Jaki jest wpływ słońca na organizm?
Regularne przebywanie na świeżym powietrzu i kontakt z naturalnym światłem mają duże znaczenie dla zdrowia fizycznego oraz psychicznego. Promienie słoneczne wpływają na pracę układu nerwowego, pomagają regulować rytm dobowy i wspierają prawidłowe wydzielanie melatoniny, czyli hormonu odpowiedzialnego za sen. Dzięki temu osoby spędzające czas na zewnątrz często łatwiej zasypiają, budzą się bardziej wypoczęte i odczuwają wyższy poziom energii w ciągu dnia. Światło dzienne sprzyja również produkcji serotoniny, która ma znaczenie dla nastroju, motywacji i odporności na stres.
REKLAMA
Produkcja witaminy D – dlaczego to takie ważne?
Jednym z najlepiej poznanych efektów ekspozycji na słońce jest naturalna synteza związku, jakim jest witamina D. Proces ten zachodzi w skórze pod wpływem promieniowania UVB, kiedy obecne w naskórku związki przekształcane są w jej prekursor, a następnie aktywną formę. To właśnie dlatego umiarkowany kontakt ze słońcem ma znaczenie dla utrzymania prawidłowego poziomu tej substancji w organizmie.
Witamina D pełni w organizmie wiele istotnych funkcji, m.in.:
- wspiera prawidłowe wchłanianie wapnia i fosforu z przewodu pokarmowego;
- pomaga utrzymać zdrowe kości oraz zęby;
- uczestniczy w prawidłowej pracy mięśni;
- wspiera funkcjonowanie układu odpornościowego;
- bierze udział w regulacji procesów zapalnych i metabolicznych.
Ile czasu przebywać na zewnątrz?
Nie istnieje jedna uniwersalna liczba minut odpowiednia dla wszystkich, ponieważ znaczenie mają m.in. pora roku, zachmurzenie, fototyp skóry, wiek oraz styl życia. Przyjmuje się jednak, że codzienny kontakt ze światłem dziennym i regularne wychodzenie na zewnątrz korzystnie wpływają na zdrowie, samopoczucie oraz rytm dobowy. Już krótki spacer może poprawiać koncentrację, wspierać sen i zwiększać poziom codziennej aktywności fizycznej.
W okresie od późnej wiosny do wczesnej jesieni, w polskich warunkach klimatycznych, korzystna może być umiarkowana ekspozycja odsłoniętej skóry na słońce. Już nawet kilkanaście minut przebywania na słońcu z odsłoniętymi przedramionami lub nogami może wspierać naturalną produkcję witaminy D. Warto jednak pamiętać, że czas ten różni się w zależności od indywidualnych cech organizmu oraz warunków pogodowych.
Poza aspektem związanym z witaminą D warto pamiętać, że dla ogólnego zdrowia znaczenie ma również sam ruch i światło dzienne. Dobrym celem może być 30–60 minut dziennie spędzane na świeżym powietrzu w formie spaceru, rekreacji lub aktywności fizycznej.
Szkodliwe działanie promieniowania UV – o czym pamiętać?
Choć słońce może wspierać zdrowie, nadmierna ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe niesie realne ryzyko. Zbyt długie przebywanie na pełnym słońcu może prowadzić do przesuszenia naskórka, przebarwień, utraty jędrności oraz zwiększonego ryzyka nowotworów skóry. W upalne dni rośnie także ryzyko odwodnienia, osłabienia i przegrzania organizmu.
Aby korzystać ze słońca bezpiecznie, warto przestrzegać kilku zasad:
- unikać długiego przebywania na pełnym słońcu między 10:00 a 15:00;
- nosić okulary z filtrem UV oraz nakrycie głowy;
- wybierać lekką, przewiewną odzież osłaniającą ciało;
- regularnie pić wodę;
- obserwować znamiona i nowe zmiany skórne;
- stosować filtry przeciwsłoneczne dopasowane do typu skóry i warunków ekspozycji.
Bibliografia:
- R. P. Gallagher, T. K Lee Adverse effects of ultraviolet radiation: a brief review. “ Prog Biophys Mol Biol.” 92 (1)2006, pp. 119-31.
- The Lancet, 360, 1840-42. Kurowska, K. Antosik, K., Decyk, A., Kobylińska, M. (2021). Znaczenie witaminy D w zapobieganiu i leczeniu depresji. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 27(2), 121-125.
- Browder J. F., Beers B. Oddziaływanie słońca na skórę. „Medycyna po Dyplomie”, Vol. 3, Nr 2/1994
