Dołącz do czytelników
Brak wyników

Studium przypadków

1 czerwca 2018

NR 9 (Czerwiec 2016)

Bluszcz pospolity – miejsce w leczeniu astmy oskrzelowej u dzieci

0 329

Astma oskrzelowa jest najczęstszą przewlekłą chorobą płuc w populacji dziecięcej. Pomimo systematycznie aktualizowanych i rzetelnych standardów postępowania wydawanych przez europejskie i światowe towarzystwa naukowe pacjenci często skłaniają się ku alternatywnym terapiom. Ziołolecznictwo, jako element medycyny naturalnej, jest powszechnie stosowaną metodą wspomagającą terapię konwencjonalną. Wodne i wodno-alkoholowe wyciągi Hederae folium stosowane są w leczeniu ostrych infekcji górnych i dolnych dróg oddechowych, a ponadto wspomagająco w astmie oskrzelowej i innych przewlekłych chorobach płuc. Podkreśla się działanie rozkurczające, mukolityczne, a więc i przeciwkaszlowe działanie ekstraktu ziołowego.

Na podstawie wyników badań naukowych autorzy prezentują możliwości zastosowania ekstraktu z liści bluszczu Hedera helix w astmie oskrzelowej.
 

Bluszcz pospolity Hedera helix L. znano już w starożytności. Jest wymieniany w księgach Starego i Nowego Testamentu, a jego właściwości lecznicze opisywali Dioskorydes i Hipokrates. Liście bluszczu stosowano do opatrywania ran, a kwiaty do leczenia czerwonki. Wyciągi Hederae folium zarejestrowane są do stosowania w leczeniu chorób układu oddechowego, szczególnie tych, które przebiegają z obfitą produkcją wydzieliny. Zarówno wieloletnie ich stosowanie w leczeniu, jak i wyniki badań klinicznych wskazują, że leki na bazie Hedera helix są bezpieczne i skuteczne oraz mogą być stosowane u dzieci powyżej drugiego roku życia [1]. 

Surowcem leczniczym są liście bluszczu, standaryzowane na zawartość hederakozydu C i jego pochodnej saponiny – α-hederyny, która warunkuje właściwości rozkurczające, sekretolityczne oraz wykrztuśne. Mechanizm działania polega na zapobieganiu internalizacji receptorów β-adrenergicznych na powierzchni mięśniówki gładkiej oskrzeli i pneumocytów II typu, a co za tym idzie –na zwiększeniu wrażliwości na endogenną adrenalinę. Efektem jest rozszerzenie oskrzeli oraz wzrost sekrecji surfaktantu [2]. Jest to rzadki przykład wyrobu farmaceutycznego uzyskanego z rośliny ze znanym mechanizmem działania jednego z jego składników. Na podstawie badań histopatologicznych płuc mysiego modelu astmy oskrzelowej zaobserwowano po zastosowaniu wyciągu Hedera helix zmniejszenie rozplemu komórek kubkowych i ścieńczenie przerośniętej błony podstawnej. Efekt ten jednakże był mniejszy w porównaniu z grupą leczoną deksametazonem [3]. 

Badania kliniczne

W porównaniu badań klinicznych potwierdzających działanie liści bluszczu kluczowe jest zwrócenie uwagi na tożsamość badanego wyciągu. Tylko wystandaryzowane warunki produkcji dają gwarancję skuteczności. Ziołowe ekstrakty uzyskane w różny sposób będą się różnić pod względem siły, efektu i bezpieczeństwa stosowania. Poniżej przytoczone są prace z zastosowaniem opatentowanego wyciągu EA 575®.

Ostre choroby układu oddechowego

W przypadku ostrych infekcji układu oddechowego u dzieci wykazano szybsze ustępowanie zmian osłuchowych i porównywalne ustępowanie kaszlu w zestawieniu z użyciem ambroksolu [4]. Ponadto obserwuje się lepsze efekty leczenia wykrztuśnego w porównaniu z acetylocysteiną i w konsekwencji znaczne złagodzenie kaszlu po zastosowaniu ekstraktu ziołowego [5].

Przewlekłe choroby układu oddechowego

Astma oskrzelowa jest najczęstszą przewlekłą chorobą układu oddechowego wieku dziecięcego. Częstość występowania objawów astmy u dzieci w różnych populacjach waha się od 1 do 30%. Chorobowość stale wzrasta, a statystyka dotyczy tylko dzieci leczonych, bez uwzględniania przypadków nierozpoznanych [6]. Prawidłowe leczenie według najnowszych standardów zapewnia u większości pacjentów dobrą kontrolę objawów, utrzymanie wysokiej jakości życia i zapobiega trwałym następstwom choroby. Nie zwalnia to jednak z obowiązku poszukiwania jeszcze lepszych metod leczniczych obarczonych minimalnymi działaniami niepożądanymi. 

Zważywszy na działanie bronchodilatacyjne wyciągu Hedera helix, podejmuje się próby jego stosowania w przewlekłych chorobach układu oddechowego.

Doniesienia o skuteczności wyciągu z liści bluszczu dotyczą nie tylko populacji dziecięcej, ale również dorosłych. 

Mansfeld i wsp. dla wykazania działania ekstraktu z liści bluszczu na parametry układu oddechowego u dzieci chorujących na astmę oskrzelową przeprowadzili badanie z podwójnie ślepą próbą, z randomizacją kontrolowane placebo. Pacjentom podawano 25 kropli ekstraktu EA 575® (35 mg) dwukrotnie w ciągu dnia oraz oddzielnie placebo przez trzy dni z zachowaniem odstępu na wypłukanie leku. Przede wszystkim zaobserwowano znamienne statystycznie i klinicznie zmniejszenie oporów płucnych podczas terapii wyciągiem – spadek RAW (opór w drogach oddechowych) o 23,6% w porównaniu do placebo. Dodatkowo w trzy godziny po zastosowaniu wyciągu efekt wzrostu FEV1 (natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa) był porównywalny z efektem w trzy godziny po zastosowaniu β-mimetyków. Jest to kliniczny i statystyczny dowód na skuteczność wyciągu, choć przeprowadzony na małej, 24-osobowej grupie dzieci z astmą oskrzelową [7].

Korzystne efekty stosowania ekstraktu jako leczenia wspomagającego astmy oskrzelowej u dzieci potwierdziła inna praca tego autora, w której porównywano różne formy ekstraktu (krople i czopki). Obie formy terapii były dobrze tolerowane przez pacjentów. W badaniach czynnościowych zaobserwowano spadek oporów płucnych, wzrost FEV1 i FVC (natężona pojemność życiowa). Wyniki były istotne statystycznie i klinicznie [8]. 

Gulyas i wsp. przeprowadzili próbę kliniczną stosowania różnych form ekstraktu z liści bluszczu (wodnych i wodno-alkoholowych) u dzieci z przewlekłą obturacją dróg oddechowych. Nie stwierdzono istotnych różnic między obydwoma preparatami, jednocześnie wykazano i potwierdzono poprawę w badaniach czynnościowych dróg oddechowych [9]. 

Kolejną pracą, która potwierdza działanie wyciągu Hedera helix jako leku wspomagającego, jest publikacja Zeila i wsp. Badanie z randomizacją przeprowadzono metodą podwójnie ślepej próby kontrolowanej placebo na grupie 30. dzieci z astmą alergiczną. Każde dziecko pozostawało na przewlekłym leczeniu 400 mcg budesonidu lub jego równoważnika i miało podawane dwa razy dziennie 5 ml syropu z wyciągiem EA 575® (70 mg), a następnie placebo przez cztery tygodnie z zachowaniem odstępu na eliminację leku z organizmu. Monitorowano efekt, wykonując badania czynnościowe dróg oddechowych, pomiar FeNO (poziom tlenku azotu w wydychanym powietrzu), pH wydychanego kondensatu oraz obserwację objawów klinicznych zgłaszanych przez leczone dzieci i ich opiekunów. W okresie stosowania ekstraktu ziołowego zaobserwowano przede wszystkim poprawę parametrów oddechowych w zakresie wartości MEF75-25 i MEF25 (MEF75,50,25 – maksymalny przepływ wydechowy w wybranych momentach natężonego wydechu), czyl...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy