Tran, omega-3 i DHA: czym różnią się te pojęcia?
Kwasy omega-3 to rodzina wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, do której należą m.in. ALA, EPA i DHA. Tran jest olejem rybim, który zawiera mieszaninę DHA i EPA oraz witaminy rozpuszczalne w tłuszczach. DHA z alg to z kolei źródło kwasu dokozaheksaenowego, które często nie zawiera EPA.
REKLAMA
Dlaczego w pierwszym roku życia liczy się DHA?
DHA jest składnikiem budulcowym błon komórkowych w mózgu i siatkówce oka. Duże ilości tego kwasu gromadzą się w mózgu dziecka w okresie życia płodowego i w pierwszych dwóch latach życia. Spożywanie DHA wspomaga prawidłowy rozwój wzroku u niemowląt do 12. miesiąca życia, a korzystne działanie występuje w przypadku spożywania 100 mg DHA dziennie.
Czy noworodek potrzebuje suplementacji DHA?
Według Stanowiska Grupy Ekspertów z 2023 roku zależy to od sposobu karmienia.
Niemowlę karmione piersią otrzymuje DHA z mlekiem mamy i nie wymaga dodatkowej suplementacji, jeśli mama dostarcza odpowiednią ilość tego kwasu. Kobietom karmiącym eksperci zalecają co najmniej 200 mg DHA dziennie ponad 250 mg DHA i EPA zalecane dla dorosłych. Na znaczenie DHA w okresie karmienia zwraca uwagę również Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników.
Niemowlę karmione mlekiem modyfikowanym otrzymuje DHA w mieszance, ponieważ przepisy Unii Europejskiej nakazują wzbogacać nim mleko początkowe.
Po 6. miesiącu życia zalecane spożycie wynosi co najmniej 100 mg DHA dziennie. U dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym, którym mleko i posiłki uzupełniające nie dostarczają tej ilości, dodatkowa suplementacja może być korzystna.
Tran czy DHA z alg? Stanowisko ekspertów
Oleje rybie, w tym tran, zawierają DHA razem z EPA. Tymczasem zalecenia dla dzieci urodzonych o czasie do ukończenia 2. roku życia dotyczą wyłącznie DHA, czyli najlepiej udokumentowanego w kontekście bezpieczeństwa i korzyści zdrowotnych kwasu omega-3 w tej grupie wiekowej. EPA pojawia się w zaleceniach dopiero od 3. roku życia. Autorzy stanowiska wyjaśniają, że u niemowląt EPA konkuruje z kwasem arachidonowym (ARA) z rodziny omega-6, co może prowadzić do zaburzeń wzrastania. DHA takiego działania nie wykazuje.
Eksperci zwracają też uwagę na czystość źródła. Suplementy DHA z alg hodowanych w kontrolowanych warunkach powinny znaleźć zastosowanie u osób szczególnie narażonych na szkodliwe działanie zanieczyszczeń, w tym u niemowląt i dzieci.
DHA i witamina D w pierwszym roku życia
Obok DHA w pierwszym roku życia ważna jest witamina D. Polskie wytyczne z 2023 roku zalecają jej suplementację u noworodków urodzonych o czasie od pierwszych dni życia, bez względu na sposób karmienia: 400 j.m. dziennie do 6. miesiąca życia, a następnie 400–600 j.m. dziennie, w zależności od ilości witaminy D w diecie.
Kiedy warto rozważyć suplementację DHA?
Podstawowym źródłem DHA dla niemowlęcia jest mleko mamy lub mleko modyfikowane, a od drugiego półrocza także posiłki uzupełniające, np. małe porcje ryb. Jeśli z diety nie udaje się dostarczyć zalecanej ilości DHA, warto rozważyć suplementację, która według ekspertów może być wtedy korzystna. W preparatach dla najmłodszych istotne są źródło DHA oraz to, czy zawierają EPA.
Suplementy diety Omegamed Baby i Omegamed Baby+D zawierają 150 mg DHA z alg Schizochytrium sp., hodowanych w kontrolowanych warunkach, bez dodatku EPA, i stanowią nowoczesną alternatywę dla tranu. Omegamed Baby, przeznaczony dla niemowląt od pierwszych dni życia i dzieci, zawiera wyłącznie DHA. Omegamed Baby+D 0+ łączy DHA z 400 j.m. witaminy D, a Omegamed Baby+D 6m+, przeznaczony dla niemowląt od 6. miesiąca życia i dzieci, z 600 j.m. witaminy D. U niemowląt, u których suplementacja DHA jest wskazana, Omegamed Baby+D może być stosowany zamiast preparatu z samą witaminą D. Wszystkie produkty mają formę kapsułek twist-off. Wybór suplementu warto omówić z pediatrą. Suplementy diety nie mogą być stosowane jako substytut (zamiennik) zróżnicowanej diety. Należy pamiętać, że zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia mają istotne znaczenie.
Podsumowanie
Wybór między tranem, preparatem omega-3 a DHA z alg zależy przede wszystkim od wieku dziecka i jego potrzeb żywieniowych. Do 2. roku życia eksperci stawiają na DHA, dlatego to właśnie ten kwas warto mieć na uwadze, czytając etykiety. Dziecko karmione piersią otrzymuje DHA z mlekiem mamy, a karmione mlekiem modyfikowanym z mieszanki. O dodatkowej suplementacji warto więc pomyśleć wtedy, gdy dieta nie zapewnia zalecanej ilości DHA. W takiej sytuacji eksperci wskazują DHA z alg hodowanych w kontrolowanych warunkach jako źródło tego kwasu charakteryzujące się wysoką jakością i bezpieczeństwem. Pamiętajmy też o witaminie D, którą polskie wytyczne zalecają od pierwszych dni życia. Wszelkie wątpliwości warto omówić z pediatrą.
Najczęściej zadawane pytania
Czy niemowlęciu można podawać tran?
W zaleceniach dotyczących suplementacji niemowląt i dzieci do 2. roku życia eksperci odnoszą się przede wszystkim do DHA. Tran, podobnie jak wiele innych preparatów omega-3, zawiera zarówno DHA, jak i EPA. Autorzy stanowiska zwracają uwagę, że u niemowląt dodatkowa suplementacja EPA nie jest rekomendowana ze względu na możliwe interakcje z metabolizmem kwasu arachidonowego (ARA). Dlatego przy wyborze preparatu dla najmłodszych warto zwrócić uwagę na jego skład i zawartość poszczególnych kwasów tłuszczowych.
Czy DHA można podawać razem z witaminą D?
Tak, to dwa różne składniki, które w pierwszym roku życia często stosuje się równolegle. Niektóre preparaty łączą je w jednej kapsułce, jak suplement diety Omegamed Baby+D.
Od kiedy można podawać DHA z alg?
Suplementy diety Omegamed Baby i Omegamed Baby+D 0+ są przeznaczone dla niemowląt od pierwszych dni życia, a Omegamed Baby+D 6m+ od 6. miesiąca życia. Ponieważ potrzeba suplementacji DHA zależy od sposobu karmienia, warto ją omówić z pediatrą.
Jak podać zawartość kapsułki twist-off?
Po odkręceniu końcówki kapsułki jej zawartość można podać bezpośrednio do ust dziecka albo dodać do mleka mamy lub posiłku.
Bibliografia
- Czerwionka-Szaflarska M., Socha P., Mojska H. i wsp., Stanowisko Grupy Ekspertów w sprawie suplementacji kwasu dokozaheksaenowego (DHA) i innych kwasów tłuszczowych omega-3 w populacji kobiet ciężarnych, karmiących piersią, niemowląt oraz dzieci i młodzieży, „Standardy Medyczne/Pediatria” 2023, t. 20, s. 505–517.
- Zimmer M., Sieroszewski P., Oszukowski P. i wsp., Polish Society of Gynecologists and Obstetricians recommendations on supplementation in pregnancy, „Ginekologia Polska” 2020, 91(10), s. 644–653.
- Płudowski P., Kos-Kudła B., Walczak M. i wsp., Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland, „Nutrients” 2023, 15(3), 695, doi: 10.3390/nu15030695.
Artykuł sponsorowany