu pozostawania opiekuna na terenie szpitala przez pełną dobę (np. za zajęcie łóżka czy nawet korzystanie z łazienki). Opłaty takie nie są jednak niezgodne z prawem, gdyż koszt dodatkowej opieki pielęgnacyjnej ponosi pacjent i nie może on obciążać tymi kosztami świadczeniodawcy. Wysokość kosztów pobytu zależy od konkretnej placówki. Każda z nich dysponuje własnym cennikiem, ponieważ kosztów rodzicielskiego pobytu w placówce nie zwraca NFZ, więc szpitale same wyceniają pobyt rodzica przy chorym dziecku. Zazwyczaj jednak koszty te nie są zbyt wysokie, a zdarza się również, że niektóre placówki rezygnują z pobierania takich opłat. Istnieje jednak wyjątek, kiedy pobyt z dzieckiem w szpitalu jest refundowany przez NFZ, mianowicie dotyczy to matki karmiącej noworodka na oddziale położniczo-noworodkowym. 

Prawo do informacji

Europejska Karta Praw Dziecka w Szpitalu daje też rodzicom i dzieciom prawo do informacji o stanie zdrowia i prowadzonym leczeniu. W przypadku małoletnich pacjentów należy jednak pamiętać, że informacja musi być dostosowana do ich wieku oraz możliwości pojmowania, rozumienia sytuacji, w jakiej się znajdują. Dzieci i ich rodzice mają prawo uczestniczyć we wszystkich decyzjach dotyczących leczenia, a więc także mogą nie wyrazić zgody na pewne zabiegi. W tym miejscu należy podkreślić, że szczególnie najmłodszych pacjentów należy chronić przed zbędnymi zabiegami, które niewiele wniosą do procesu leczenia. 
Prawo do informacji jest podstawowym prawem pacjenta. Artykuł 31 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty [5] wskazuje zasady udzielania pacjentowi informacji dotyczącej stanu jego zdrowia. Choć na lekarzu ciąży obowiązek udzielenia informacji, to nie musi udzielać jej pacjentowi poniżej 16. r.ż. w całości, a tylko w zakresie i formie, jakie są potrzebne do prawidłowego przebiegu procesu diagnostycznego lub terapeutycznego i wysłuchuje jego zdania. Całość informacji lekarz przekazuje przedst...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy